II SA/Sz 124/21
WyrokWSA w Szczecinie2021-05-27
Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca w tym samym czasie pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, a decyzja o jego uchyleniu została wydana później?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca w tym samym czasie pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, a decyzja uchylająca prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego została wydana później. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być ustalone dopiero od dnia, w którym ustała przeszkoda materialnoprawna warunkująca jego uzyskanie, czyli od dnia uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.Stan faktyczny
K. N. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, jednocześnie posiadając decyzję o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie uchylił decyzję o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego z datą wsteczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne od daty uchylenia decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym. Skarżąca wniosła skargę, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
W dniu 16 czerwca 2020 r. K. N. złożyła wniosek do Wójta Gminy W. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką I. S.. Wnioskodawczyni dołączyła oświadczenie o rezygnacji z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego jej decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Wójta Gminy W. w związku z opieką nad matką, na okres od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2020 r. Tożsamy wniosek złożył w imieniu skarżącej jej pełnomocnik.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], Wójt Gminy W. odmówił K. N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia wobec sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką I. S.. W uzasadnieniu wskazał, że niepełnosprawność I. S. powstała później niż przed 25 rokiem życia, a nadto, że K. N. przyznano już świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego tytułem sprawowania opieki nad matką, z którego ww. nie zrezygnowała. O decyzji tej odwołanie wniósł pełnomocnik strony. Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło ww. decyzję i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Kolegium wyjaśniło, że mocą ostatecznej decyzji stronie przysługuje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Doszło zatem do zbiegu praw do świadczeń, a przez złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne strona dokonała wyboru prawa, z jakiego chce skorzystać. Jednak dopóki w obiegu prawnym pozostaje decyzja przyznająca stronie świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie jest możliwe wydanie decyzji przyznającej prawo do innego świadczenia wybranego przez stronę. Następnie organ I instancji ponownie wezwał wnioskodawczynię do wypowiedzenia się co do wyboru prawa do świadczenia. Pismem z dnia 5 października 2020 r. strona wskazała, że rezygnuje z przyznanego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wójt Gminy W. w dniu [...] października 2020 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2019 r. przyznającą K. N. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, począwszy od [...] października 2020 r. K. N. złożyła oświadczenie, że stosownie do treści art. 127a k.p.a. zrzeka się prawa do złożenia odwołania od ww. decyzji.
Następnie Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...],odmówił K. N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że niepełnosprawność I. S. powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia. O decyzji tej odwołanie wniósł pełnomocnik strony zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego zastosowanie z pominięciem treści wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, mocą którego ww. zapis ustawowy został uznany za niekonstytucyjny w części uzależniającej prawo do świadczenia od daty powstania niepełnosprawności.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 3, ust. 5, art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania, uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy W. i przyznało K. N. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia [...] października 2020 r. na czas nieokreślony.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że zarzut odwołania jest uzasadniony ponieważ wiek, w jakim powstała niepełnosprawność jest irrelewantny z punktu widzenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego K38/13,a zatem zaszły podstawy do uchylenia decyzji.
Kolegium powołało się też na fakt wydania decyzji uchylającej decyzję o przyznaniu stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego w dniu [...] października 2020 r., wskazując, że okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie w sprawie, albowiem w przypadku przyznania przez Kolegium świadczenia pielęgnacyjnego nie może dojść do sytuacji zbiegu uprawnień pomiędzy specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, a świadczeniem pielęgnacyjnym. Innymi słowy nie może dojść do nałożenia się okresu przyznania dwóch wykluczających się wzajemnie świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przywołując treść art. 27 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także ustalenia faktyczne Kolegium doszło do wniosku, że stronie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od dnia [...] października 2020 r., tj. od chwili ustania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Od decyzji tej decyzji skargę w ustawowym terminie złożył pełnomocnik K. N. wskazując, że zaskarża ww. decyzję w części, w jakiej nie przyznano wnioskodawczym świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] czerwca 2020 r. do [...] września 2020 r. Decyzji tej skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;
2. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędna wykładnię i przyjęcie że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego podczas gdy wykładnia językowa i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji zbiegu uprawnień do ww. świadczeń uprawniony ma prawo wyboru świadczenia, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że K. N. już we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym dokonała ona wyboru świadczenia korzystniejszego i nie może być pozbawiona prawa do tego świadczenia w okresie od złożenia wniosku, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podkreśliło, że przeszkodą do uwzględnienia wniosku strony za okres od [...] czerwca 2020 r. do [...] września 2020 r. był fakt przyznania ww. specjalnego zasiłku opiekuńczego mocą decyzji, która dopiero decyzją z [...] października 2020 r. została uchylona. Zdaniem organu, skoro strona zrzekła się prawa do złożenia odwołania od decyzji z [...] października 2020 r. mimo, że decyzja ta określała, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustaje dopiero z dniem [...] października 2020 r. oznacza to, że zaakceptowała takie rozstrzygnięcie, które następnie organ musiał respektować przyznając jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od [...] października 2020 r.
Pismem z dnia 17 maja 2021 r. do udziału w postępowaniu sądowym zgłosił się Prokurator Regionalny w S., który oświadczył, że popiera skargę i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] czerwca 2020 r. do [...] września 2020 r. Uczestnik postępowania, w uzasadnieniu zgłoszenia, podkreślił, że na tle orzeczeń sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmuje się, że skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (np.: wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018r., I OSK 1175/18, Lex nr 2638808; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18, Lex nr 2531523).
Zdaniem Prokuratora, wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia, jeszcze przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania wybranego nowego, korzystniejszego świadczenia, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane świadczenie w miejsce już otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego. W konsekwencji to na organie spoczywa ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje stronie realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ww. ustawy. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby doszło do rozliczenia zbiegających się świadczeń i w efekcie do wypłaty nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia korzystniejszego, a kwotą wypłaconego już, mniej korzystnego świadczenia.
Ponadto, Prokurator podkreślił, że z treści ostatniego oświadczenia strony z dnia 5 października 2020r. wynika, że rezygnację z tego prawa strona wyraźnie związała z dokonaniem wyboru korzystniejszego prawa do świadczeń i to z dniem złożenia wniosku, co organ winien respektować i wykazać się tego rodzaju aktywnością w zakresie poszukiwania możliwych rozwiązań procesowych, aby sprawę załatwić zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem strony. Nadto nie może działać na niekorzyść strony fakt, że w toku postępowania o przyznanie korzystniejszego świadczenia, pobierała ona przyznany wcześniej specjalny zasiłek opiekuńczy, co do którego decyzja nadal obowiązywała. Możliwe jest przecież dokonanie stosownego rozliczenia świadczeń, tak aby za ww. okres strona uzyskała jedynie różnicę między wysokością świadczenia korzystniejszego, a tego już pobranego.
W ocenie uczestnika postępowania decyzja Kolegium narusza art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli i interesu społecznego, a także art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez błędną ich wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że wyłączona jest możliwość przyznania prawa do wybranego przez stronę, korzystniejszego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od złożenia wniosku, w sytuacji zbiegu praw do ww. świadczenia oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego i jednoczesnej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w sytuacji braku uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy wykładnia celowościowa ww. przepisów prowadzi do wniosku przeciwnego.
W piśmie procesowym z dnia 26 maja 2021 r. organ odwoławczy podniósł, że skarżąca zaakceptowała sytuację, iż uchyla się jej prawo do zasiłku dla opiekuna z dniem [...] października 2020 r., a zatem nie mógł przyznać jej świadczenia pielęgnacyjnego od chwili złożenia wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując w trybie uproszczonym kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że akt ten odpowiada prawu.
Zgodzić się należy z Kolegium, że podstawy odmowy przyznania świadczenia nie może stanowić art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej określana jako "ustawa"), gdyż w obecnym stanie prawnym stronie może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności dorosłej osoby niepełnosprawnej (matki), nad którą sprawuje opiekę, o ile spełnia pozostałe wymogi niezbędne do przyznania świadczenia. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, ocenę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy bowiem rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej i takie stanowisko zostało ugruntowane już w orzecznictwie sądów administracyjnych, co trafnie wskazało Kolegium uchylając decyzję Wójta Gminy W..
W świetle stanu faktycznego sprawy i przepisów prawa prawidłowe jest również, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie Kolegium w zakresie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 b ustawy, począwszy od dnia uchylenia przez organ I instancji prawa do świadczenia konkurencyjnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. od dnia [...] października 2020 r.
W sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką (vide: wywiad środowiskowy), legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] maja 2019 r. na stałe zaliczającego I. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Natomiast istota sporu dotyczy daty początkowej, od której powinno zostać przyznane to świadczenie.
Według skarżącej i Prokuratora, świadczenie to powinno zostać przyznane od dnia 1 czerwca 2020 r. tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek skarżącej zawierający wskazane żądanie.
Zdaniem Sądu, w sporze tym rację należy przyznać organowi II instancji.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
W orzecznictwie przyjmuje się, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 994/19, wyrok dostępny w Intrenecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z tych też względów należy dopuścić możliwość przyznania świadczenia nie tylko z dniem wpłynięcia wniosku, lecz także z dniem późniejszym, w którym to ustała przeszkoda materialnoprawna warunkująca jego uzyskanie.
Na gruncie niniejszej sprawy dla ustalenia daty początkowej okresu świadczeniowego istotne znaczenie ma treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy.
W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Natomiast według art. art. 27 ust. 5 ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Analiza powyższych przepisów dowodzi, że nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej ilości świadczeń, których istotą jest rekompensata opiekunowi utraty dochodów na skutek rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodzin. Ratio legis tych unormowań ma zapobiec zatem równoczesnemu pobieraniu świadczeń, które są względem siebie konkurencyjnymi. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b ustawy zakłada bowiem, że nie jest możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 82/18, wyrok dostępny w Intrenecie). Z kolei art. 27 ust. 5 ustawy potwierdza, że w przypadku zbiegu świadczeń, uprawionemu przysługuje jedno z nich, zgodnie z dokonanym przez niego wyborem. Do zbiegu świadczeń dochodzi zarówno wówczas, gdy dana osoba spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak i gdy ma ustalone decyzją prawo do otrzymywania jednego ze świadczeń, ale spełnia też przesłanki do otrzymywania innego świadczenia.
