II SA/Sz 1234/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Decyzją z [...] września 2021 r. nr [...], Prezydent Miasta S. , po przeprowadzeniu na wniosek Z. D. (dalej: Skarżący) postępowania administracyjnego, odmówił wymeldowania z pobytu stałego A. D. z lokalu przy ul. [...] w S.. Jak wskazał organ w uzasadnieniu, z zebranych w toku postępowania administracyjnego dowodów wynika, że A. D. (wnuk Skarżącego) nie opuścił trwale lokalu, lecz w nim zamieszkuje. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Skarżący oświadczył, że wnuk cały czas mieszka w lokalu przy ul. [...] w S.. W przedmiotowym lokalu ma swoje rzeczy osobiste, które trzyma w pokoju babci, nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem przedmiotowego lokalu. Natomiast z zeznań A. D. wynika, że opiekuje się on chorą babcią (M. D.), która wymaga stałej opieki a lokal mieszkalny dziadków stanowi jego centrum życiowe. Fakt zamieszkiwania A. D. w przedmiotowym lokalu potwierdziły w ocenie organu pozostałe dowody zebrane w sprawie, w tym pismo M. D. z [...] sierpnia 2021 r. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący oświadczył, iż nie jest prawdą, że A. D. trwale zamieszkuje w lokalu przy [...] [...]. Lokal ten opuścił bowiem po zakończonej nauce. Po szkole licealnej wynajął sobie stancję i tam zamieszkiwał. W objętym wnioskiem o wymeldowanie lokalu ma swoje rzeczy osobiste dopiero od początku 2020 roku. Jak nadmienił dodatkowo Skarżący, A. D. namówił żonę Skarżącego do niepłacenia rachunków. Jest ona również manipulowana przez wnuka. Nadto wnuk dręczy go psychicznie i fizycznie. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z [...] października 2021 r. nr [...], Wojewoda Z. , orzekł o jej utrzymaniu w mocy. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, dla wymeldowania A. D. konieczne byłoby ustalenie, że opuścił on przedmiotowy lokal i już w nim nie mieszka. Zdaniem Wojewody organ gminy podjął odpowiednie czynności dowodowe w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy tj. przesłuchał do protokołu A. D. oraz Z. D.. Z tych dowodów, a także pisemnych wyjaśnień M. D. z dnia [...] sierpnia 2021 r. jednoznacznie wynika, że A. D. przebywa i mieszka w lokalu przy ul. [...] w S.. Organ zwrócił też uwagę, iż w sam Skarżący w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. oświadczył, że A. D. od 2020 r. cały czas przebywa w przedmiotowym lokalu. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że skoro A. D. mieszka w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały, to brak jest podstaw do tego, aby uznać, że spełnia on przesłankę wymeldowania wskazaną w art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności a Prezydent Miasta S. prawidłowo orzekł o odmowie jego wymeldowania z pobytu stałego. Natomiast bez znaczenia dla tego ustalenia są okoliczności wskazane przez odwołującego się, które dotyczą sytuacji mieszkaniowej jaka panuje w przedmiotowym lokalu oraz problemów jakie rodzi dla niego fakt zamieszkiwania przez A. D.. Pismem z dnia [...] października 2021 r. Skarżący wnosząc skargę na decyzję Wojewody do sądu administracyjnego wyjaśnił, iż wnuk jest zameldowany, ponieważ chodził do szkoły podstawowej a później do technikum wojskowego. Po ukończeniu szkoły był cały czas poza granicami kraju. W momencie wyjazdu za granicę sam dobrowolnie opuścił lokal. W opłatach czynszu najmu, wody oraz prądu nie uczestniczy. Nie ponosi żadnych kosztów i nigdzie nie pracuje. Po przyjeździe z zagranicy, tj. od początku 2020 r., przebywa cały czas w lokalu. Nadmienił też, iż jego żona zajmuje jeden pokój a Skarżący drugi, natomiast wnuk śpi w suszarni a w mieszkaniu znajdują się tylko jego rzeczy higieny osobistej. W ocenie Skarżącego wnuk powinien znaleźć sobie pracę i wynająć mieszkanie. Jak oświadczył dalej, wnuk znęca się nad nim fizycznie i psychicznie, na poparcie czego przedłożył postanowienie Prokuratury Rejonowej S. z [...] września 2021 r. o umorzeniu dochodzenia oraz podobne postanowienie Prokuratury z [...] kwietnia 2021 r. Natomiast ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, w piśmie z [...] maja 2022 r., w imieniu Skarżącego podtrzymał skargę w całości i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o wymeldowaniu A. D. z pobytu stałego względnie o uchylenie decyzji organów obu instancji a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W ocenie pełnomocnika w skarżonym postępowaniu doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. (naruszenie zasady prawdy obiektywnej), art. 10 § 1 k.p.a. (naruszenie zasady czynnego udziału strony), art. 11 k.p.a. (naruszenie zasady przekonywania strony), art. 77 § 1, 2 i 3 k.p.a. (zaniechanie wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy zaniechanie możliwości uzupełnienia dowodów w celu ustalenia stanu faktycznego na moment wydania decyzji), a w konsekwencji także 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, mimo, że istniały (względnie - zaistniały w toku postępowania) podstawy do jej uchylenia lub wydania decyzji merytorycznej, zmieniającej rozstrzygnięcie poprzez wymeldowanie A. D. z lokalu Skarżącego. W uzasadnieniu powyższego stanowiska pełnomocnik Skarżącego wskazał, że wnuk uczynił sobie z mieszkania Skarżącego tymczasową noclegownię, albowiem nie miał tam (co najmniej od ukończenia szkoły wiele lat temu) stałego miejsca zamieszkania rozumianego jako centrum spraw osobistych i życiowych. Znamienne jest, że wnuk Skarżącego nie miał i nie ma w tym mieszkaniu własnego pokoju ani łóżka (nocował czasem w suszarni), nie trzymał w nim osobistych dokumentów ani żadnych rzeczy poza ewentualnie kilkoma ubraniami i przyborami higieny osobistej (co na ten moment nie ma miejsca). Według opisywanego przez pełnomocnika Skarżącego oświadczenia Z. D. i jego małżonki M. D., wnuk po raz ostatni opuścił lokal mieszkalny w kwietniu 2022 r. wyjeżdżając do pracy w W. , następnie za granicą (N. ). W lokalu nie znajdują się żadne przedmioty należące do niego. Obecnie wnuk Skarżącego nie utrzymuje z nim ani jego żoną żadnych kontaktów. Wedle wiedzy Skarżącego i jego małżonki, wnuk nie upoważnił nikogo do odbioru w jego imieniu korespondencji pod tym adresem, nie informował czy i kiedy wróci i gdzie się zatrzyma itd. Jego zachowanie wskazuje na zamiar opuszczenia mieszkania, o ile w ogóle można mówić, że w nim zamieszkiwał (pomieszkiwał, czasem nocował). Lokal nie stanowił centrum spraw życiowych, osobistych tej osoby. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191), zgodnie z którym, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają się dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy czym pod terminem "zamiar", w przypadku opuszczenia miejsca pobytu, należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu. Wobec powyższego przyjąć należy w ślad za ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, iż przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim, połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowaniem swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. W toku postępowania objętego skargą organy administracji zweryfikowały powyższe okoliczności gromadząc w szczególności zeznania i oświadczenia: Skarżącego, jego wnuka oraz zamieszkującej ze Skarżącym małżonki. Powyższe dowody nie dawały podstaw do przyjęcia iżby wnuk Skarżącego w dacie orzekania przez organy administracji trwale opuścił mieszkanie i nie miał zamiaru w nim