II SA/Sz 1244/17

Dnia 9 stycznia 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Wojewoda zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia M. L. pozwolenia na budowę pawilonu stacji paliw, rozbudowę istniejącej stacji paliw przy ul. [...] M. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. decyzję, wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 27 grudnia 2017 r. skarżący zaznaczył, że wnosi także o ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że nie jest biegły w procedurach prawnych, nigdy nie występował w sądzie, dlatego potrzebuje fachowej pomocy radcy prawnego, gdyż nie jest w stanie skutecznie reprezentować swoich interesów. Zdaniem wnioskodawcy, został on skrzywdzony przez organy orzekające w sprawie i podświadomie czuje, że jest to niesprawiedliwe. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że mieszka z letnią żoną ([...] lat) i córką ([...] lat), posiada plac przy ul [...] ([...] ) o pow. [,...] m2 o wartości [...] zł, oraz samochód [...] o wartości [...] zł, a także oszczędności w kwocie [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że dochody jego rodziny wynoszą [...] zł netto miesięcznie, na co składa się dochód z działalności skarżącego wynoszący [...] zł i dochód żony (etat) w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Natomiast zobowiązania i wydatki stałe, to kredyt inwestycyjny zaciągnięty na kupno placu przy ul. [...] w kwocie [...] zł i kredyt mieszkaniowy w kwocie [...] W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, tj. takich, które nie mają żadnych dochodów, albo takich których dochody są niewielkie i pozwalają na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym trudna sytuacja materialna jest jedynym kryterium decydującym o przyznaniu stronie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że mieszka z żoną i córką, a comiesięczny dochód jego rodziny wynosi [...] zł netto miesięcznie. Dochód ten pozwala wnioskodawcy nie tylko na ponoszenie koniecznych kosztów utrzymania rodziny, ale także na spłatę kredytu inwestycyjnego zaciągniętego na kupno placu przy ul. [...] ([...] zł), oraz na spłatę kredytu mieszkaniowego ([...] zł), ale także na budowę nowego[...] . Z wniosku nie wynika, by skarżący miał zaległości w opłatach czy problemy z terminowym regulowaniem należności. Ponadto, skarżący posiada oszczędności pozwalające na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie, w tym na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) wpis sądowy od skargi dotyczącej architektury i budownictwa wynosi 500 zł. Skarżący posiada zasoby i możliwości pozwalające na uiszczenie należnego wpisu, a także na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata lub radcę prawnego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Nie dotyczy to adwokata lub radcy prawnego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W aktach sądowych znajduje się pełnomocnictwo z dnia 13 grudnia 2017 r. udzielone radcy prawnemu J. W. upoważniające pełnomocnika do reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Ustanowienie radcy prawnego z wyboru uniemożliwia przyznanie stronie prawa pomocy w tym zakresie. Reasumując stwierdzić należy, że skarżący posiada majątek, oszczędności, a także uzyskuje dochody w wysokości pozwalającej na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie. Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania wnioskodawcy za osobę znajdująca się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, która nie jest w stanie bronić swoich praw przed sądem korzystając z własnych zasobów i możliwości. Zasadą w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), a zwolnienie od kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Natomiast w razie uwzględnienia skargi, skarżącemu będzie przysługiwać od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek o zwrot kosztów postępowania należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.