II SA/Sz 1239/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak – Siuda Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Burmistrz wymierzył J. Z. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew (w tym [...] szt. [...], [...] szt. [...], [...] szt. [...]) z terenu działki nr [...], obręb [...], stanowiącej własność J. i M. Z. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na ustalenia przeprowadzonej w dniu [...] r., w obecności J. Z., kontroli wymienionej nieruchomości, podczas której stwierdzono wycięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew ([...] szt. [...], [...] szt. [...], [...] szt. [...]). J. Z. przyznał się do wycinki drzew tłumacząc brak zezwolenia niewiedzą, a jako powód ich usunięcia wskazał, że drzewa posiadały widoczną próchnicę, były uszkodzone podczas burzy, okaleczone przez młodzież, uszkadzane przez wbijanie dużej ilości gwoździ, kaleczone pilarkami i siekierami. Z uzasadnienia decyzji wynika ponadto, że w celu ustalenia obwodu pni wyciętych drzew na wys. 130 cm organ I instancji skorzystał z opinii biegłego, który m. in. stwierdził, iż w przypadku [...] pni drzew (o nr: [...], [...] i [...]) nie można jednoznacznie ustalić, czy wycięto drzewa, czy tylko skrócono pnie, dawniej ściętych drzew. W związku z tym, organ I instancji obliczył wysokość kary za usunięcie [...] drzew, w oparciu o przepis § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99, poz. 907) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074). W odwołaniu od tej decyzji J. Z. podniósł, iż wycięte drzewa, w szczególności oznaczone nr [...] i [...], stanowiły zagrożenie dla osób przebywających w ich sąsiedztwie, przede wszystkim dla młodzieży, która korzysta z [...] znajdującego się w bliskim sąsiedztwie tych drzew. Odwołujący się uznał, że nałożenie tak dotkliwej kary stanowi przejaw braku troski gminy o dobro mieszkańców [...], zarówno ze względu na ich bezpieczeństwo, jak i z uwagi na fakt, iż powodu konieczności zapłacenia tak wysokiej kary odwołujący się nie będzie mógł zatrudnić w swojej firmie większej ilości pracowników – tym samym pozostaną oni bez pracy i zgłoszą się po zasiłek do gminy. W odwołaniu wskazano także na złą wolę władz gminy, bowiem nie wyraziły one zgody na propozycję odpracowania nałożonej grzywny. Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) oraz art. 47k i art. 47l ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.), i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99, poz. 907), oraz § 2 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i wymierzyło J. Z. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia przedmiotowych [...] drzew. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że z dniem 1 maja 2004r. weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz.880), jednak zgodnie z jej art. 158, do spraw wszczętych przed wejściem w życie tej ustawy, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody i przepisy wykonawcze do tej ustawy. Dalej organ odwoławczy wskazał, że bezsporny w sprawie jest fakt, iż przedmiotowe drzewa zostały usunięte bez wymaganego zezwolenia przez J. Z., z terenu nieruchomości stanowiącej współwłasność J. i M. Z., a więc z naruszeniem art. 47e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody, który nakłada na władających nieruchomością obowiązek uzyskania zezwolenia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w przypadku usuwania drzew i krzewów. Zezwolenie takie nie jest wymagane (zgodnie z ust. 4 tego artykułu) na usuwanie: 1) drzew i krzewów owocowych, z wyłączeniem nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, 2) drzew i krzewów sadzonych na plantacjach, 3) drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat, 4) drzew i krzewów stanowiących przeszkody lotnicze. Przedmiotowe drzewa nie należały do żadnej z kategorii ww. drzew, a zatem na ich usunięcie wymagane było zezwolenie. Za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, w myśl art. 47k wymienionej ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną. Wymierzana kara jest sankcją administracyjną za brak wymaganego zezwolenia. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że przepisy ustawy (w tym art. 47e ust. 4) nie zwalniają z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew uszkodzonych, zniszczonych, rozwidlonych lub zagrażających bezpieczeństwu. Karę wymierza się nawet za usunięcia bez zezwolenia drzewa obumarłego, stosując w takim wypadku stawki kar, przemnożone przez współczynnik 0,1 (§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew). W przypadku usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia nałożenie kary jest obligatoryjne. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że podnoszone przez odwołującego się argumenty dotyczące złego stanu drzew zagrażających bezpieczeństwu oraz powoływanie się na nieznajomość przepisów nie zasługują na uwzględnienie, bowiem nie zwalniają go z odpowiedzialności administracyjnej za naruszanie przepisów. Organ odwoławczy uznał także, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami, bowiem kara została nałożona po przeprowadzeniu z udziałem J. Z. oględzin, z których sporządzono protokół, zawierający (między innymi) dane dotyczące rodzaju, gatunku (odmiany) usuniętych lub zniszczonych drzew i obwodów ich pni. Ponadto organ I instancji - w związku z tym, iż nie było możliwości ustalenia na zasadzie bezpośredniego pomiaru obwodów pni ściętych drzew na wysokości 130 cm - prawidłowo skorzystał z opinii biegłego dendrologa, który określił szacunkowe obwody pni