II SA/Sz 1252/15

Dnia 12 maja 2016 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić adwokata Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę U.S. na postanowienie Wojewody z dnia 19 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 10 marca 2016 r. W dniu 9 kwietnia 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że mieszka ze swoją [...] letnią mamą, która jest osobą chorą i wymaga opieki. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada mieszkanie o pow. [...] m2 (o wartości ok. [...] zł), dom o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł, budynek gospodarczy (obora) i [...] ha gruntów ornych, z czego [...] ha uprawia, a pozostałą cześć wydzierżawia. Czynsz dzierżawny wynosi [...] zł rocznie. Dochody skarżącej i jej matki wynoszą [...] zł miesięcznie netto i składają się z emerytury mamy wnioskodawczyni w kwocie [...] zł miesięcznie, oraz dopłat do gruntów rolnych w kwocie [...] zł rocznie, a także czynszu dzierżawnego. Skarżąca podała, że posiada [...] zł oszczędności. Ponoszone przez nią stałe koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. W myśl art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Z wniosku oraz akt sprawy wynika, że skarżąca mieszka ze swoją [...] letnią mamą w domu położonym w K., posiada [...]ha gospodarstwo rolne, z czego [...] ha uprawia, a pozostałą część wydzierżawia. Jest także właścicielką mieszkania o wartości ok. [...]. Dochody wnioskodawczyni i jej mamy wynoszą [...] zł netto miesięcznie, ponoszone wydatki na utrzymanie nieruchomości, wyżywienie i leki wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Skarżąca posiada [...] zł oszczędności. W dotychczasowym toku postępowania wnioskodawczyni uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, a także opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dalsze koszty to wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, innych kosztów nie przewiduje się. Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy zauważyć, że skarżąca posiada dom, mieszkanie i grunty orne, a uzyskiwany przez nią i jej mamę dochód, a także posiadane oszczędności pozwalają na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Brak jest zatem podstaw do uznania, by skarżąca znajdowała się w tak trudnej sytuacji majątkowej, by nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Zresztą większość tych kosztów już poniosła. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę wynikającej z art. 200 p.p.s.a. i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 11/15,LEX nr 1628844). Reasumując stwierdzić należy, że jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wyjątkowo trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, nie pozwalająca na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ze złożonego wniosku nie wynika, by skarżąca w sytuacji takiej się znajdowała. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu należało uwzględnić, ponieważ z wniosku wynika, że skarżącej nie będzie stać na sfinansowanie kosztów wynagrodzenia i wydatków adwokata z własnych środków finansowych. A skarga kasacyjna może być skutecznie sporządzona tylko przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Z tych względów wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.