II SA/Sz 1247/21
WyrokWSA w Szczecinie2022-04-21
Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym może być oparte na rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. oraz jak należy prawidłowo ustalić wysokość tego wynagrodzenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi dla osoby nieznanej z miejsca pobytu stanowi akt z zakresu administracji publicznej, który podlega kontroli sądowej. Wysokość wynagrodzenia powinna być ustalana indywidualnie, uwzględniając zakres i niezbędność czynności podjętych przez kuratora oraz specyfikę sprawy administracyjnej, a nie jedynie na podstawie ogólnych stawek minimalnych rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Organ nie dokonał wnikliwej oceny czynności kuratora ani nie uzasadnił prawidłowo przyjętej kwoty, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego aktu i koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy.Stan faktyczny
Adwokat A. M. został ustanowiony przedstawicielem dla osoby nieznanej z miejsca pobytu Ł. J. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezydenta Miasta S. Organ przyznał mu wynagrodzenie w określonej kwocie, jednak skarżący kwestionował wysokość tej kwoty, wskazując na konieczność uwzględnienia wartości przedmiotu sporu i innych przepisów rozporządzenia dotyczącego opłat za czynności adwokackie. Organ uznał, że zastosował właściwe przepisy i odmówił podwyższenia wynagrodzenia. Skarżący wniósł skargę do WSA w Szczecinie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony akt Prezydenta Miasta S. z dnia [...] października 2021 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi dla osoby nieznanej z miejsca pobytu oraz zasądził od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na akt Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia I. uchyla zaskarżony akt, II. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego A. M. kwotę [...]([...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Aktem z dnia [...] października 2021 r., nr [...], Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., działający
z upoważnienia Prezydenta Miasta S. (zwany dalej: "organem"), po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2021 r., przyznał adwokatowi A. M. (zwany dalej: "wnioskodawcą" lub "skarżącym") wynagrodzenie za pełnienie funkcji przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu - Ł. J., w kwocie [...]zł netto ([...] zł brutto).
W uzasadnieniu wydanego aktu organ wskazał, że wnioskodawca został ustanowiony przedstawicielem dla nieznanego z miejsca pobytu Ł. J.. Postępowanie administracyjne zostało zakończone, a w konsekwencji funkcja przedstawiciela dla nieznanego z miejsca pobytu wygasła.
W odniesieniu do podstawy prawnej przyznania wynagrodzenia organ wskazał, za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2748/12, że brak jest podstawy prawnej do przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, zaś przepisami uzupełniającymi lukę prawną mogą być, stosowane jednak tylko odpowiednio w drodze analogii, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.).
Jak podniósł organ, powyższe stanowisko wymaga aktualizacji z uwagi na zmianę przepisów dotyczących przyznawania i wypłaty należności kuratorów. Do niniejszej sprawy zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia
9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U.
z 2018 r., poz. 536, zwane dalej: "rozporządzeniem z dnia 9 marca 2018 r."). Wskazując na brzmienie ww. rozporządzenia organ uznał, że zastosowanie w sprawie znajduje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, zwane dalej: "rozporządzeniem z dnia 22 października 2015 r.").
Według organu, wobec nieokreślenia w ww. rozporządzeniu stawki minimalnej dla sprawy niniejszej, za podstawę określenia wynagrodzenia kuratora powinna zostać przyjęta stawka minimalna właściwa dla spraw z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie, tj. 240 zł (§ 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r.).
Przyjmując powyższe, organ wskazał, że 40% wskazanej stawki minimalnej
(§ 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r.), stanowi kwota [...]zł. Organ wyjaśnił, że możliwą maksymalną kwotę jaką organ ten przyznaje, jest kwota nie wyższa niż [...] zł, zgodnie z utrwaloną praktyką urzędu, za działania z należytą starannością w sprawie o typowym stopniu skomplikowania i wymagającej typowego nakładu pracy, przyznawane jest wynagrodzenie na poziomie 50% stawki maksymalnej dla kuratora (nie mniej niż 60 zł).
W ocenie organu, jako przedstawiciel dla osoby nieznanej z miejsca pobytu,
w wypełnianiu swoich obowiązków, wnioskodawca wykazał się starannością wyższą niż należyta. Jako kurator, wnioskodawca podejmował czynności merytoryczne
w sprawie sporządzając odwołania od otrzymywanych decyzji, występując z wnioskami do organów i jednocześnie poszukiwał kontaktu z reprezentowaną przez siebie osobą. Ostatecznie wnioskodawca dostarczył informacje, dzięki którym udało się ustalić miejsce pobytu strony. Takie działania organ ocenił na poziomie 100% maksymalnej stawki dla kuratora w tego typu sprawie, tj. [...] zł netto. Z uwagi na prowadzenie działalności gospodarczej przez wnioskodawcę, organ powiększył wskazaną kwotę o podatek VAT, tj. do kwoty [...]zł brutto.
Jednocześnie organ wyjaśnił, że podziela stanowisko judykatury wskazujące, że przyznanie przedmiotowego wynagrodzenia stanowi akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Adwokat A. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na wskazaną czynność organu z dnia [...] października 2021 r.
wnosząc o uchylenie powyższego aktu w części ponad kwotę [...]zł netto
i zobowiązanie organu do wydania postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia dla kuratora przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu.
Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że organ przyznając sporne wynagrodzenie, trafnie powołał się na rozporządzenie z 9 marca 2018 r.,
a jednocześnie wskazał na inne rozporządzenie, niż wskazane przez skarżącego we wniosku z dnia 13 lipca 2021 r., tj. z rozporządzenie z 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie uznając, że podstawą wynagrodzenia powinien być § 8 ust. 1 pkt 3 tego aktu dotyczący postępowania nieprocesowego
w sprawie niewymienionej odrębnie. Skarżący podkreślał, że w rozporządzeniu odnośnie wynagrodzenia kuratorów należy wziąć pod uwagę między innymi wartość przedmiotu sporu, co wskazuje na stawkę minimalną związaną z konkretną kwotą wynikającą z § 2 rozporządzenia z 22 października 2015 r.
Jak argumentował skarżący, we wniosku kierowanym do organu wyliczył wartość obciążenia osoby nieznanej z miejsca pobytu w okresie od [...] marca 2017 r.
do [...] lutego 2020 r. przy uwzględnieniu konkretnych kwot wskazanych
w zawiadomieniu organu z [...] lutego 2020 r. o wszczęciu postępowania z urzędu na łączną kwotę [...]zł. Jednocześnie organ przyznał, że jako przedstawiciel dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w wypełnieniu swoich obowiązków skarżący wykazał się starannością wyższą niż należyta i podkreślił, że skarżący podejmował czynności merytoryczne w sprawie sporządzając odwołania od otrzymanych decyzji, występując z wnioskami do organów i jednocześnie poszukiwał kontaktu
z reprezentowaną przez siebie osobą, a ostatecznie dostarczył informacje dzięki którym udało się ustalić miejsce pobytu strony po opuszczeniu przez nią zakładu karnego w A. i powrotu do Polski.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie
o oddalenie skargi. Precyzując żądanie odrzucenia skargi organ argumentował,
że skarżący domagał się kontroli rozstrzygnięcia MOPR z dnia [...] października 2021 r. Tymczasem organem właściwym, który wydał kwestionowany akt, nie był MOPR a Prezydent Miasta S. . Skarżący nie oznaczył organu, którego działanie kwestionuje.
Organ wskazał, że stosownie do art. 57 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący powinien wskazać - nawet w sposób bardzo ogólny - na czym jego zdaniem polega naruszenie prawa lub interesu prawnego w zaskarżonym akcie lub czynności. Tymczasem, skarga ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że organ przyznając wynagrodzenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, trafnie powołał się na rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r., natomiast nietrafnie na § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., bo powinien wziąć pod uwagę § 2 wskazanego rozporządzenia.
Zdaniem organu, tak sformułowane zastrzeżenie skargi nie przemawia przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu w zakresie przyznanego wynagrodzenia
dla przedstawiciela osoby nieznanej z miejsca pobytu. Ponadto, skarga nie spełnia również wymogów, o których mowa w art. 47 § 1 p.p.s.a ponieważ nie zawiera wymaganej liczby odpisów skargi.
Z ostrożności procesowej, organ wniósł o oddalenie skargi. Argumentował,
że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego, zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego
(uchwała SN z 9 lutego 1989 r., sygn. III CZP 117/88). To oznacza, że organem właściwym do ustalenia i wypłaty wynagrodzenia jest organ administracji prowadzący postępowanie zasadnicze, w tej sprawie - Prezydent Miasta S. .
Ponadto organ podniósł, że rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. nie reguluje opłat za czynności podejmowane w sprawach administracyjnych z zakresu ustalania opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na podstawie ustawy
o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, tak więc sprawą o najbardziej zbliżonym rodzaju do niniejszej, jest sprawa z zakresu postępowania nieprocesowego, dlatego że to w tym postępowaniu rozstrzygane są kwestie związane z umieszczaniem dziecka w rodzinie zastępczej. Przyjmując stawkę minimalną, wynikającą z § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. organ ustalił kwotę należną skarżącemu w wysokości netto [...] zł, podwyższoną o stawkę 23 % podatku VAT ([...] zł brutto).
W piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r., w uzupełnieniu skargi skarżący podał,
że stroną przeciwną jest Prezydent Miasta S. , reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S.. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu łącznej kwoty [...]zł, obejmującej wynagrodzenie adwokackie [...] zł oraz wpis w wysokości [...] zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyjaśnił, że argument organu dotyczący wskazania minimalnej stawki rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w odniesieniu do postępowania nieprocesowego jako najbardziej zbliżonego do reprezentowania osoby nieznanej z miejsca pobytu jest całkowicie chybiony. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia wiązał się z konkretną należnością pieniężną, którą miała być obciążona osoba nieznana z miejsca pobytu, a więc kwota [...]zł. Skarżący zauważył, że stawka minimalna dotycząca tej kwoty (§ 2 pkt 5 ww. rozporządzenia w zw. z § 14 pkt 1a) wyniosła [...] zł. Natomiast przy uwzględnieniu rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r., należy zastosować 40 % stawek minimalnych za czynności adwokackie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola
ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sądów administracyjnych obejmuje akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a.
Jak wynika z art. 146 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2).
Kontrola sprawy sprawowana według wskazanego wyżej kryterium legalności działań organu administracji publicznej w granicach zakreślonych ustawowo, doprowadziła Sąd do uwzględnienia skargi.
Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy aktu Prezydenta Miasta S.
z dnia [...] października 2021 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia skarżącemu, będącemu adwokatem, jako przedstawicielowi dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.
W świetle ugruntowanego stanowiska judykatury, nie budzi wątpliwości Sądu, że tego rodzaju sprawa, jak objęta niniejszą kontrolą sądową, tj. przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, stanowi akt
z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inne niż decyzja lub postanowienie.
Obowiązujące przepisy nie dają natomiast podstaw do wydania decyzji lub postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2748/12). Stąd sformułowane w uzupełnieniu skargi żądanie skarżącego o zobowiązanie organu
do wydania postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za pełnienie funkcji przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, jako nie znajdujące oparcia w przepisach prawa, nie mogło być przez Sąd uwzględnione.
Za niebudzącą wątpliwości Sąd uznaje kwestię określenia przez skarżącego organu, którego akt podlega kontroli w niniejszej sprawie, skoro w piśmie z dnia
[...] grudnia 2021 r. skarżący w uzupełnieniu skargi wskazał wyraźnie, że organem tym jest Prezydent Miasta S. . Sąd uznaje, że nie znajdują potwierdzenia
w okolicznościach sprawy wywody organu, z odpowiedzi na skargę, dotyczące obarczenia skargi brakiem określenia przez skarżącego "naruszenia prawa"
lub "interesu prawnego", o których mowa w art. 57 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu,
z argumentacji skargi wynika określenie skarżącego we wskazanej przez organ kwestii. Z samego faktu negowania przez skarżącego wysokości przyznanego mu wynagrodzenia za pełnienie funkcji przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, wynika, że interes prawny w kwestionowaniu zaskarżonego aktu skarżący posiada. Zestawienie treści skargi z jej uzupełnieniem prowadzi do oczywistego wniosku, że skarżący domaga się przyznania wynagrodzenia według wyższej stawki. W zaistniałej sytuacji żądanie organu odrzucenia przedmiotowej skargi okazało się nietrafne. Skarga spełnia także wymogi formalne.
Przechodząc do istoty sporu, Sąd podziela w pełni stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, powołane w uzasadnieniu zaskarżonego aktu co do źródeł prawa służących określeniu wysokości wynagrodzenia kuratora dla osoby nieobecnej, nieznanej z miejsca pobytu w sprawie administracyjnej. W powołanym już wyżej wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2784/12 NSA podnosił, że w demokratycznym państwie prawnym jednostka nie może ponosić skutków ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii. Należy zatem odnaleźć w systemie prawa przepisy, które mogłyby stanowić oparcie dla rozstrzygnięcia wniosku przedstawiciela strony ustanowionego na zasadzie art. 34 k.p.a. w drodze analogii. Takimi przepisami mogą być, stosowane jednak tylko odpowiednio, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.).
Sąd uznaje za prawidłowe wywody organu, który w uzasadnieniu zaskarżonego aktu podnosił, że ww. stanowisko judykatury wymaga aktualizacji z uwagi na zmianę przepisów dotyczących przyznawania i wypłaty należności kuratorów.
Zatem w przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie mieć rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych
w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536, ze zm., zwanej dalej: "rozporządzeniem z dnia
9 marca 2018 r.").
Zgodnie z brzmieniem § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł.
Uwzględniając brzmienie ww. przepisu zgodzić należy się z organem, że zastosowanie w sprawie znajduje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, zwane dalej: "rozporządzeniem z dnia 22 października 2015 r.".
Organ uznał, że wyliczenie wynagrodzenia należnego skarżącemu znajduje oparcie w § 8 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Zdaniem organu, do tego wyliczenia powinna zostać przyjęta stawka minimalna właściwa do spraw z zakresu postępowania nieprocesowego, w sprawie niewymienionej odrębnie, a zatem, zgodnie z brzmieniem ww. przepisu – 240 zł. Stąd przyjęte przez organ wyliczenie 40% wskazanej stawki minimalnej, jako wynagrodzenie należne skarżącemu [...] zł powiększone o należny podatek VAT.
W ocenie Sądu wskazane rozporządzenia nie zostały przez organ w badanej sprawie zastosowane w sposób prawidłowy.
Sąd pragnie zwrócić uwagę, że w świetle prezentowanego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r.,
sygn. akt I OSK 2748/12, w którym powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. III CZP 117/88, wyklucza się możliwość stosowania wprost przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r.
w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. z 1982 r. Nr 27, poz.197) do wynagrodzenia kuratora, będącego przedstawicielem strony w postępowaniu administracyjnym. Podkreślił on, że stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Rola przedstawiciela wyznaczonego przez sąd nie jest rolą dobrowolną, lecz obowiązkiem nakładanym na daną osobę w drodze orzeczenia sądu powszechnego, a przez to nie może być bezinteresowną działalnością społeczną. Kurator ma obowiązek wykonywania niezbędnych czynności o charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej. Obowiązkowi temu musi odpowiadać uprawnienie do ekwiwalentnego wynagrodzenia.
Zdaniem Sądu, powyższe oznacza, że w każdej indywidualnie oznaczonej sprawie należy badać wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla sprawy, uwzględniając zakres i niezbędność czynności podjętych przez kuratora. Co do zaś samych czynności należy dokonać ich rozróżnienia na mające charakter majątkowy
i niemajątkowy. Natomiast podobieństwo faktyczne przewidzianych w ww. aktach prawnych regulacji, musi zarazem uwzględniać odrębność i specyfikę sprawy administracyjnej, w której niejednokrotnie niepoślednią rolę pełni konkretna wysokość zobowiązania pieniężnego.
Sąd zauważa, że brzmienie § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. nie stoi w opozycji do ww. wniosków Sądu, skoro zgodnie z tym przepisem, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych. Wysokość stawek minimalnych w sprawach określonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju (§ 1 ust. 2 rozporządzenia).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd zauważa,
że organ w uzasadnieniu zaskarżonego aktu w odniesieniu do ustalenia podstawy najbardziej zbliżonej do rodzaju do sprawy, w której skarżący reprezentował osobę nie znaną z miejsca pobytu ograniczył się do stwierdzenia, że do określenia wynagrodzenia powinna być przyjęta stawka minimalna właściwa do spraw z zakresu postępowania nieprocesowego, w sprawie nie wymienionej odrębnie (§ 8 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia). W ocenie Sądu, takie uproszczenie i ogólnikowe odniesienie się organu, jest szczególnie niezasadne w kontrolowanej sprawie, bowiem organ ten dokonał oceny, że skarżący jako przedstawiciel dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w wypełnieniu swoich obowiązków, wykazał się starannością wyższą niż należyta. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie wynagrodzenia skarżący powołał się na konkretne działania jakie podjął na przestrzeni co najmniej dwóch lat w celu zagwarantowania ochrony interesu osoby nieznanej z miejsca pobytu, które dotyczyły konkretnych postępowań administracyjnych i postępowania sądowego. Ponadto skarżący wskazywał na szereg czynności, które podejmował w celu ustalenia miejsca pobytu osoby, którą skarżący reprezentował i doprowadził do ustalenia miejsca jej pobytu. Rzetelne ustalenie wymiaru wynagrodzenia należnego skarżącemu, wiązało się z obowiązkiem organu odniesienia się szczegółowo do czynności podjętych przez skarżącego w imieniu osoby nieznanej z miejsca pobytu, których staranność organ ocenił według najwyższej miary. W ocenie Sądu, lektura uzasadnienia zaskarżonego aktu prowadzi do wniosku, że organ nie ocenił wnikliwie charakteru i znaczenia działań skarżącego jako kuratora, przy ustaleniu ekwiwalentu pieniężnego należnego skarżącemu. Na podstawie wywodów tego uzasadnienia nie sposób uzyskać odpowiedzi, które konkretnie ustalenia doprowadziły organ do wniosku, że działania skarżącego cechowały się należytą starannością, a w sprawie miał miejsce typowy stopień skomplikowania i wymagający typowego nakładu pracy. Powyższe oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego aktu nie spełnia wymogów rzetelnego objaśnienia rozstrzygnięcia zgodne z jego motywami, przez co wymyka się kontroli sądowej.
Powyższe zaniechanie organu nie pozwala na obecnym etapie na zajęcie przez Sąd stanowiska co do argumentacji skargi, według której stawka minimalna kwoty wynagrodzenia powinna być ustalona zgodnie z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 pkt 1a tego rozporządzenia z 22 października 2015 r.
Należy w tym miejscu podkreślić, zupełnie pominiętą przez organ wydający zaskarżoną czynność, kwestię przysługującego kuratorowi zwrotu wydatków poniesionych przez niego w związku z wykonywaniem czynności w danej sprawie, których wysokość nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r.). Jeżeli organ uznał, że skarżącemu należne jest wynagrodzenie według maksymalnych stawek, to bez wątpienia nie znalazło to swego pełnego odzwierciedlenia w ustalonej kwocie pieniężnej. Należy zarazem podkreślić, że to w interesie kuratora winno być uszczegółowienie wysokości żądania we wskazanej mierze w ramach udowodnienia wysokości kosztów, które kurator poniósł przy wykonywaniu podnoszonych przez niego szeregu czynności.
Z powołanych przyczyn Sąd uznał za konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej czynności.
Badając sprawę ponownie organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a, uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia ocenę prawną i wskazania przy rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym. W szczególności organ odniesie się szczegółowo do czynności podjętych przez skarżącego w ramach powierzonego mu obowiązku oraz umożliwi skarżącemu przedstawienie kosztów, które skarżący poniósł przy czynnościach podejmowanych dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Pozwoli to organowi, w oparciu o przepisy rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie na znalezienie sprawy o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy, w tej w której skarżący zastępował stronę
w postępowaniu administracyjnym. Dopiero na podstawie tak dokonanych ustaleń organ, w oparciu o § 1 ust. 1 i ust. 2 oraz § 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, przyzna skarżącemu wynagrodzenie oraz ustali wysokość poniesionych przez niego wydatków.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, o uchyleniu zaskarżonego aktu. O kosztach postępowania, na które składa się wysokość uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego w kwocie [...]zł, Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy. Sąd wyjaśnia, że nie uwzględnił żądania skarżącego przyznania wynagrodzenia adwokackiego, bowiem skarżący nie był w tym postępowaniu reprezentowany przez pełnomocnika.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło