II SA/Sz 1255/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2013r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia [...] r. nr[...], na podstawie art. 130a ust. 2a, ust. 10h i ust. 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 2 pkt 2 uchwały nr X/142/11 Rady Powiatu w [...] z dnia [...] r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dz. Urz. Woj. Zachodniopom. Nr 122, poz. 2219), nałożył na P. K. obowiązek zapłaty kwoty [...]złotych tytułem obciążenia kosztami powstałymi wskutek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której odstąpiono z powodu ustania przyczyn usunięcia. Uzasadniając decyzję organ podał, że w dniu [...] r. funkcjonariusz Policji wydał dyspozycję usunięcia pojazdu samochodowego marki [...] nr rej[...] , stanowiącego własność P. K., zaparkowanego w [...] przy ul. [...] . Usunięcie pojazdu zlecono przedsiębiorcy Spółki A.. z siedzibą w[...] , który przybył na miejsce wskazane przez wydającego dyspozycję. Ze względu na ustanie przyczyny usunięcia pojazdu, decyzją funkcjonariusza Policji odstąpiono od jego usunięcia. W odwołaniu od decyzji organu I instancji P. K. kwestionował ustalenia dokonane przez organ I instancji twierdząc, że pojazd Spółki A.. nie przybył na miejsce wskazane przez funkcjonariusza Policji wydającego dyspozycję usunięcia pojazdu do chwili opuszczenia przez odwołującego się miejsca parkowania. W tym czasie, czyli w ciągu ok. 20-30 min. policjant wylegitymował P. K., odwołujący się zmienił miejsce parkowania, a następnie powrócił na miejsce zdarzenia, gdzie interweniujący funkcjonariusz wypisał mu mandat. W ocenie P. K., warunkiem obciążenia go kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, jest powstanie tych kosztów. Skoro pojazd holowniczy nie przybył na miejsce zdarzenia, to takie koszty nie powstały i nie mogą obciążać odwołującego się tym bardziej, że interweniujący policjant anulował wezwanie. Odwołujący wskazał nadto na świadków przedstawionego przez niego stanu faktycznego, tj. jego żonę oraz policjantów z patrolu. Odniósł się również do treści dokumentów firmy Spółki A.., w tym faktury za dwa zdarzenia w dniu [...] r. na ul. [...] w godz.[...] , z których jedno dotyczyło pojazdu strony, drugie zaś [...] . Nie można zatem wykluczyć, że pojazd holowniczy przyjechał do tego pojazdu, skoro przyjazd po jego samochód został anulowany przez funkcjonariusza Policji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że organ I instancji nie wyjaśnił przyczyny wydania dyspozycji usunięcia pojazdu należącego do P. K.. Organ odwoławczy zobowiązał [...] do ustalenia, w porozumieniu z organem kontroli ruchu drogowego, co było przyczyną usunięcia pojazdu odwołującego się. Starosta decyzją z dnia [...] r. nr [...] nałożył na P. K. obowiązek zapłaty kwoty [...] złotych, tytułem obciążenia kosztami powstałymi na skutek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której odstąpiono z powodu ustania przyczyn usunięcia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyczyną wydania dyspozycji usunięcia pojazdu była przesłanka określona w art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. pozostawienie pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Organ wyjaśnił również, że dyspozycja dotyczyła usunięcia z ulicy [...] w [...] pojazdu marki [...] o nr rej.[...] . Dyspozycja usunięcia została zlecona przedsiębiorcy Spółki A.. około godz.[...] , natomiast pojazd realizujący dyspozycję przybył na miejsce zdarzenia około godz. [..] i dopiero po przybyciu na ul. [...] pracownik firmy odholowującej pojazdy powziął od zlecającego jego usunięcie informację o odstąpieniu od holowania. Organ podał również, że przyczyną odstąpienia od holowania było przybycie kierowcy pojazdu i usunięcie samochodu z miejsca postoju. P. K. odwołał się od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odwołujący się podnosił, że decyzja organu I instancji oparta jest na ustaleniach, które nie miały miejsca, albowiem w dniu [...] r. ani w innym dniu nie został zatrzymany i kontrolowany na ul[...] w [...] . W tym dniu od godz. [...] wraz z ówczesną narzeczoną, a obecnie żoną przebywał w Warnicach w biurze parafialnym miejscowej parafii załatwiając formalności związane ze ślubem, który odbył się [...] r. Do [...] udał się wraz z narzeczoną samochodem marki [...] nr rej.[...] . W uzupełnieniu odwołania, w piśmie z dnia [...] r. P. K. zakwestionował dowód w postaci pisma z Komendy Powiatowej Policji z dnia [...] r. na okoliczność kontroli drogowej samochodu marki [...] nr rej. [...] oraz wskazał, że w tym samym dniu na ul. K. kontrolował go policjant posługujący się nr identyfikacyjnym [...] , albowiem taki numer wpisał na mandacie karnym. Podał również, że funkcjonariusz ten był członkiem patrolu, w którym uczestniczył jeszcze jeden policjant. P. K. wniósł nadto o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz wezwanie na rozprawę świadków: M. K. - K., oraz księży: P. I. i S. R. na okoliczność miejsca pobytu odwołującego się w dniu [...] r. po godz. [...] . Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w związku z pozostawieniem pojazdu marki [...] nr rej. [...] w dniu [...] r. na ul. [...] w [....] na odcinku, na którym obowiązywał zakaz parkowania, Policja wydała dyspozycję odholowania pojazdu przedsiębiorcy Spółki A.. Zlecenie zostało przyjęte przez przedsiębiorcę ok. godz.[...] , natomiast pojazd holowniczy przybył na ul. [...] ok. godz. [...] . Na miejscu pracownik wezwanej firmy uzyskał informację od zlecającego usunięcie o odstąpieniu od odholowania pojazdu ze względu na przybycie kierowcy pojazdu i usunięcia samochodu z miejsca dotychczasowego postoju. W ocenie Kolegium wydanie dyspozycji o usunięciu pojazdu wygenerowało jednak koszty, które poniosła Spółki A.. Organ odwoławczy podał, że opierając się na materiale przekazanym z Komendy Powiatowej Policji, został spełniona przesłanka z art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Właściciel pojazdu, w stosunku, do którego odstąpiono od odholowania winien pokryć koszty poniesione przez Spółka A. i koszty te nie są żadną karą. Kolegium odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdziło, że okoliczności związane z ustaleniami poczynionymi przez funkcjonariusza Policji w dniu [...] r. P. K. winien weryfikować i wyjaśniać bezpośrednio w Komendzie Powiatowej Policji , bowiem dokumenty sporządzone przez Policję dla potrzeb niniejszej sprawy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zasadnie zatem na tych dokumentach oparł swoje rozstrzygnięcie Starosta. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. wskazując, że P. K. zapoznał się z aktami sprawy w dniu [...] r. i nie wniósł do materiału dowodowego żadnych uwag. Kolegium podało nadto, że na etapie postępowania odwoławczego umożliwiło stronie wgląd do akt sprawy oraz zgłoszenie uwag i wniosków dotyczących postępowania przez organy obu instancji. P. K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nie uwzględnienie przez organ odwoławczy wniosków dowodowych oraz niezapoznanie skarżącego przez organ I instancji z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a co za tym idzie brakiem możliwości wypowiedzenia się przez skarżącego, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego - tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. P. K. zarzucał również, że zaskarżona decyzja narusza interes skarżącego poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy poprzez pominięcie w całości wniosków skarżącego złożonych w toku postępowania odwoławczego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. pisma z-cy Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] r. na okoliczność ustalenia, że przyjęty przez organy obu instancji stan faktyczny sprawy jest stanem fikcyjnym oraz pisma skarżącego z dnia [...] r. na okoliczność zgłoszenia przed organem odwoławczym wniosków dowodowych, które zostały w tym postępowaniu pominięte. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobowiązany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpatrzeniu niniejszej sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że na skarżącego P. K. został nałożony obowiązek zapłaty kwoty [...] złotych tytułem obciążenia kosztami powstałymi na skutek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której odstąpiono z powodu ustania przyczyn usunięcia. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowi przepis art. 130 a ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 130a powołanej wyżej ustawy Pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: 1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu; 2) nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c; 3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu; 4) pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej oraz osób wymienionych w art. 8 ust. 2; 5) pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela (ust. 1). Pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy: 1) kierowała nim osoba: a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, b) nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu; 2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska (ust. 2). Mając na uwadze treść przytoczonych wyżej przepisów, stwierdzić należy warunkiem sine qua non wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te powstały. W tym celu organ ma obowiązek wyjaśnić w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie dyspozycji odstąpienia spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć właściciela pojazdu. Zauważyć należy, że decyzja w przedmiocie kosztów wydania dyspozycji odholowania nie jest aktem wydawanym w trybie egzekucyjnym, a zatem wydanie decyzji winno poprzedzić niewadliwe zebranie materiału dowodowego, zgodnie z regułami obowiązującymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, a następnie ustalenie w oparciu o te dowody stanu faktycznego sprawy. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy przedłożonych Sądowi wraz ze skargą oraz wydanych w sprawie decyzji administracyjnych wynika, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie doprowadził organu do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że organ nie ustalił, gdzie miało miejsce zdarzenie skutkujące możliwością odholowania pojazdu. Organy posługują się zamiennie miejscem postoju [...] nr rej [...] na ulicy K. i ul. [...] w [...] . W żadnej decyzji, oprócz lakonicznego stwierdzenia, że skarżący zatrzymał pojazd w miejscu niedozwolonym, objętym zakazem parkowania nie powołano, jakie w istocie znaki zakazu obowiązują w miejscu zdarzenia. Nie ustalono nadto w jakim czasie zdarzenie miało miejsce. Organ posługuje się danymi dotyczącymi parkowania pojazdu skarżącego w godz. [...] , a następnie przyjęcia zlecenia przez firmę Spółkę A. około godz. [...] i przybycia pojazdu holowniczego na miejsce zdarzenia po godz. [...] . Materiał dowodowy, który stanowił dla organu podstawę ustalenia stanu faktycznego stanowią pisma A.G. z firmy Spółkę A (pisma załączone do faktury nr [...] z dnia [...] r., z dnia [...] r.) oraz pisma Komendanta i Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji z dnia[...] r., [...] r. [...]r.). Organ odwoławczy pominął natomiast wniosek dowodowy skarżącego o przesłuchanie w charakterze świadków policjantów uczestniczących w patrolu, w tym policjanta posługującego się nr identyfikacyjnym [...], żony skarżącego oraz księży z parafii w [...], u których skarżący przebywał w czasie, w który organ uznał za czas przeprowadzania interwencji przez Policję w związku z nieprawidłowo zaparkowanym pojazdem. Nieprawidłowo ustalony przez organy stan faktyczny sprawy potwierdza pismo Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] r., który to dokument Sąd dopuścił jako dowód na rozprawie podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w dniu [...]r. W piśmie tym potwierdzono, ze skarżący był kontrolowany przez funkcjonariusza Policji w dniu [...]r. około godz. [...]na ul. [...] w [...] , natomiast kontrola drogowa została zakończona około godziny [...]. Ustalenia te wynikają z wyjaśnień kontrolujących policjantów oraz z zapisów w dokumentacji służbowej. Zastępca Komendanta wskazał nadto, że w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Starostwa Powiatowego błędnie podano miejsce kontroli drogowej, zamiast na ul. [...]wskazano ul. [...] . Jak już wyżej Sąd wskazał, podstawą prawidłowego zastosowania art. 130a ust. 2 a ustawy Prawo o ruchu drogowym jest ustalenie bez żadnych wątpliwości, że obciążenie kosztami, o których mowa w tym przepisie możliwe jest wówczas, gdy organ ustali bez żadnych wątpliwości, iż zdarzenie powodujące konieczność usunięcia pojazdu z drogi faktycznie miało miejsce, jakie były okoliczności zastosowania tego przepisu oraz, w razie powstania sytuacji, w której ustaną przyczyny usunięcia pojazdu, powstały koszty, do których uiszczenia obowiązany jest właściciel pojazdu. W rozpoznawanej sprawie wadliwie przeprowadzone postępowanie dowodowe spowodowało, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób, który budzi poważne wątpliwości co do przebiegu zdarzenia w sposób, w jaki uczyniły to organy obu instancji. Następstwem tego jest naruszenie przepisów prawa materialnego, albowiem wobec skarżącego został zastosowany przepis, którego dyspozycji ustalenia organu nie potwierdzają. Reasumując stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem rozstrzygnięć organów obu instancji, albowiem stwierdzone uchybienia odnoszą się zarówno do decyzji Starosty jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organy ponownie rozpatrując sprawę uwzględnią ocenę prawną decyzji zawartą w uzasadnieniu wyroku, a następnie prawidłowo przeprowadzą postępowanie dowodowe, w tym dowody z przesłuchania świadków, dowody z dokumentów, w tym z wyciągu z notatnika służbowego funkcjonariuszy obecnych na miejscu zdarzenia, a następnie ustalą, czy w związku z zaistniałą sytuacją powstały jakiekolwiek koszty, do których uiszczenia obowiązany jest skarżący, w szczególności, czy przyjazd pojazdu holowniczego w odniesieniu do pojazdu [...] , stanowiącego własność skarżącego został odwołany. Zauważyć należy, że niezależnie od wadliwej treści § 2 uchwały Rady Powiatu Stargardzkiego Nr X/142/11 z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dz. Urz. Woj. Zachodniopom. Nr 122, poz. 2219), w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu, koszty należy uiścić, o ile one powstaną. Nie można w tej materii stosować, jak to uczynił organ, powołanego przepisu automatycznie, albowiem cofnięcie dyspozycji przyjazdu pojazdu holowniczego może spowodować sytuację, w której żadne koszty nie powstaną. Ustalenia w tym zakresie winny zostać poczynione przez organ w myśl art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zasadne są również zarzuty skarżącego odnoszące się do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., albowiem, gdyby organy orzekające w sprawie prawidłowo ten przepis zastosowały, to umożliwiłyby złożenie wniosków dowodowych przez skarżącego, co nie pozostawało bez wpływu na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 152 P.p.s.a, natomiast o kosztach w oparciu o treść art. 200 i 205 P.p.s.a ( pkt III).