II SA/Sz 1236/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. i Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy A. R. i Z. R. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję . Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego .z dnia [...]r., Nr[...] , utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie nakazu rozbiórki. Skarga została wniesiona po terminie. Jednocześnie ze skargą A. R. i Z. R. wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny . odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. skarżący wnieśli na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego . Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 1371/11 Naczelny Sąd Administracyjny ostatecznie rozstrzygnął kwestię przywrócenia terminu do wniesienia skargi i oddalił zażalenie skarżących. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 1236/11 odrzucił skargę A. R. i Z. R. stwierdzając jej niedopuszczalność z uwagi na uchybienie ustawowego terminu przewidzianego do jej złożenia. Odpis postanowienia wraz z pouczeniem o prawie i sposobie jego zaskarżenia został doręczony skarżącym w dniu 30 stycznia 2012 r., co potwierdzają zwrotne poświadczenia odbioru korespondencji sądowej. W dniu 31 stycznia 2012 r. wpłynął do akt sprawy wniosek skarżących, złożony na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że mają po [...] lat, są schorowani, po wielu operacjach, skarżący jest inwalidą I stopnia. W związku z powyższym znaczną część emerytur przeznaczają na lekarzy i leki. Prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Koszty miesięczne utrzymania mieszkania wynoszą za czynsz [...] zł, za światło [..] zł, telefony [...] zł. Wydatki na lekarzy wynoszą [...] zł miesięcznie, a na lekarstwa ok. [...] zł. Razem [...] zł. Posiadają mieszkanie o powierzchni [...] m.kw. oraz nieruchomość rolną [...] ha. Na koncie posiadają kwotę [...] zł z przeznaczeniem na pochówek. Skarżący otrzymują dochód z tytułu emerytur łącznie kwotę [...] zł brutto. Ponadto skarżący wskazali, że mają zawieszoną działalność gospodarczą – wynajem przyczep kempingowych, prowadzoną w roku przez [...] dni (lato) z dochodem [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle tego przepisu, ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do sytuacji gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest faktycznie niemożliwe. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów związanych ze sprawą sądową . W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (ewentualnych, przyszłych kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika), a przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa skarżących nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż skarżący znajdują się w ciężkiej sytuacji ekonomicznej i nie posiadają żadnych możliwości sfinansowania postępowania wszczętego na skutek ich skargi. Przede wszystkim, Sąd zwrócił uwagę, że skarżący posiadają oszczędności rzędu [...] zł, a przeznaczenie tych środków na inny cel, niż postępowanie sądowe, nie zmienia faktu rzeczywistego posiadania znacznych środków finansowych, które umożliwiłyby sfinansowanie postępowania we własnym zakresie. Fakt posiadania przez stronę oszczędności pieniężnych w zasadzie wyklucza możliwość stwierdzenia braku jakichkolwiek możliwości płatniczych tej strony. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że istnieją uzasadnione powody, dla których skarżący nie mogą tych środków uruchomić na poczet postępowania. Ponadto skarżący nie wyjaśnili wyczerpująco kwestii posiadania nieruchomości rolnej, w szczególności nie podali, czy prowadzą w związku z tym jakąkolwiek działalność rolniczą i czy ewentualnie uzyskują dochód z hektara przeliczeniowego. Kolejną, istotną kwestią, dla dokonanej przez Sąd oceny sytuacji ekonomicznej strony, jest fakt prowadzenia przez skarżących działalności gospodarczej wynajmu przyczep kempingowych, aktualnie zawieszonej, jednakże nie zlikwidowanej i nie zakończonej. Dochód z tej działalności skarżący określili na kwotę [...]zł w ciągu [...] dni, co - zdaniem Sądu - świadczy o dodatkowych możliwościach uzyskania środków pieniężnych w znacznej kwocie. Przy czym skarżący otrzymują stały dochód w postaci emerytur w kwocie około [...] zł netto, przy wydatkach rzędu [...] zł, co świadczy o nienajgorszej kondycji budżetu domowego. Zdaniem Sądu, sytuacja finansowa skarżących, posiadających znaczne zasoby pieniężne, których wykorzystanie zależy od ich własnej decyzji oraz posiadających stały dochód i możliwości dodatkowego zarobkowania, pozwala przyjąć, że posiadają oni zdolność do pokrycia, we własnym zakresie, kosztów działania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika procesowego i ewentualnych kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało postanowić jak na wstępie.