II SA/Sz 124/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata I. K. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na zakup pieca CO i bojlera - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na zakup pieca CO i bojlera wskazując między innymi, że taki zakup nie mieści się w kategorii niezbędnych potrzeb. Nadto, organ I instancji wskazał, że ograniczone środki własne nie pozwalają na realizację i zaspakajanie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc społeczną. Od orzeczenia organu I instancji odwołanie złożył J. K., nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem i zarzucając, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, że J. K. zwrócił się do organu I instancji z prośbą o przyznanie mu świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup pieca CO oraz bojlera. Po przeprowadzeniu postępowania, ustalono, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zajmuje mieszkanie składające się z jednego pokoju oraz kuchni. Mieszkanie to wyposażone jest w piec kaflowy, który umożliwia ogrzanie pomieszczeń. W związku z tymi ustaleniami organ odwoławczy oświadczył, że w pełni zgadza się z rozstrzygnięciem sprawy przez organ I instancji. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast wnioskodawca domagał się przyznania mu zasiłku celowego na zakup pieca CO oraz bojlera. Tego rodzaju zakup nie może być traktowany jako niezbędna potrzeba życiowa. Poza tym J. K. ma możliwość ogrzania mieszkania za pomocą pieca kaflowego. Świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, co wielokrotnie podkreślano zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i samorządowych kolegiów odwoławczych, jest fakultatywną formą pomocy zgodnie z którą rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Świadczenie to, przyznawane jest przez organy powołane do realizacji celów ustawy o pomocy społecznej, w formie przewidzianej przepisami ustawy i zgodnie z możliwościami, w szczególności finansowymi, organu. Fakultatywność tej formy pomocy polega przede wszystkim na tym, iż organ decyduje o tym, czy dana osoba kwalifikuje się do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej i przyznaje je w wysokości według własnego uznania, mając przy tym na względzie własne możliwości finansowe. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej (wyrok NSA z 25 XI 2009 r., I OSK 559/09). Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji wskazał, że zadaniem pomocy społecznej nie jest zaspokojenie wszystkich potrzeb osób będących pod opieką pomocy społecznej, a jedynie niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna nie może być także traktowana przez podopiecznych jako stałe źródło utrzymania, a jedynie jako pomoc o charakterze doraźnym. Organ wskazał też, iż strona nie jest pozbawiona pomocy udzielanej przez organ I instancji, ponieważ przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz w toku orzekania w II instancji, strona korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej (decyzja z [...] r. nr [...], decyzja z [...] r., nr [...] ). Świadczy to, że sytuacja skarżącego jest znana organowi I instancji i nie pozostaje on bez pomocy udzielanej przez ośrodek pomocy społecznej. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J. K. zarzucając, że do ogrzania mieszkania o powierzchni 40 m2 ma jedynie piec wybudowany z cegły (0,6 m3), który ma charakter tymczasowy i nie daje możliwości ogrzania mieszkania. Skarżący wskazał również, że ma niskie dochody i nie dysponuje środkami umożliwiającymi realizację jego potrzeb w zakresie ogrzewania mieszkania. Brak też pespektyw zmiany tej sytuacji na przyszłość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w skardze kwestie nie wpływają na ocenę zaskarżonej decyzji, która jest zgodna z prawem. Należy się zgodzić ze stanowiskiem organu odwoławczego, że zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Są to zatem wydatki o charakterze podstawowym. Ustawa zwiera wprawdzie sformułowanie "w szczególności" ale nie zmienia to przesłanek udzielenia tego rodzaju pomocy, które należy odnosić do potrzeb o charakterze bieżącym, ale nie o charakterze inwestycyjnym. J. K. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup pieca C.O. oraz bojlera, ale zakup tego rodzaju nie może być jednak oceniony jako niezbędna potrzeba życiowa. Wnioskodawca ma możliwość ogrzania mieszkania za pomocą pieca kaflowego, choć jak twierdzi piec ten znajduje się w pokoju i nie daje możliwości ogrzania całego mieszkania. Odnosząc się do istoty tej formy pomocy społecznej jaką jest zasiłek celowy należy nadto wskazać, że jest ona przyznawana przez właściwe organy w ramach uznania administracyjnego, odpowiednio do środków, którymi dysponuje organ. Nie jest to więc świadczenie obligatoryjne, lecz fakultatywne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ta forma pomocy, w myśl obowiązujących przepisów wymaga od organów pomocy społecznej dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, przy wzięciu pod uwagę potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej i jest to aprobowane w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z 25 XI 2009 r., I OSK 559/09). Poza tym organ II instancji wskazał, że funkcją pomocy społecznej nie jest zaspokojenie wszystkich potrzeb osób będących pod opieką pomocy społecznej, a jedynie niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna nie może być traktowana przez podopiecznych jako stałe źródło utrzymania, a jedynie jako środek o charakterze doraźnym. Jednocześnie organ wskazał, iż strona nie jest pozbawiona pomocy ze strony organów pomocy społecznej ponieważ korzysta z tego rodzaju świadczeń (decyzja z [...] r. nr [...], decyzja z [...] r., numer [...]). Wskazuje to na wiedzę organów o sytuacji życiowej skarżącego i jego potrzebach, które jednak nie mogą być zaspokojone z przyczyn obiektywnych. Należy też wskazać, że decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ I instancji odmówił J. K. przyznania zasiłku celowego na remont centralnego ogrzewania (k-32 akt administracyjnych). Decyzja ta nie jest przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu. W związku z tym Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 200, 205, 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.