przebywać. Świadczą o tym zarówno jego oświadczenia, oświadczenia Skarżącego o powrocie przez wnuka do lokalu mieszkalnego z początkiem 2020 r. a także niewątpliwa osobista obecność wnuka i jego swobodny dostęp do mieszkania. W istocie fakt zamieszkiwania wnuka potwierdzają także przedłożone przez Skarżącego postanowienia Prokuratury Rejonowej, albowiem opierają się one na ustaleniu, iż pomiędzy Skarżącym i jego wnukiem dochodziło w mieszkaniu do osobistych kontaktów, przy czym miały miejsca takie zdarzenia jak kąpiel wnuka czy spory o elementy wyposażenia a także naruszenie nietykalności osobistej. Takie zdarzenia nie byłyby możliwe bez obecności wnuka w lokalu. Świadkowie przesłuchiwani przez prokuratora potwierdzali istnienie długotrwałego konfliktu pomiędzy Skarżącym a wnukiem, który w istocie był związany z jego przebywaniem w lokalu oraz sporem dotyczącym między innymi ponoszenia kosztów utrzymania lokalu. Sam Skarżący motywował zresztą żądanie wymeldowania wnuka jego naganną postawą w postaci znęcania się, co nie byłoby jednak możliwe, gdyby wnuk w lokalu faktycznie nie przebywał i nie miał do niego dostępu. Podobnie trudno doszukać się innego uzasadnienia dla twierdzeń Skarżącego o zasadności ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania także przez wnuka niż faktyczne korzystanie z lokalu, co w oczywisty sposób generowało dodatkowe koszty dla jego właścicieli. W ocenie Sądu zestawienie wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie dawało organom administracji podstawy do przyjęcia, iż wnuk Skarżącego w okresie postępowania w przedmiocie wymeldowania, miał swobodny dostęp do lokalu stanowiącego własność Skarżącego oraz jego żony, zachował się w sposób typowy dla osoby zamieszkującej lokal i nawet jeśli nie posiadał w owym mieszkaniu wydzielonego pokoju wyłącznie do swojej dyspozycji wskutek czego spał w kuchni lub w suszarni (znajdującej się w sąsiedztwie mieszkania), to nie sposób uznać aby zaistniały opisane powyżej okoliczności uzasadniające wymeldowanie. Brak było też innego miejsca, które można by uznać za miejsce zamieszkania A. D.. Wobec powyższego organy prawidłowo nie dopatrzyły się podstaw jego wymeldowania, przy czym Wojewoda trafnie wyjaśnił, iż w aktualnym stanie prawnym meldunek stanowi jedynie akt rejestracji danych i służy gromadzeniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób nie służąc przy tym weryfikacji legalności zamieszkiwania i pobytu osób. W realiach badanej sprawy nie mogło mieć znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji organu administracji, iż przez bliżej nieokreślony czas, tj. w okresie pomiędzy ukończeniem nauki a początkiem roku 2020 r., wnuk Skarżącego faktycznie nie zamieszkiwał w lokalu. Organy były bowiem zobowiązane zweryfikować stan na datę rozpytywania sprawy i nie mogły nie dostrzegać, iż rozpatrywany wniosek o wymeldowanie został wniesiony w dniu [...] czerwca 2021 r., a więc przeszło rok po opisywanym w odwołaniu i skardze powrocie wnuka do mieszkania. Również, opisane w piśmie pełnomocnika Skarżącego, opuszczenie przez wnuka mieszkania objętego postępowaniem, mające mieć miejsce w kwietniu 2022 r., nie mogło mieć znaczenia dla oceny prawidłowości decyzji wydanych w dniach [...] października 2021 r. (organ odwoławczy) oraz [...] września 2021 r. (organ I instancji) Natomiast, jak opisano powyżej, mające miejsce wg oświadczenia Skarżącego po wniesieniu skargi opuszczenie lokalu i zerwanie kontaktu przez wnuka może zostać uwzględnione w razie ponownego wystąpienia przez Skarżącego ze stosownym wnioskiem w zaistniałym nowym stanie faktycznym. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi. Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.