na tej wysokości. Również na podstawie opinii tego biegłego organ I instancji odstąpił od wymierzenia kary za usunięcie drzew o nr [...], [...], [...], bowiem wg tej opinii, nie można było ustalić, czy usunięto drzewa, czy też jak wyjaśnił J. Z., skrócono pnie wcześniej usuniętych drzew. Tak oszacowane obwody pni zostały przyjęte przez organ do obliczenia wysokości kary. Przy obliczaniu wysokości kary organ I instancji słusznie uwzględnił fakt, iż wymierza karę osobie fizycznej, stosując współczynnik 0,1 (zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 26 czerwca 2003 r.) oraz zastosował stawki kar zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z 6 maja 2003 r. Organ odwoławczy ponadto stwierdził jednak, że ze znajdującej się w uzasadnieniu decyzji tabeli obliczenia kary wynika, iż w przypadku drzewa nr [...] ([...]), organ I instancji zastosował zaniżoną stawkę kary: [...] zł zamiast, jak podano w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów: [...] zł. Wobec tego, iż przepisy dotyczące wymierzania kar za usunięcie drzew bez zezwolenia są obligatoryjne, a stawki kar ściśle określone w podanym rozporządzeniu, zastosowanie innej stawki kar stanowi rażące naruszenie prawa i dlatego organ odwoławczy uchylił w całości decyzję organu I instancji i wymierzył karę stosując prawidłowe stawki kar. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu I instancji, zarzucając, iż jego odwołanie do SKO nie było rozpatrzone wnikliwie oraz nie zostały uwzględnione okoliczności i przyczyny ścięcia drzew. Ponadto skarżący podniósł, że "w chwili obecnej" nie jest w stanie zapłacić nałożonej na niego kary, a jego propozycje zamiany kary na możliwość jej "odpracowania" zostały odrzucone. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a skarga nie jest zasadna. Sąd nie znalazł bowiem podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – co pozwoliłoby, w myśl przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., na uchylenie tej decyzji. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 47k i art. 47l ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.). Zgodnie z art. 47k tej ustawy "za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów, powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności oraz za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a także za zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną". W myśl art. 47l ust. 1 omawianej ustawy "jednostkowe stawki kary nie mogą przekroczyć za jeden centymetr obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm, trzykrotnej stawki jednostkowej opłaty przewidzianej dla danego rodzaju lub gatunku (odmiany) drzewa", przy czym wysokość jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew określiła Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99, poz. 907) – wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 47l ust. 4 ustawy. Tryb nakładania tych kar został określony w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074) – wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 47l ust. 4 wymienionej ustawy. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że została ona wydana zgodnie wymienionymi wyżej przepisami prawa, bowiem zarówno tryb nałożenia kary, jak i jej wysokość odpowiadają wymaganiom zawartym w tych przepisach. W zaskarżonej decyzji dokonano weryfikacji wysokości (podwyższenia) kary nałożonej przez organ I instancji, bowiem stwierdzono, że organ ten rażąco naruszył przepisy o wysokości stawek kar, stosując (w odniesieniu do drzewa oznaczonego nr [...] – [...], o obwodzie pnia na wys. 130 cm: [...] cm) stawkę [...] zł, odnoszącą się do drzew o obwodzie pnia od [...] do [...] cm, zamiast stawki właściwej dla drzew o obwodzie pnia powyżej [...] cm, wynoszącą [...] zł. Należy w tym miejscu podzielić pogląd organu odwoławczego, iż decyzja organu I instancji w tym zakresie rażąco naruszała zapisy pkt. 3 załącznika do ww. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r., wobec czego organ odwoławczy był uprawniony, na podstawie art. 139 K.p.a., do określenia właściwej (wyższej) kwoty kary. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie jest trafny zarzut braku wnikliwego rozpatrzenia przez organ odwoławczy okoliczności i przyczyny ścięcia drzew. Organ ten należycie rozpatrzył taki zarzut i wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że stan zdrowotny ściętych bez zezwolenia drzew nie ma wpływu na orzeczenie obowiązku zapłaty kary, jak również na jej wysokość, dodając przy tym, że przepisy przewidują również obowiązek zapłaty kary w przypadku ścięcia drzew obumarłych. Słusznie również organ odwoławczy stwierdził, że podnoszony przez skarżącego brak świadomości co do obowiązku uzyskania zezwolenia na ścięcie drzew nie mógł uwolnić skarżącego od obowiązku zapłaty kary, bowiem przepisy administracyjne o karach pieniężnych za wycięcie drzew bez zezwolenia nie uzależniają możliwości nałożenia takiej kary od znajomości prawa przez osobę dopuszczającą się takiego wycięcia drzew. Na możliwość, a w istocie – z uwagi na obligatoryjny charakter omawianych przepisów - na obowiązek nałożenia kary lub jej wysokość nie ma też wpływu stan majątkowy osoby zobowiązanej do zapłaty kary (skarżącego), lub też proponowany przez skarżącego, zamienny sposób uiszczenia kary – poprzez jej odpracowanie, bowiem przepisy nie przewidują takiego sposobu zwolnienia się z obowiązku zapłaty kary. Mając wszystko powyższe na względzie, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, orzeczono jak w sentencji (art. 151 p.p.s.a.).