II SA/Sz 1246/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego pod warunkiem oddala skargę. Podaniem z dnia [...] r. K.S. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z podjęciem nauki w roku akademickim [...] przez syna Ł. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], decyzją z dnia [...], wydaną w oparciu art. 41 pkt 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.), po rozpatrzeniu w/w podania odmówił przyznania K.S. wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w rodzinie wnioskodawczyni występuje niepełnosprawność oraz bezrobocie, zaś dochód wynoszący [...] zł przekracza ustawowe kryterium dochodowe ustalone dla rodziny na kwotę [...] zł na podstawie art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Organ przyznał, że w sprawie zachodzi przesłanka warunkująca objęcie pomocą w formie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, jednakże z uwagi na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej podjął decyzję o odmowie udzielenia wnioskowanego świadczenia. Podkreślił, że w budżecie Ośrodka, po opłaceniu kosztów wyżywienia dzieci w szkołach, pobytu dzieci w przedszkolach oraz pobytu Klientów w domach pomocy społecznej pozostaje kwota [...] zł. Z związku z tym, że z pomocy Ośrodka korzysta rocznie ok. [...] środowisk, zatem statystycznie na każde przypada miesięczna kwota pomocy w wysokości ok. [...] zł. Wobec tego w pierwszej kolejności zaspakajane są potrzeby bytowe osób pozostających bez źródeł dochodu, bądź z dochodem poniżej kryterium dochodowego. Niezależnie od powyższego organ nadmienił, że rodzina K.S. nie pozostaje bez wsparcia Ośrodka, gdyż w okresie [...] r. przyznano jej pomoc w formie specjalnych zasiłków celowych na łączną kwotę [...] zł. Nie zgadzając się z powyższą decyzją K.S. wniosła od niej odwołanie podnosząc, że występujący w rodzinie szczególny przypadek w formie bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby oraz ubóstwa uzasadnia przyznanie wnioskowanej pomocy. Wobec tego zwróciła się z prośbą o ponowne przeanalizowanie sytuacji życiowej rodziny. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 41 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, celowy lub pomoc rzeczową pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Organ wyjaśnił, że pomoc w postaci zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu ma charakter uznaniowy, a jej przyznanie uzależnione jest od tego, czy Ośrodek dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi. Zdaniem Kolegium, Ośrodek odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy z uwagi na brak posiadanych środków finansowych postąpił zgodnie z prawem i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Szczegółowo bowiem przedstawił budżet jakim dysponuje oraz wysokość i rodzaj wydatkowanych kwot. K.S. wniosła na powyższą decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wyrażając swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia oraz zarzucając organom nie wzięcie pod uwagę jej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w zakresie swej jurysdykcji, określonej przez art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez ocenę działań organów administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. Dokonana według tego kryterium kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego doprowadziła Sąd do wniosku, że decyzja ta odpowiada prawu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.), w której to unormowano zasady przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej, stanowiącej instytucję polityki społecznej państwa, mającej na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prawo do uzyskania świadczeń na podstawie ustawy o pomocy społecznej, co do zasady jest uzależnione, m.in., od tzw. kryterium dochodowego wnioskodawcy i członków jego rodziny. W dacie orzekania przez organy dla osoby w rodzinie miesięczny dochód nie powinien przekraczać kwoty 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. Nr 135 poz. 950). W sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego ustawodawca, w art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, przewidział możliwość przyznania osobie lub rodzinie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Z treści przytoczonego art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Nie są to zatem świadczenia obowiązkowe, ale też przyznanie bądź odmowa przyznania tego świadczenia nie może być dowolna. Organ prowadzący postępowanie związany jest bowiem przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), m.in. art. 7, 77 § 1 i 107. Tak więc zobowiązany jest wszechstronnie zebrać materiał dowodowy i rozważyć okoliczności dotyczące sytuacji wnioskodawcy (osobistej, rodzinnej, materialnej i dochodowej) z uwzględnieniem kryteriów wskazanych w ustawie i celów pomocy społecznej, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji opiera się na niewadliwie ustalonym stanie faktycznym znajdującym oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że dochód dwuosobowej rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł, tj. na osobę w rodzinie [...] zł, a zatem organy słusznie przyjęły, że przekroczono kryterium dochodowe na osobę w rodzinie uregulowane w ustawie o pomocy społecznej. Ponadto, w rodzinie występuje niepełnosprawność i bezrobocie, co jak trafnie wskazały organy obu instancji, stanowi szczególny przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 2 ustawy warunkujący przyznanie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Wobec tego, wbrew sugestiom skargi, organy orzekające w sprawie wzięły pod uwagę sytuację życiową skarżącej i jej rodziny, jednocześnie podkreślając, że sytuacja materialno-bytowa uzasadnia przyznanie pomocy. W tym miejscu należy wyjaśnić skarżącej, że z uzasadnienia decyzji jednoznacznie wynika, iż odmowa przyznania wnioskowanej pomocy nastąpiła tylko i wyłącznie z uwagi na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka analizowane w aspekcie kolizji interesu społecznego z indywidualnym interesem skarżącej. Jak słusznie bowiem zauważyły organy, udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu nie jest uwarunkowane tylko i wyłącznie sytuacją życiową wnioskodawcy (interes indywidualny), lecz również uzależnione jest od posiadanych przez Ośrodek środków pieniężnych w kontekście liczby osób korzystających z pomocy społecznej (interes społeczny). W myśl bowiem art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem nawet gdy wnioskodawca spełnia przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku, to z uwagi na brak możliwości płatniczych Ośrodka, organ może odmówić przyznania świadczenia fakultatywnego. Organ dokonuje bowiem hierarchizacji potrzeb osób ubiegających się o pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy w porównaniu z usprawiedliwionymi potrzebami innych beneficjentów Ośrodka. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu decyzji I instancji z dnia [...]r. przedstawiono analizę posiadanych przez Ośrodek środków na pomoc społeczną w powiązaniu z liczbą osób uprawnionych do otrzymywania pomocy. Ponadto, powołując się na ograniczone możliwości finansowe zaznaczono, że w pierwszej kolejności pomoc z budżetu Ośrodka przyznawana jest osobom najbardziej potrzebującym w celu zaspokojenia ich podstawowych potrzeb, tj. nie posiadającym dochodu lub posiadającym dochód, ale poniżej kryterium ustawowego. Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że pierwszeństwo należy przyznać zabezpieczeniu interesów osób znajdujących się w jeszcze trudniejszej sytuacji materialnej niż skarżąca. Motywy zatem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pomimo, że nie zostały przedstawione w formie nader wyczerpującej, w dostateczny sposób uzasadniają odmowę przyznania pomocy społecznej. Oceniając działanie organów należy mieć na uwadze również to, że skarżąca nie jest pozostawiona bez wsparcia finansowego Ośrodka Pomocy Społecznej. Składowi orzekającemu wiadomym jest z innych prowadzonych przed tut. Sądem spraw, iż skarżąca od wielu lat korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], a przed złożeniem wniosku w okresie [...] r. uzyskała [...] zł w formie specjalnego zasiłku celowego. Reasumując należy wskazać, że skoro odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia została należycie uzasadniona, zatem brak jest podstaw do uznania, że doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego i przepisów prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.