Powyższe, zdaniem Sądu, prowadzi do wniosku, że w świetle ww. przepisów wykluczone jest uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym opiekun posiada ustalone już wcześniejszą decyzją prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, w przepisanym trybie, pozwala na przyznanie w to miejsce świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji uznać trzeba, że okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 74/21, z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 896/20 czy wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 13/21 oraz z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 1128/20, wyroki dostępne w Internecie).
Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi, że organ odwoławczy nie wykluczył możliwości zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, lecz przyjął - co pozostaje w zgodności z przedstawioną wyżej interpretacją przepisów - że w takim przypadku przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego może nastąpić dopiero od dnia, od którego nie przysługiwał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy.
Jak wynika z akt sprawy, na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (tj. 16 czerwca 2020 r.) funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja Wójta Gminy W. z dnia [...] sierpnia 2019 r., przyznającą K. N. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopiero w dniu [...] października 2020 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], którą uchylił z datą [...] października 2020 r. własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2019 r., zaś skarżąca zrzekła się prawa do wniesienia od niej odwołania, co skutkowało tym, że stała się ona ostateczna.
W tych okolicznościach zgodzić należy się z Kolegium, że dopiero od dnia [...] października 2020 r. ustąpiła przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy umożliwiająca przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Stanowiska tego w żaden sposób nie podważa argumentacja skarżącej zawarta w skardze i stanowisko Prokuratora w tej sprawie. Wbrew twierdzeniom wymienionych stron, okoliczność złożenia we wnioskach z dnia 16 czerwca 2020 r. oświadczenia z powołaniem się na art. 27 ust. 5 ustawy oraz kolejnego oświadczenia skarżącej z dnia 6 lipca 2020 r. nie mogła stanowić podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia od dnia 1 czerwca 2020 r.
Zauważyć bowiem należy, że w oświadczeniu dołączonym do wniosku skarżąca zwróciła się o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Podobnie uczynił to jej pełnomocnik w pkt 2 wniosku z dnia 16 czerwca 2020 r. wnosząc o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem wydania decyzji przyznającej K. N. wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. W kolejnym oświadczeniu z dnia 6 lipca 2020 r. skarżąca również wyraziła wolę rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w momencie przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero w dniu 5 października 2020 r. skarżąca złożyła oświadczenie, z którego jasno wynika, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy oraz w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnoprawną matką rezygnuje z przyznanego jej prawa do zasiłku opiekuńczego, od dnia złożenia wniosku o przyznanie tego prawa (vide: pismo z dnia 5 października 2020 r. karta 61 akt administracyjnych). W tym dniu też organ I instancji zareagował na powyższe stanowisko skarżącej i uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2019 r. przyznającą stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę.
Podkreślenia wymaga, że uzależnienie rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od wcześniejszego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - jak to uczyniła skarżąca - spowodowało, że takie oświadczenie nie mogło odnieść zamierzonego skutku, gdyż czynność ta nie wykluczyła występowania negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy. Rezygnacja bowiem z konkretnego prawa do świadczenia nie może opierać się na warunkowej deklaracji, skoro przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego musi ustać prawo do pobierania wcześniejszego, konkurencyjnego świadczenia, jednego z wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy. Uzyskanie wnioskowanego świadczenia uzależnione jest zarówno od skutecznie dokonanego wyboru świadczenia, a także braku uprawnienia do otrzymywania konkurencyjnego świadczenia. W rezultacie tylko bezwarunkowe oświadczenie o rezygnacji z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego mogło doprowadzić do uchylenia wówczas obowiązującej decyzji Wójta Gminy W. w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, a w konsekwencji do usunięcia przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Niewątpliwe zatem na gruncie rozpoznawanej sprawy, oświadczenia skarżącej z dnia 16 czerwca 2020 r. i z dnia 6 lipca 2020 r. - z uwagi na ich warunkowy charakter - nie skutkowały uchyleniem decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopiero kolejne oświadczenie z dnia 5 października 2020 r. doprowadziło, jak już wskazano, do uchylenia tej decyzji z dniem [...] października 2020 r., a tym samym do wyeliminowania przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy.
Skarżąca nie złożyła odwołania od ww. decyzji i nie kwestionowała określonej nią daty utraty uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tymczasem data ta miała istotne znaczenie dla ustalenia okresu świadczeniowego, gdyż przesądzała, że od tego dnia skarżąca jest uprawiona do świadczenia pielęgnacyjnego. Oznacza to zatem, że skuteczny wybór świadczenia bardziej korzystnego nastąpił w dniu 5 października 2020 r., a nie z dniem złożenia obłożonego warunkiem wniosku do organu I instancji.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zasadnie organ odwoławczy przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od momentu uchylenia decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym, tj. od dnia [...] października 2020 r.
Podsumowując, zarzuty skargi oraz Prokuratora okazały się chybione, gdyż organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy. Z tych też względów Sąd zobligowany był skargę oddalić, o czym orzekł na wstępie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło