II SA/Sz 1245/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Protokolant Michał Iwanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata W. H. kwotę [...] złotych, obejmującą wynagrodzenie za zastępstwo prawne udzielone skarżącemu na zasadzie prawa pomocy oraz należny podatek od towarów i usług. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. – U. działający z upoważnienia Wójta Gminy M. decyzją z dnia (...( wydaną na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992) po rozpoznaniu wniosku A.S. odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko Ł.S. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w dniu (...( A.S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień do świadczeń rodzinnych na dwoje dzieci, w tym na Ł.S., który od (...( rozpocznie studia dzienne na Politechnice. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ust. 1 zasiłek rodzinny przysługuje osobom uprawnionym do ukończenia przez dziecko: 1. 18 roku życia; 2. nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia; 3. 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Następnie Kierownik Ośrodka wskazał, że ustawa osobno definiuje pojęcie szkoły oraz szkoły wyższej oraz przytoczył obie definicje. Zdaniem organu, Politechnika kwalifikuje się w kategorii szkół wyższych, a zatem aby nabyć uprawnienia do zasiłku rodzinnego Ł.S. musiałby legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, którego nie posiada. W sprawie nie ma również zastosowania art. 6 ust. 1a przyznający uprawnienia do zasiłku rodzinnego osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia, ponieważ przez osobę uczącą się ustawa definiuje osobę pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony. Tymczasem z akt sprawy wynika, że Ł.S. pozostaje na utrzymaniu matki oraz jej męża A.S., a alimenty ma zasądzone jedynie od ojca. A.S. nie zgadzając się z powyższą decyzją wniósł odwołanie podnosząc, że decyzja ta jest niezgodna z ustawą, ponieważ zasiłek rodzinny przysługuje studentom uczącym się do 24 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...(, wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992) po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Na wstępie uzasadnienia decyzji organ odwoławczy zacytował art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustalił, że Ł.S. urodzony (...( jest studentem Politechniki, a zatem jest osobą kontynuującą naukę w szkole wyższej. Osobie takiej przysługiwałby zasiłek rodzinny gdyby legitymowała się orzeczeniem o określonym stopniu niepełnosprawności. Wskazując na ustawowe różnice pomiędzy pojęciami szkoła i szkoła wyższa w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że Ł.S. nie przysługuje zasiłek rodzinny do ukończenia 21 roku życia, gdyż nie jest uczniem szkoły. Nie znalazł też organ podstaw do zakwalifikowania Ł.S. do osób uczących się i nie pozostających na utrzymaniu rodziców i podzielił stanowisko organu I instancji co do rozróżnienia w ustawie określeń szkoła i szkoła wyższa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. A.S. zarzucił wyżej opisanej decyzji ostatecznej niezgodność z prawem podnosząc, że organy obu instancji kierując się treścią art. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wzięły pod uwagę tylko połowę przepisu pomijając, że zasiłek rodzinny przysługuje również studentom, jednak nie dłużej niż do 24 roku życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta narusza prawo materialne lub procesowe w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi. W szczególności, stawiany skargą zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się chybiony. Z podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji, a zwłaszcza z jej uzasadnienia wynika, że organy orzekające w sprawie dokonały oceny wniosku w kontekście art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten w dacie zaskarżonej decyzji, w zakresie przesłanek prawa do tego świadczenia, stanowił w ust. 1, że: "Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust.2 pkt 1 i 2, do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej, jednakże nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia", zaś zgodnie z ust. 1a "Zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 r. życia" Z treści skargi wynika, że A.S. swoje roszczenie oparł o przepis art. 6 ust. 1a, wywodząc z tego przepisu, że prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje na tej podstawie prawnej studentom do 24 roku życia. W ocenie sądu rozumowanie to jest błędne. Wprawdzie kwestie związane z zasiłkiem rodzinnym i dodatkami do tego zasiłku uregulowane zostały w Rozdziale 2 ustawy, jednak nie oznacza to, że jest to unormowanie oderwane od tych przepisów ustawy, które regulują kwestie ogólne, takie jak wyjaśnienie pojęć użytych w ustawie (tzw. definicje ustawowe ). Dlatego art. 6 ust. 1a nie może być interpretowany tak, jak czyni to skarżący, to znaczy z pominięciem nadanego ustawą sposobu rozumienia użytych w niej określeń. Wyjaśnić zatem trzeba, że art. 6 ust. 1a w ogóle nie posługuje się pojęciem "student" lecz wymienia dwie kategorie podmiotów, a mianowicie: 1. osobę uczącą się w szkole lub 2. osobę uczącą się w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia. Przepis ten nie wyjaśnia w swej treści jak należy rozumieć określenia: osoba ucząca się w szkole, osoba ucząca się w szkole wyższej, ponieważ pojęcia te zostały zdefiniowane w słowniczku ustawowym zawartym w art. 3. W myśl art. 3 pkt 13, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uczącej się oznacza to osobę pełnoletnią uczącą się, nie pozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony. Natomiast pod pojęciem szkoły wyższej ustawa rozumie uczelnię, w rozumieniu przepisów Prawo o szkolnictwie wyższym, a także kolegium nauczycielskie, nauczycielskie kolegium języków obcych oraz kolegium pracowników służb społecznych. Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organy orzekające i niekwestionowanych skargą wynika, że Ł.S. jest osobą pełnoletnią. Okoliczność ta ma znaczenie prawne w niniejszej sprawie nie tylko ze względu na ustawowe uregulowanie przesłanek materialnoprawnych rozpatrywanego świadczenia, ale również (co uszło uwadze organów orzekających w sprawie) ze względu na ustawowo określony krąg podmiotów uprawnionych do zasiłku rodzinnego. Mianowicie, zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Z przepisu tego w powiązaniu z wyżej cytowaną definicją ustawową osoby uczącej się (art. 3 pkt 13) wynika zatem, że w przypadku osoby pełnoletniej, posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych, prawo do zasiłku rodzinnego (i związanych z nim dodatków) przysługuje tej osobie, a nie podmiotom wymienionym we wskazanych wyżej pkt 1) i 2). Innymi słowy rzecz ujmując, w przypadku osoby pełnoletniej, zdolnej do czynności prawnych i uczącej się w szkole wyższej prawo to – w razie spełnienia przesłanek wynikających z art. 6 ust.1a – przysługuje tym osobom, a nie ich rodzicom, jednemu z rodziców czy opiekunom prawnym lub faktycznym. Już tylko z tej przyczyny skarżący A.S., nie mógłby w stanie faktycznym niniejszej sprawy, nawet przy spełnieniu przesłanek z art. 6 ust. 1a uzyskać wnioskowanych świadczeń rodzinnych, skoro nie jest – wobec pełnoletniości Ł.S. – osobą posiadającą prawo do zasiłku rodzinnego i do dodatków do tego zasiłku. Hipotetycznie rozważając, uprawnienie do złożenia wniosku, jako osoba pełnoletnia posiadałby Ł.S., jednakże mimo że w dacie zaskarżonej decyzji był on studentem Politechniki i nie ukończył 24 roku życia, wniosek jego nie mógłby być rozpatrzony pozytywnie z przyczyn, na które wskazały organy obu instancji wyjaśniając nie wystąpienie okoliczności faktycznych, wskazanych w definicji osoby uczącej się (art. 3 pkt 13). Osoba ucząca się i pełnoletnia, która pozostaje na utrzymaniu chociażby jednego z rodziców nawet gdy uczy się w szkole wyższej (a tak ustalono w zaskarżonej decyzji i czego skarga nie kwestionuje) nie spełnia przesłanek tej definicji, a zatem nie przysługuje jej określone w art. 6 ust. 1a prawo do zasiłku. Z powyższych względów, brak było podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawę prawną zasądzenia wynagrodzenia na rzecz adwokata ustanowionego prawem pomocy pełnomocnikiem strony stanowi art. 250 powyższej ustawy.