II SA/Sz 1250/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M.J. na [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...]. W dniu [...] r. M.J. nadał w urzędzie pocztowym skargę kasacyjną sporządzoną osobiście oraz na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, ponieważ wskutek wypadku samochodowego znacznie zmniejszył się zakres prowadzonej przezeń działalności gospodarczej, która aktualnie przynosi straty. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka z żoną w domu o pow. [...] m2, nie ma żadnych innych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych, a comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł miesięcznie brutto, na który składają się renta skarżącego i wynagrodzenie za pracę żony. Razem z żoną spłaca kredyt hipoteczny zaciągnięty w [...] r. po wypadku, a miesięczna rata tego kredytu wynosi [...], nadto ponosi koszty egzekucji komorniczej prowadzonej z majątku jego i żony. Odpowiadając na zobowiązanie Sądu w przedmiocie nadesłania szczegółowych dokumentów potwierdzających opisaną sytuację finansową skarżący oświadczył, że nie posiadają z żoną rachunków bankowych, a kredyty bankowe zostały zaciągnięte celem uregulowania zaległości finansowych powstałych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Z renty skarżącego potrącana jest kwota [...] zł z tytułu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika, a z wynagrodzenia za pracę żony także dokonywane są potracenia komornicze. Wnioskodawca przedłożył dowody potwierdzające zaciągniecie przez niego i jego żonę dziewięciu kredytów bankowych, odpisy zeznań podatkowych za rok [...] dowody potwierdzające wysokość renty skarżącego i wynagrodzenia za pracę żony. Wnioskodawca przedłożył oświadczenia swojego syna, brata i brata jego żony z których wynika, że osoby te pomagają finansowo skarżącemu, ale nie są w stanie określić wysokości tej pomocy. Skarżący nie przysłał żadnych dowodów dotyczących kosztów utrzymania domu w którym mieszka, z okresu ostatnich trzech miesięcy. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od postanowienia skarżący wniósł pismo zatytułowane "zażalenie", które zostało potraktowane jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu oświadczył, że nie jest w stanie ponieść kosztów dotyczących wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Zarządzeniem Sądu z dnia [...] r. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania: - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu położonego w [...], przy ul. [...], za okres ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwego urzędu, kto jest zameldowany w lokalu położonym przy ul. [...], - aktualnego odpisu z KRS [...] i jej bilansu za ostatni rok kalendarzowy, - oświadczenia jakiego rodzaju działalność gospodarcza prowadzi zona skarżącego i jaki miesięcznie uzyskuje dochód z tego tytułu, - oświadczenia, czy syn zamieszkuje w domu przy ul.[...], jeżeli tak to wskazanie w jakiej części partycypuje w kosztach jego utrzymania , - oświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego miesięcznie przez skarżącego z tytułu wykonywania usług geodezyjnych zleconych przez sąsiadów i znajomych w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Wykonując zobowiązanie Sądu M.J. nadesłał rachunki opłat, z których wynika, że miesięczne opłaty ponoszone za telefon wynoszą ok. [...] zł, prąd [...]zł, wodę i ścieki [...] zł, dodatkowo zaświadczenie, że jest zameldowany w [...], przy ul. [...] na pobyt stały od dnia [...] r., zeznanie PIT – B o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy [...], odpis z KRS wg stanu na dzień [...] r., godz. [...] Spółki z o.o. "[...]". Dodatkowo skarżący oświadczył, że syn P.J. jest zameldowany przy ul. [...], lecz aktualnie przebywa za granicą, podobnie jak żona. Odnośnie działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę wnioskodawca podał, że obejmuje ona sprzedaż detaliczną obuwia i wyrobów skórzanych i w ub. roku przyniosła stratę w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.",w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób rzeczywiście ubogich, które nie uzyskują dochodów, bądź ich dochody są bardzo ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sadem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów postępowania ( w tym kosztów sądowych) jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy obowiązany jest do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi mniemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych ( B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat , M. Niezgódka-Medek, "prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, str. 585). W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że wnioskodawca razem z żoną dysponują stałym, miesięcznym dochodem w wysokości ok. [...] tys. zł, na który składa się renta skarżącego w wysokości [...] zł oraz pensja żony w wysokości [...]zł. Stałe udokumentowane wydatki ponoszone na utrzymanie domu wynoszą miesięcznie ok. [...] zł tj. telefon [...] zł, prąd [...] zł. Dodatkowo żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej obuwia i wyrobów skórzanych. Z przesłanego obliczenia dochodu za rok [...]wynika, iż przychód z tej działalności wyniósł [...] zł. Rok podatkowy zamknięty został stratą w wysokości [...] zł. Z przesłanego obliczenia wynika również, że wydatkowano [...] zł na zakup towarów handlowych i materiałów. Odnośnie działalności gospodarczej wnioskodawcy w zakresie usług geodezyjnych, M.J. podał, że z uwagi na przebyty wypadek zmuszony był ograniczyć jej zakres i aktualnie wykonuje jedynie zlecenia dla najbliższych i znajomych, jednakże zobowiązany do oświadczenia jakiej wysokości z tego tytułu wykonywanych usług dochód uzyskuje, oświadczył, że nie wykonuje żadnych usług. Skarżący uzasadniając swoją trudną sytuację finansową powołuje się na liczne kredyty, które zaciągnął zarówno On jak i żona na potrzeby prowadzonych działalności gospodarczych, jednakże z analizy przesłanych umów kredytowych wynika, że są to kredyty konsumpcyjne na osoby fizyczne a nie kredyty firmowe. Ponadto w ocenie Sądu, okoliczność udzielenia kredytów przez banki, świadczy o posiadaniu przez skarżącego i jego żonę środków finansowych, które umożliwiają ich spłatę. Wnioskodawca posiada bowiem zweryfikowaną przez instytucję finansową zdolność kredytową, czyli ma możliwości, by po odjęciu kosztów utrzymania zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Konsekwencją uznania, że strona ma możliwości, by zaciągać kredyty oraz spłacać ich raty jest wniosek, że powinna ona również zabezpieczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Zobowiązany do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych swoich i żony, skarżący stwierdził, że zarówno on jak i małżonka takich nie posiadają, tymczasem z w przesłanych dokumentach umów kredytowych są podane numery kont zarówno skarżącego jak i żony na które banki dokonywały przelewy środków, nadto na niektórych rachunkach opłat za prąd, czy telefon są sporządzone adnotacje "opłata przelewem internetowym". Fakty te pozwalają przyjąć, że wbrew twierdzeniu skarżący i jego żona dysponują rachunkami bankowymi. Pozwala to przyjąć, że wnioskodawca przedstawia tylko wybiórcze informacje mające świadczyć o Jego złej kondycji finansowej oraz uniemożliwia rzeczywista ocenę jego sytuacji przez Sąd. Należy podkreślić, że z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie wniosku ciąży na wnioskodawcy, który powinien dochować przy tym szczególnej staranności z uwagi na publicznoprawny charakter kosztów, o zwolnienie których wnosi. Za taka staranność nie można uznać nadesłanie wybiórczych dokumentów i ogólnych wyjaśnień. W związku z powyższym uzasadnione było stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy, dlatego tez orzeczono jak w sentencji.