II SA/Sz 1250/09

Dnia 9 marca 2010 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jego skargi na [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia [...] r. (doręczonym w dniu [...] r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M.J. na [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...]. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że skarga została odrzucona ponieważ skarżący, pomimo wezwania Sądu, nie podał jaki akt, czynność lub bezczynność jest przedmiotem skargi. W dniu [...] r. M.J. nadał w urzędzie pocztowym skargę kasacyjną sporządzoną osobiście oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, ponieważ wskutek wypadku samochodowego znacznie zmniejszył się zakres prowadzonej przezeń działalności gospodarczej, która w chwili obecnej przynosi straty. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka z żoną w domu o pow. [...] m2, nie ma żadnych innych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych, a comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł miesięcznie brutto, na który składają się renta skarżącego i wynagrodzenie za pracę żony. Wskazał, że spłaca razem z żoną kredyt hipoteczny zaciągnięty w [...]r. po wypadku, a miesięczna rata tego kredytu wynosi [...] CHF. M.J. oświadczył, że ponosi koszty egzekucji komorniczej prowadzonej z majątku jego i żony. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd zobowiązał skarżącego do przesłania w terminie 7 dni: - dowodów potwierdzających wysokość renty skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających dochody żony z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie domu w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z posiadanych kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, - oświadczenia, na jaki cel zostały zaciągnięte kredyty oraz przesłania umów kredytowych i harmonogramów spłat tych kredytów. Odpowiadając na to wezwanie skarżący oświadczył, że ani on ani żona nie posiadają rachunków bankowych, a kredyty bankowe zostały zaciągnięte celem uregulowania zaległości finansowych powstałych w ramach prowadzonej wcześniej w szerokim zakresie działalności gospodarczej. Ponadto, z renty skarżącego potrącana jest kwota [...] zł z tytułu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika, a z wynagrodzenia za pracę żony także dokonywane są potracenia komornicze. Wnioskodawca przedłożył dowody potwierdzające zaciągniecie przez niego i jego żonę dziewięciu kredytów bankowych, a także dowody potwierdzające miesięczne raty szyciu kredytów, odpisy zeznań podatkowych za rok [...], dowody potwierdzające wysokość renty skarżącego i wynagrodzenia za pracę żony. Wnioskodawca przedłożył oświadczenia swojego syna, brata i brata jego żony z których wynika, że osoby te pomagają finansowo skarżącemu, ale nie są w stanie określić wysokości tej pomocy. Skarżący nie przysłał żadnych dowodów dotyczących kosztów utrzymania domu w którym mieszka, z okresu ostatnich trzech miesięcy. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób rzeczywiście ubogich, które nie uzyskują dochodów, bądź ich dochody są bardzo ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Skarżący w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu oświadczył, że mieszka tylko z żoną i utrzymują się wyłącznie z Jego renty i wynagrodzenia za pracę żony oraz, że skarżący prowadzi także działalność gospodarczą, która przynosi straty. Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że także żona wnioskodawcy prowadziła działalność gospodarczą w zakresie usług geodezyjnych i handlu, która przyniosła określone dochody. Z oświadczenia syna skarżącego dotyczącego pomocy udzielanej rodzicom wynika, że mieszka on razem z rodzicami, a został przez wnioskodawcę pominięty w oświadczeniu o stanie rodzinnym. Także oświadczenie dotyczące posiadanego majątku nie koresponduje z dokumentami złożonymi w sprawie. Wnioskodawca podał, że jedynym jego i żony majątkiem jest dom o pow. [...] m2, ale przedłożone wezwanie do zapłaty zaległego podatku od nieruchomości dotyczy dwóch nieruchomości tj. nieruchomości położonej przy ul. [...] i przy ul. [...] także w [...]. Faktury za dostawę energii elektrycznej przedłożone na wezwanie dotyczą jeszcze innej nieruchomości, położonej przy ul.[...]. Ponadto z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod adresem ul. [...], a jego żona pod adresem ul. [...]. Z oświadczenia i przedłożonych dowodów wynika, że skarżący i jego żona uzyskują comiesięczny dochód netto (po potrąceniach komorniczych) wynoszący [...] zł, a comiesięczne raty tylko sześciu spośród dziewięciu zaciągniętych przez nich kredytów wynoszą ok. [...] zł. Skarżący i jego żona prowadzą działalność gospodarczą i z przedłożonych dokumentów wynika, że posiadają rachunki bankowe, ale wnioskodawca oświadczył iż nie posiadają rachunków bankowych. W tej sytuacji należy stwierdzić, że oświadczenie M.J. dotyczące sytuacji majątkowej, rodzinnej, a także uzyskiwanych dochodów nie jest niepełne i nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a skarżący pomimo wezwania Sądu nie przedłożył dowodów pozwalających na pełną ocenę jego sytuacji majątkowej. Wnioskodawca nie podał jaki dochód uzyskuje z działalności gospodarczej, a należy zauważyć, że strata wynikająca z zeznania podatkowego jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie musi oznaczać braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie przesądza o istnieniu potrzeby udzielenia stronie pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, czy ustanowienia radcy prawnego czy adwokata. Wnioskodawca całkowicie pominął okoliczność, że jego żona także prowadzi działalność gospodarczą. Udokumentowanie potrąceń komorniczych z renty i wynagrodzenia za pracę żony, a także rat niektórych kredytów nie wystarcza do przyjęcia, że skarżący znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek, czy też częściowych kosztów postępowania. Szczególnie, że tylko raty sześciu zaciągniętych kredytów przewyższają deklarowane dochody netto (po potrąceniach komorniczych). Oceny tej nie zmienia oświadczenie syna, brata ani brata żony dotyczące pomocy finansowej udzielanej skarżącemu i jego żonie. Postawa skarżącego, który wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać Jego sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy. Skoro informacje podane przez M.J. nie były przekonujące, bowiem były niepełne i częściowo wzajemnie sprzeczne należy uznać, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.