II SA/Sz 1247/11
WyrokWSA w Szczecinie2012-01-11
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie ochrony interesów sąsiednich właścicieli gruntów oraz wymogów proceduralnych?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, utrzymująca w mocy decyzję Starosty, nie narusza prawa. Organ właściwie ocenił wpływ inwestycji na istniejący system melioracyjny, a nałożone obowiązki konserwacji rowu oraz odbudowy uszkodzonych urządzeń są wystarczająco precyzyjne. Ponadto, brak posiadania zgody na wejście na nieruchomości sąsiednie nie stanowił przeszkody do wydania pozwolenia wodnoprawnego.Stan faktyczny
Starosta wydał pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na działce należącej do K. Spółki. Strony sąsiednie złożyły odwołanie, podnosząc, że inwestycja może zniszczyć istniejący system melioracyjny i spowodować zalanie ich nieruchomości. Organ odwoławczy uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, po czym Starosta ponownie wydał decyzję z warunkami technicznymi i obowiązkami konserwacji rowu melioracyjnego. Skarżący złożyli skargę do WSA, zarzucając m.in. niewykonalność decyzji i naruszenie przepisów prawa wodnego oraz K.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. S. i S. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] , Starosta [...] udzielił na rzecz K. Spółki pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (rurociągi i studnie drenarskie), służących uregulowaniu stosunków wodnych na działce o powierzchni [...] , obręb [...].
Od decyzji tej w dniu [...]r. odwołanie wniósł W.S.
W treści złożonego środka prawnego podniósł on, iż organ I instancji przy rozpatrzeniu sprawy pominął kwestię istnienia na sąsiednich gruntach starych urządzeń wodnych służących do melioracji, które ulegną zniszczeniu w związku z wybudowaniem nowych urządzeń.
Decyzją z dnia [...]Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika,
że w postępowaniu przed organem I instancji nie rozpatrywano, czy wykonanie nowej inwestycji w postaci nowego rurociągu tranzytowego będzie miało wpływ na istniejący system odwodnienia terenu, przez który planuje się przeprowadzić nowy rurociąg. Organ zaznaczył, że pierwotna koncepcja projektowa odpływu z odwadnianej zlewni zakładała odprowadzenie tego odwodnienia rurociągiem drenarskim [...]. W toku postępowania koncepcja ta uległa jednak zmianie na rzecz wykonania nowego rurociągu. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] zaznaczył także, że w aktach sprawy nie znalazła się analiza przepustowości rowu [...], który jest ostatecznym odbiornikiem wód odprowadzanych z odwadnianej zlewni (działka nr [...]). W ocenie organu II instancji nie można w związku z powyższym wykluczyć racji strony odwołującej się, iż konserwacja rowu melioracyjnego [...]mogłaby okazać się za małym środkiem zabezpieczającym grunty znajdujące się w sąsiedztwie zakreślonej działki. Poza tym organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji w ramach postępowania wstępnego nie zbadał, czy podmiot, który podpisał w imieniu K. Spółki z o.o. wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego posiadał uprawnienie do reprezentacji tej spółki.
Decyzją z dnia [...], wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 73 ust. 1 pkt 1a, 2 oraz art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 127 ust. 5, art. 128, art. 131 ust. 1, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 ze zm.), art. 20 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 32, poz. 159), art. 104 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a."), Starosta [...]wydał na rzecz K. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń wodnych melioracji szczegółowych służących uregulowaniu stosunków wodnych na działce [...], o powierzchni [...] ha, na określonych w tej decyzji warunkach oraz zobowiązał ww. Spółkę, do: 1) wykonania urządzeń melioracji wodnych zgodnie z przedstawioną koncepcją projektową; 2) wykonywania robót w taki sposób aby nie uszkodzić istniejących rurociągów drenarskich - ewentualne uszkodzenia należy odbudować w trybie pilnym i przywrócić do stanu pierwotnego; 3) uzyskania, przed przystąpieniem do wykonania robót, zgody na wejście na teren nieruchomości dz. nr [...], która jest niezbędna do uzyskania stosownych zezwoleń wynikających z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.); 4) utrzymywania wykonanych urządzeń wodnych w dobrym stanie technicznym i eksploatacyjnym; 5) konserwacji rowu [...] (stanowiącego odpływ wód z terenu dz. nr [...]) - proporcjonalnie do odnoszonych korzyści; 6) usuwania ewentualnych szkód mogących powstać w wyniku korzystania z pozwolenia.
W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] wskazał, że w związku
z okolicznościami, które stanowiły podstawę ponownego rozpatrzenia sprawy, wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia przedłożonej dokumentacji o dokument potwierdzający uprawnienie do reprezentacji Spółki dla podmiotu, który podpisał w imieniu Spółki K. wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego oraz o uzupełnienie części opisowej operatu wodnoprawnego o opis nowej koncepcji projektowej rurociągu a także przedłożenia dokumentacji o analizę przepustowości rowu [...] Dokumentacja została uzupełniona w dniu [...] r. Przedstawiona koncepcja projektowa, stanowiąca załącznik do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, zakłada wykonanie urządzeń wodnych na warunkach drenowania niesystematycznego z rur [...]. Średnia głębokość ułożenia zbieraczy drenarskich określona została na [...]m, natomiast sączków [...] m. Zastrzeżono przy tym, że po ułożeniu rurociągów drenarskich należy zabezpieczyć je poprzez dekowanie (ręczne zasypywanie warstwą [...] cm), a następnie przystąpić będzie można do zasypywania wykopu spycharką. Odpływ ze zlewni, poprzez istniejącą studnię drenarską typ [...] z kratą zlokalizowaną na działce [...], obręb [...] nastąpi projektowanym rurociągiem [...] cm, biegnącym przez działki nr [...], do rowu [...]. Rurociąg wykonany zostanie po nowej trasie niekolidującej z istniejącym rurociągiem. W miejscu włączenia istniejącego rurociągu do nowego zaprojektowano studnię betonową oraz zmieniono średnicę rurociągu z [...] na [...] mm.
W dalszej części uzasadnienia Starosta [...] wskazał, że na rozprawie
w dniu 21 kwietnia 2011 r. właściciele działek, przez które ma przechodzić rurociąg odpływowy, nie wyrazili zgody na zaproponowane przez wnioskodawcę warunki.
W związku z brakiem porozumienia między stronami organ wystąpił z propozycją przedstawienia przez firmę K. pisemnego wzoru porozumienia. Warunki
do porozumienia K. Sp. przedstawiła w dniu [...] r., których strony jednak nie zaakceptowały, pozostając przy swoim stanowisku, iż odbudowa systemu drenarskiego powinna odbyć się na zasadzie odbudowy istniejącego systemu na koszt K. Sp. Powyższe skutkowałoby wyrażeniem zgody na wejście na teren i odstąpieniem od kosztów przesyłu. Takiego stanu rzeczy nie zaakceptowała Spółka K. W dniu [...] r. przeprowadzona została kolejna rozprawa, w wyniku której również nie udało się doprowadzić do ugody między stronami.
Organ zaznaczył, że w prowadzonym postępowaniu nie stwierdzono negatywnych przesłanek do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wnioskowanych warunkach. W ocenie Starosty [...], określone precyzyjnie warunki wykonania prac w przedłożonej dokumentacji uwzględniają fakt wykonania robót w obrębie istniejącego systemu drenarskiego. Wykazano, iż prawidłowe wykonanie prac nie wpłynie negatywnie na jego stan techniczny, a w przypadku naruszenia w trakcie układania nowego rurociągu istniejących drenów inwestor zobowiązany został do ich odbudowy i przywrócenia do stanu pierwotnego. Z kolei z przedłożonej analizy przepustowości rowu [...] wynika, iż wykonanie odpływu z dz. Nr [...], obręb [...] nie wpłynie niekorzystnie na grunty sąsiednie zlokalizowane w zlewni rowu [...].
Od powyższej decyzji w dniu [...] r. odwołanie złożyli A.S. i S.S. W uzasadnieniu złożonego pisma podnieśli, że zrealizowanie planowanej inwestycji w sposób określony w zaskarżonej decyzji wpłynie niekorzystnie na ich działkę. Poprzez obciążenie służebnością przesyłu, należąca do nich nieruchomość, jak również nieruchomości pozostałych stron zmienią wartość. Ponadto, prace związane z prowadzeniem nowego rurociągu mogą w sposób niekontrolowany spotykać istniejące urządzenia melioracyjne aktualnie czynne, niszcząc je bez możliwości naprawy. To spowoduje całkowite zachwianie stosunków wodnych a w konsekwencji zalanie należącego do nich siedliska, które jest w trakcie budowy. Takie niekorzystne zalanie nieruchomości, jak podniosły odwołujące się strony, miało już miejsce kilka lat wcześniej, gdy K. Sp. zmieniła stosunki wodne na swoim terenie. A.S. i S.S. wskazali także, że obecnie nie mogą sobie pozwolić, aby istniejący i działający system melioracyjny na ich nieruchomości mógł zostać zniszczony ze względu na prowadzoną inwestycję budowy siedliska oraz uruchomienie gospodarstwa ekologicznego na należących do nich użytkach. Zaznaczyli dalej, w przypadku tego rodzaju robót, jakie zostały zaplanowane w rozpatrywanej sprawie nie jest możliwe takie ich wykonanie, aby niczego nie uszkodzić, o czym organ, poprzez zawarte w decyzji zapisy, zdawał się orientować.
W dniu [...] r. A.S. i S.S. uzupełnili złożone odwołanie zarzucając organowi I instancji brak wskazania w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 107 K.p.a. Ponadto podnieśli, iż Starosta [...] zaniechał przywołania treści art. 128 Prawa wodnego, który zawiera obowiązek wskazania w decyzji zakazów, o których mowa w art. 65 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy oraz obszaru, na którym te zakazy obowiązują. Odwołujący się zaznaczyli, że pomimo, iż uczestnicy postępowania wskazywali, iż planowana przez wnioskodawcę inwestycja wpłynie negatywnie na istniejący już system melioracyjny, organ wydał pozwolenie wodnoprawne, nie wskazując na zakaz zawarty w art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. d) Prawa wodnego, zgodnie z którym, zabrania się wykonywania w pobliżu urządzeń wodnych robót oraz innych czynności, które mogą powodować w szczególności uszkodzenie urządzeń regulacyjnych. Zarzucili również powołanie w uzasadnieniu decyzji art. 74 ust. 1 Prawa wodnego, podczas gdy przepis ten nie został powołany w podstawie prawnej.
Pismem z dnia [...] r. K. Sp. odniósł się do postawionych w odwołaniu zarzutów uznając, że nie znajdują one uzasadnienia.
Decyzją z dnia [...]Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z analizy zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż w postępowaniu przed organem I instancji rozpatrzono, czy wykonanie nowej inwestycji w postaci budowy nowego rurociągu tranzytowego będzie miało wpływ na istniejący system odwodnienia terenu, przez który planuje się przeprowadzić nowy rurociąg. Zdaniem organu odwoławczego, kwestia ta została poddana ocenie przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji. Zaznaczył, że nowy rurociąg prowadzony będzie przez teren już zmeliorowany. Udzielone przez Starostę [...] w niniejszej sprawie pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń wodnych w sposób wystarczający określa sposób realizacji nowego rurociągu z uwzględnieniem warunków technicznych, które wyeliminują negatywne oddziaływanie tej inwestycji na już istniejący system melioracyjny. W uzasadnieniu podkreślono, że strony w postępowaniu przed organem I instancji zwracały uwagę na możliwości przejmowania przez rów [...] wód z odwadnianego terenu. Obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i obowiązek ten został przez organ I instancji spełniony. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy przez Starostę [...] operat wodnoprawny został uzupełniony o dokumentację dotyczącą nowego urządzenia, które ma powstać. W przedstawionym przez wnioskodawcę "Uzupełnieniu do operatu wodnoprawnego na wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w zlewni rowu [...]" znalazła się analiza przepustowości rowu [...], który jest ostatecznym odbiornikiem wód odprowadzanych z odwadnianej zlewni (działka nr [...]). Zdaniem organu odwoławczego, analizy ta wyklucza rację stron skarżących, co do braku możliwości przejmowania przez rów [...] wód z odwadnianego terenu. Po przeprowadzeniu analizy przepustowości tego rowu organ I instancji zawarł w decyzji udzielającej pozwolenie wodnoprawnego obciążający wnioskodawcę obowiązek konserwacji rowu [...]. Ponadto zapis w decyzji, iż urządzenia wodne należy wykonać zgodnie z operatem wodnoprawnym, należy rozumieć tak, że istnieją w nim ustalenia co do wykonania rurociągu mającego po wykonaniu stanowić odpływ wód z działki nr [...] do rowu [...]. Dokumentacja zawarta w aktach sprawy, a w szczególności "Uzupełnienie do operatu wodnoprawnego na wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w zlewni rowu [...]" zawiera szczegółowy sposób wykonania wynikającego z decyzji obowiązku ewentualnej odbudowy uszkodzonego, w trakcie prac, istniejącego rurociągu, w trybie pilnym. Opisany sposób odbudowy spełnia ponadto zasady warunków technicznych układania rurociągu na podłożu wzruszonym. Poza tym organ I instancji w ramach postępowania wstępnego zbadał, czy podmiot, który podpisał w imieniu K. Spółki wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, posiada uprawnienie do reprezentacji tej spółki.
Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania organ II instancji za nietrafny uznał zarzut braku podstawy prawnej w decyzji Starosty [...], nie dopatrując się uchybień w tym zakresie. Z kolei w kwestii zarzutu skarżących naruszenia art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. d) w związku z art. 128 ustawy Prawo wodne, organ odwoławczy wyjaśnił, że regulacje wód (w tym budowle regulacyjne), jak to wynika z art. 67 Prawa wodnego, służą regulacji koryt cieków naturalnych celem poprawy warunków korzystania z wód i ochronie przeciwpowodziowej. Regulacja wód za pomocą budowli regulacyjnych, polega na podejmowaniu przedsięwzięć, których zakres wykracza poza działania związane z utrzymaniem wód, a w szczególności na kształtowaniu przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układ poziomego koryta cieku naturalnego. Organ zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie nie występuje problem regulacji cieków naturalnych za pomocą budowli regulacyjnych, tylko urządzeń melioracji wodnej szczegółowej. W związku z powyższym zarzut ten, jako nie związany z przedmiotem postępowania organ uznał za bezzasadny.
Na tą decyzję Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej A.S. i S.S. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie uchylenie. Zaskarżonemu aktowi zarzucili:
1) naruszenie art. 7 K.p.a., które miało wpływ na treść decyzji poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, w szczególności nieuwzględnienia okoliczności, iż zaskarżona decyzja nie zapewnia dalszego odbioru wody z rowu [...] położonego na działce nr [...], co będzie skutkować zalewaniem gruntów niżej położonych,
2) naruszenie art. 7 K.p.a., które miało wpływ na treść decyzji poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli, polegającego na niedoprecyzowaniu w treści decyzji w jaki sposób mają być wykonywane roboty,
3) naruszenie art. 128 Prawa wodnego poprzez nieustalenie obowiązków niezbędnych ze względu na ochronę interesów ludności w zakresie zapewnienia odbioru wody z rowu [...],
4) naruszenie art. 156 §1 pkt 5 K.p.a., poprzez wydanie decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zobowiązując wnioskodawcę przed przystąpieniem do wykonania robót do uzyskania zgody na wejście na teren nieruchomości sąsiednich, podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie wskazuje, iż wnioskodawca zgody takiej nie otrzyma.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wbrew twierdzeniom organu
II instancji decyzja wydana przez Starostę [...] nie zabezpiecza gruntów sąsiednich przed zalewaniem. Organ I instancji w treści decyzji nakazał wnioskodawcy konserwację rowu [...] tylko proporcjonalnie do odnoszonych korzyści. W ocenie skarżących, takie określenie obowiązku nie jest dostatecznie precyzyjne i pozostaje kwestią ocenną, a ewentualne wykazanie, iż wnioskodawca nie spełnia swojego obowiązku w tym zakresie będzie w zasadzie niemożliwe. Działki sąsiednie będą zatem narażone na zalewanie, ponieważ wnioskodawca albo nie będzie wykonywał swojego obowiązku, a nikt nie będzie w stanie tej okoliczności wykazać, albo wykonanie obowiązku konserwacji przez wnioskodawcę okaże się niewystarczające. Dalej skarżący podnieśli, iż organ I instancji dokonując rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie niesłusznie uznał, iż rów [...] może być ostatecznym odbiornikiem wód. Zdaniem skarżących rozstrzygnięcia wymaga kwestia, co należy zrobić z wodą, która spłynie do tego rowu, a która, wbrew twierdzeniom organu, nie będzie miała dalszego odpływu. Odprowadzanie to skutkować będzie zalewaniem gruntów sąsiednich niżej położonych, tj. działki numer [...], co stanowić będzie naruszenie art. 29 Prawa wodnego.
Ponadto zdaniem skarżących, wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji zobowiązującej wnioskodawcę, przed przystąpieniem do wykonania robót, do uzyskania zgody na wejście na teren nieruchomości sąsiednich, nie stanowiących jego własności, dotknięte jest wadą, o której mowa w art. 156 §1 pkt 5 K.p.a. Biorąc pod uwagę materiał zgromadzony w sprawie oczywistym jest bowiem, iż wnioskodawca, w chwili wydawania decyzji, takiej zgody nie posiadał, jak również nie uzyska jej w przyszłości. Wnioskodawca powinien był najpierw wystąpić o taką zgodę w drodze postępowania cywilnego, a dopiero po tym wystąpić o uzyskanie decyzji administracyjnej.
W uzasadnieniu skargi wskazano także, iż organ odwoławczy uznał, iż decyzja zawiera szczegółowy sposób wykonania wynikającego z decyzji obowiązku ewentualnej odbudowy uszkodzonego w trakcie prac istniejącego rurociągu. W ocenie skarżących, dokładna analiza decyzji organu I instancji nie pozwala na wyciągnięcie takich wniosków. Decyzja Starosty w punkcie 2 wskazuje jedynie, iż K. Spółka z o.o. zobowiązana jest do wykonania urządzeń zgodnie z przedstawioną koncepcją projektową, która jednak nie wiadomo, czy jest tym samym dokumentem, co operat wodnoprawny. Poza tym w kwestii obowiązku odbudowy uszkodzonego rurociągu decyzja nie precyzuje, czy wnioskodawca jest zobowiązany do nieuszkodzenia rurociągów tylko na swojej działce, czy też również na innych działkach, na których będą przeprowadzane prace. Nie zawiera ona szczegółowego sposobu wykonania wynikającego z decyzji obowiązku ewentualnej odbudowy uszkodzonego w trakcie prac istniejącego rurociągu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej
podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podał, iż z analizy zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż w postępowaniu przed organem I instancji w wyczerpujący sposób rozpatrzono, czy wykonanie nowej inwestycji w postaci budowy nowego rurociągu tranzytowego będzie miało wpływ na istniejący system odwodnienia terenu, przez który planuje się przeprowadzić nowy rurociąg. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy przez Starostę [...], operat wodnoprawny został uzupełniony o dokumentację dotyczącą nowego urządzenia, które ma powstać. W przedstawionym przez wnioskodawcę "Uzupełnieniu do operatu wodnoprawnego na wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w zlewni rowu [...]" znalazła się analiza przepustowości rowu [...], który jest ostatecznym odbiornikiem wód odprowadzanych z odwadnianej zlewni. Analiza taka wyklucza, zdaniem organu, rację skarżącego co do braku możliwości przejmowania przez rów [...] wód z odwadnianego terenu i obawy zalewania gruntów położonych poniżej. Ponadto po przeprowadzeniu analizy przepustowości tego rowu organ I instancji zawarł w decyzji udzielającej pozwolenie wodnoprawne obciążający wnioskodawcę obowiązek konserwacji rowu [...]. Nie jest więc słuszna obawa skarżących, że konserwacja rowu melioracyjnego [...] może okazać się za małym środkiem zabezpieczającym grunty znajdujące się w sąsiedztwie działki nr [...], obręb [...], przed ich zalewaniem.
Za nietrafny organ II instancji uznał także zarzut naruszenia art. 128 Prawa wodnego. Decyzja Starosty [...] z dnia [...]r. w pełni spełnia bowiem wymogi dotyczące zakresu przedmiotowego postępowania wynikające
z powołanego przepisu, w szczególności te dotyczące interesów ludności oraz sposób zapobiegania ewentualnym szkodom. Zaskarżona decyzja Starosty dotyczy wykonania urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. Obowiązek jego utrzymania został wyrażony w przedmiotowej decyzji ze względu na ochronę interesu ludności. Jeżeli chodzi o pełny i wyczerpujący zakres utrzymania systemu melioracji wodnej szczegółowej na ww. działkach Starosta [...], w razie nie niewykonywania konserwacji, w związku art. 77 ust 2 ustawy Prawo wodne, będzie zobligowany do wydania decyzji określającej szczegółowe warunki i terminy wykonania obowiązku przez wszystkich właścicieli gruntów odnoszących korzyści z tego rurociągu. Wobec powyższego, w ocenie organu, szczegółowe określenie warunków i terminów w decyzji organu I instancji, nie znajduje uzasadnienia.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej nie dopatrzył się również wystąpienia przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji Starosty. Organ za bezzasadny uznał przy tym zarzut, iż decyzja organu I instancji była niewykonalna w dniu jej wydania na skutek braku zgody na wstęp na nieruchomości sąsiednie w celu wykonania stosownych robót. Organ podkreślił, że Prawo wodne nie reguluje problemu wejścia na cudzy grunt w związku z koniecznością wykonania obowiązku nałożonego decyzją administracyjną. Decyzję dotyczącą wydania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia melioracji szczegółowej wydaje się na wniosek i nie jest to uzależnione od posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, na której ma się dokonać przedmiotowa inwestycja. Poza tym, pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń, o których to okolicznościach poinformowano w decyzji Starosty [...].
W dniu [...] r. pismo złożył uczestnik postępowania - K. Spółka. W treści pisma podniesiono, iż kwestie związane z konserwacją rowu [...] nie wymagają szczegółowych regulacji na etapie wydawania pozwolenia wodnoprawnego. Organ I instancji wskazał na ogólną zasadę, która ma funkcjonować przy konserwacji rowu [...]. Jeżeli zainteresowani właściciele nie będą w stanie dojść do porozumienia w kwestii niezbędnych prac, właściwy organ wyda decyzję na podstawie art. 77 ust. 2 Prawa wodnego, w której zostanie określony szczegółowy zakres i terminy wykonania obowiązku utrzymania rowu. Ponadto zaznaczono, iż stanowisko skarżących w sprawie możliwości zrzutu wody do rowu [...] jest niekonsekwentne. W żaden konkretny sposób nie podważają oni analizy przepustowości rowu znajdującej się w aktach sprawy. Nie ma więc podstaw, aby uznać tę analizę za niewiarygodną. Z kolei w wskutek akceptowanej przez skarżących koncepcji naprawy istniejącego systemu woda w tej samej ilości zostałaby zrzucona do tego samego rowu. Uczestnik podniósł, iż nie jest wiadome, dlaczego woda odprowadzona nowym rurociągiem miałaby zagrozić nieruchomościom sąsiednim, podczas gdy woda odprowadzana za pośrednictwem istniejącego systemu najwyraźniej nie stanowiłaby w ich ocenie zagrożenia. Zdaniem K. Spółka z o.o., na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut o rzekomej niewykonalności skarżonej decyzji, ponieważ przepisy nie wprowadzają wymogu posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do nieruchomości, których dotyczy pozwolenie wodnoprawne. Działanie takie mogłoby być zresztą niekiedy nieracjonalne. Nie mając bowiem jasności, co do postanowień pozwolenia wodnoprawnego, trudno określić skalę uciążliwości przy niezbędnych robotach i należnego z tego tytułu wynagrodzenia. W sytuacji zatem, gdy strony są skonfliktowane, najpierw należy uzyskać pozwolenie wodnoprawne, a dopiero potem na podstawie zakresu prac określonych w decyzji sąd cywilny będzie mógł orzec, co do zasadności, zakresu i odpłatności z tytułu udostępnienia gruntów sąsiednich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych
przez art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta prawa nie narusza.
Przedmiotem skargi stała się decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, utrzymująca w mocy decyzję Starosty w sprawie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych melioracji szczegółowych służących uregulowaniu stosunków wodnych.
Podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji, pomimo, iż nie zostało to podanej w jej osnowie, stanowiły przepisy art. 122 ust. 1 pkt 3, art. 128, art. 131 ust. 1 i art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".
Zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy, pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek. Organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych,
z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, jest starosta, wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 140 ust. 1 ustawy). Stosownie do art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy, jeżeli nie stanowi ona inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych. Art. 128 w ust. 1 ustawy wskazuje, jakie kwestie, w szczególności, powinny zostać określone w pozwoleniu wodnoprawnym, poza elementami obowiązkowymi: celem i zakresem korzystania z wód, warunkami wykonywania uprawnienia oraz obowiązkami niezbędnymi ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki.
W skardze podniesiono zarzut naruszenia przez organ art. 7 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony a polegające na błędnym przyjęciu, że rów [...] może być ostatecznym odbiornikiem wód. Efektem takiego przyjęcia, zdaniem skarżących, będzie zalewanie położonych niżej, sąsiednich gruntów i naruszenie art. 29 ustawy Prawo wodne.
Oceniają trafność przedstawionego zarzutu Sąd stwierdził, iż poza jego sformułowaniem, strony nie poparły go jakimikolwiek argumentami opierającymi się, czy to na własnych obliczeniach możliwości odbiorczych rowu [...] lub choćby na wykazaniu konkretnych nieprawidłowości lub nieścisłości w przedłożonym przez Spółkę K. dokumencie "Uzupełnieniu do operatu wodnoprawnego na wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w zlewni rowu [...]" sporządzonym w [...] r. W opracowaniu tym, sporządzonym celem wyjaśnienia tej kwestii spornej, stwierdzono, że analiza przepustowości – wykonania odpływu do rowu [...] nie wpłynie niekorzystnie na grunty sąsiednie zlokalizowane w zlewni rowu [...], a rów ten, wraz ze znajdującym się obok naturalnym zbiornikiem wodnym, stanowić może dostateczny odbiornik wód. W oparciu o ww. opracowanie i wobec braku uzasadnionych wątpliwości co do jego prawidłowości, organ orzekający w sprawie miały podstawy przyjąć, że rów [...] może stanowić odbiornik wód z terenu jego zlewni.
Kolejny zarzut skargi dotyczy niezabezpieczenia gruntów sąsiednich przed zalewaniem z uwagi na niedostatecznie precyzyjne określenie obowiązku "konserwacji rowu [...] tylko proporcjonalnie do odnoszonych korzyści". Zdaniem skarżących, ewentualne wykazanie, że Spółka "K" nie spełnia swojego obowiązku z tym zakresie będzie w zasadzie niemożliwe do wykazania. Ponadto, organ wydający decyzję nie sprecyzował na czym taka konserwacja ma polegać.
Wskazanych zarzutów Sąd nie podzielił. Nałożenie obowiązku konserwacji rowu [...] proporcjonalnie do odnoszonych korzyści, znajduje uzasadnienie. Jak wynika z art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy, w pozwoleniu, w razie potrzeby w pozwoleniu wodnoprawnym, dodatkowo ustala się obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści. Przypomnieć również należy, że obowiązek utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, co wynika wprost postanowień art. 77 ust. 1 ustawy. Jeżeli natomiast obowiązek ten nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 77 ust. 2). Oznacza to, że w razie wystąpienia takiej konieczności, organ będzie mógł, w odrębnej decyzji, skonkretyzować obowiązek utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, jeżeli nie określi szczegółowego zakresu tych obowiązków oraz terminów ich wykonania w pozwoleniu wodnoprawnym (por. J. Szachułowicz "Prawo wodne. Komentarz.", wyd. 4 LexisNexis z 2010 r., s. 245). W tym kontekście nie budzi również wątpliwości, że przez konserwację rowu należy rozumieć ogół czynności mających na celu jego prawidłowe funkcjonowanie, tj. polegających na utrzymaniu jego drożności - niedoprowadzeniu do sytuacji jego zarośnięcia, czy nadmiernego zamulenia.
Chybiony okazał się również stawiany decyzji zarzut jej niewykonalności, mający polegać na zobowiązaniu inwestora do uzyskania zgody na wejście na teren nieruchomości sąsiednich przed przystąpieniem do wykonania robót. Jak trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, art. 123 ust. 2 ustawy stanowi, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Informację tej treści zamieszcza się w pozwoleniu wodnoprawnym. Nadto, wnioskodawcy, który nie uzyskał praw do nieruchomości lub urządzeń koniecznych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego, nie przysługuje roszczenie o zwrot nakładów poniesionych w związku z otrzymaniem pozwolenia (art. 123 ust. 3 ustawy). Z powyższych przepisów wynika, że nie istnieje wymóg legitymowania się przez podmiot wnioskujący o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego tytułem prawnym lub zgodą na wejście na tereny niestanowiące jego własności na etapie uzyskiwania pozwolenia. Z tego względu nie leżało w gestii organu wydającego pozwolenie wodnoprawne rozważanie, czy wnioskujący podmiotu posiada lub uzyska tytuł prawny do realizacji pozwolenia wodnoprawnego na objętych planowaną inwestycją nieruchomościach.
Według skarżących, zaskarżona decyzja odwołuje się do bliżej nieokreślonej koncepcji projektowej. Zdaniem Sądu, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej zasadnie wątpliwości tych nie podzielił. W aktach sprawy znajduje się jeden operat wodnoprawny na wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w zlewni rowu [...] z [...]r., przedłożony przez Spółkę K. Nie może zatem budzić wątpliwości w oparciu o jaką koncepcję projektową oparte zostało wydane pozwolenie wodnoprawne.
Nie jest również uzasadniony zarzut braku precyzyjnego określenia, czy wnioskodawca jest zobowiązany do nieuszkodzenia rurociągów tylko na swojej działce, czy też również na innych działkach oraz brak określenia szczegółowego sposobu wykonania obowiązku ewentualnej odbudowy uszkodzonego w trakcie prac istniejącego rurociągu, Zobowiązanie w decyzji inwestora do wykonania robót w taki sposób aby nie uszkodzić istniejących rurociągów drenarskich i nałożenie nań obowiązku odbudowania ewentualnie uszkodzonych elementów w trybie pilnym i przywrócenia do stanu poprzedniego, ma charakter jasny i precyzyjny a jednocześnie na tyle szeroki, że obejmuje wszelkie uszkodzenia, na wszystkich nieruchomościach objętych możliwymi pracami i nakazuje ich przywrócenie, bez względu na metody i środki, do stanu poprzedniego .
W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oraz nie dostrzegając z urzędu uchybień
w zaskarżonej decyzji, które skutkować miałyby uznaniem jej za niezgodną z prawem, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło