II SA/Sz 1256/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego i przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania. I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata kwotę [...] ([...]) złote wraz z należnym podatkiem od towarów i usług obejmującą wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu oraz kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej. Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając na podstawie art. 138 § l pkt 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118), po rozpatrzeniu odwołania R. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], nakazującej R. J., przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K., w której dokonano samowolnej zmiany sposobu użytkowania (garażu na pomieszczenia mieszkalne - pokój z w.c.) – uchylił decyzję organu I instancji w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016), w związku z art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 163, poz. 1364) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888) - nakazał inwestorowi doprowadzenie samowolnie przebudowanego garażu (wraz ze zmianą sposobu użytkowania), w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K., do stanu poprzedniego, poprzez wykonanie stosownych robót budowlanych oraz przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania. W uzasadnieniu podano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydając zaskarżoną decyzję uznał, iż nie jest możliwe doprowadzenie pomieszczenia garażowego w budynku mieszkalnym, samowolnie zaadaptowanego na pokój z w.c., do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że pomieszczenie to posiada jedyne wejście przez samowolnie wykonane drzwi, które należy zamurować, ponieważ znajdują się w odległości niezgodnej z treścią § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto wysokość pomieszczenia /2,10+2,21 m/ wyklucza użytkowanie go jako pomieszczenie na stały pobyt ludzi. Od decyzji odwołał się inwestor R. J., wnosząc o uchylenie decyzji w całości i przyjęcie aktualnego stanu przebudowanego garażu za zgodny z prawem, gdyż obiekt ten, jak i inne części przebudowy i dobudowy do jego domu, został wykonany w oparciu o pozwolenie na budowę oraz wydano decyzję pozwalającą na użytkowanie. Dokumenty te znajdują się w aktach sprawy. Skarżący podkreślił, iż w latach 1999-2000 występował dwukrotnie do Urzędu Miasta w K. o wydanie decyzji na zmianę sposobu użytkowania części obiektu budowlanego - pomieszczenia po garażu na pomieszczenie o charakterze przedsionka, lecz otrzymał odpowiedź, że z punktu widzenia prawa wniosek taki jest zbędny. Obecnie pomieszczenie to użytkowane jest jako pomieszczenie gospodarcze, garaż na rowery itp. Podniósł także, że kiedy dokonywał przebudowy garażu, wraz z wykonaniem otworów na drzwi i okno, sąsiad Z. G. wyraził zgodę na takie zmiany. Zdaniem skarżącego istnieje możliwość przesunięcia drzwi w głąb pomieszczenia, w celu uzyskania wymaganej odległości 4,0 m od granicy działki. Ponadto wniósł on o przekazanie sprawy do innego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, gdyż w jego odczuciu osoba prowadząca sprawę postępuje tendencyjnie. Zażądał także, od organu II instancji wyjaśnienia kwestii znajdującego się w aktach, sfałszowanego pisma z dnia [...], w którym jakoby zwracał się do Architekta Miejskiego w K. o wyrażenie zgody na prowadzenie w domu agencji towarzyskiej. Organ II instancji odnosząc się do podniesionych zarzutów stwierdził, że bezsporny jest fakt zmiany sposobu użytkowania garażu, który obecnie, z uwagi na wykonane w nim roboty budowlane polegające na likwidacji wrót i zastąpienie ich oknem, wykonanie otworu okiennego i drzwiowego w ścianie bocznej obiektu, nie może pełnić poprzedniej funkcji. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie, w wyroku z dnia 3 września 1997 r.,SA/Sz 784/96 oddalającym skargę R. J. na decyzję Wojewody K. z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...], nakazującą R. J. uzyskanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego garażu stwierdził, że oczywista jest zmiana sposobu użytkowania. Zgodnie z art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego, w przedmiotowej sprawie w brzmieniu z przed nowelizacji z marca 2003 r., zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego organu. Ze zgromadzonego w spawie materiału wynika, że R. J. dokonał przedmiotowej zmiany oraz wykonał roboty budowlane adaptacyjne, bez pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania bądź pozwolenia na budowę. Zakres wykonanych robót wskazuje, że przebudowany garaż miał pełnić funkcję mieszkalną (likwidacja wrót i zastąpienie ich oknem, wykonanie otworu okiennego i drzwiowego w ścianie bocznej obiektu, w.c.). W takim wypadku zastosowanie mają art. 50 i art. 51, w związku z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego. Artykuł. 51 ust. 1 pkt 2 dopuszcza możliwość legalizacji samowoli budowlanej, po wykonaniu określonych czynności, w celu doprowadzenia wykonanych robót i dokonanej zmiany sposobu użytkowania do stanu zgodnego z prawem. W przypadku niemożności doprowadzenia samowoli do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1, właściwy organ nakazuje zaniechanie dalszych robót, bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W przedmiotowej sprawie nie ma możliwości doprowadzenia samowoli do stanu zgodnego z prawem. Przebudowane pomieszczenie garażowe posiada wysokość 2,10+2,21 m, co wyklucza wykorzystanie go na stały pobyt ludzi (wymagana wysokość wynosi min. 2,5 m). Ponadto posiada ono okno oraz jedyne wejście w ścianie zewnętrznej, znajdującej się w odległości 3,0 m od granicy działki. Nie zachowana jest więc odległość wymagana przepisem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, odległość 4,0 m ściany z otworami od granicy z sąsiednią działką budowlaną (bez znaczenia jest zgoda sąsiada). Przesunięcie drzwi w głąb pomieszczenia, proponowane przez skarżącego, nie zmieni tej odległości. Dla doprowadzenia samowoli do stanu zgodnego z prawem należałoby otwory zamurować. Spowodowałoby to brak możliwości korzystania z pomieszczenia, które nie posiada również połączenia z częścią mieszkalną budynku. Po przywróceniu pomieszczenia do stanu poprzedniego, po wykonaniu robót budowlanych, możliwe jest złożenie w garażu rowerów czy sprzętu agrotechnicznego. Zaskarżoną decyzję uchylono w celu jednoznacznego określenia nakazanego obowiązku. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że przebudowy garażu dokonano samowolnie, po zakończeniu robót budowlanych, związanych z rozbudową garażu, na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...]. Załącznikiem do tej decyzji jest projekt techniczny, który nie przewiduje okna ani drzwi w ścianie bocznej pomieszczenia garażu. Pismem z dnia [...] Urząd Miejski w K., w oparciu o zawiadomienie z dnia [...] wyraził zgodę na użytkowanie pomieszczenia garażowego. Zawiadomienia dokonał R. J., który występując jako inspektor nadzoru, w piśmie z dnia [...] do Urzędu Miejskiego w K. oświadczył, że "część dobudowaną wykonano w oparciu o decyzję Urzędu Miejskiego – WUAiNB w K. z dnia [...] i dokumentację techniczną. Roboty zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i dokumentacją techniczną". Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do przekazania przedmiotowej sprawy innemu organowi nadzoru budowlanego, ponieważ nie zachodzą przesłanki określone w art. 25 k.p.a. Natomiast wyjaśnienie sprawy sfałszowanego dokumentu nie leży w gestii organu odwoławczego, lecz organów ścigania. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył R. J. i wniósł o jej uchylenie, zarzucając, że została wydana z naruszeniem prawa. Przede wszystkim nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego, a ponadto uznano, że w sprawie status strony przysługuje A. Ś. i Z. G.. Zdaniem skarżącego interes prawny Z. G. związany jest z kwestią odległości budynku skarżącego od granicy nieruchomości. Nie dotyczy natomiast sposobu użytkowania budynku lub jego części. Skarżący podkreślił, że ma swobodę w korzystaniu swego budynku i nie zmienił charakteru mieszkalnego na niemieszkalny. Stwierdzenia te odnoszą się również do A. Ś.. Poza tym skarżący wyjaśnił, że pomieszczenie po garażu nie jest użytkowane i przeznaczone na stały pobyt ludzi. Odległość od granicy działek do otworu drzwiowego w pomieszczeniu po garażu wynosi 4,03 m i zawsze taka była, gdyż w ramach przebudowy garażu został w ścianie zewnętrznej wykonany otwór drzwiowy, osadzona ościeżnica ze skrzydłem drzwiowym i było to wejście boczne od garażu. W tej sytuacji Z. G. nie posiada uprawnień do bycia stroną w sprawie. Skarżący przyznał, że dobudował ukośne ścianki z cegły, stanowiące wiatrołap do istniejącego otworu drzwiowego i na skraju tych ścianek osadził drzwi drewniane, aktualnie zdemontowane. Od tych drzwi nie powinno się ustalać odległości do granicy działek, a tylko od otworu drzwiowego w ścianie zewnętrznej garażu. Poza tym Z. G., bez zgody skarżącego pogrubił o 13 cm ścianę zewnętrzną swojego budynku z otworami w kierunku jego posesji. Tym samym odległość ta zmalała poniżej 4 m. Nadto dodał, że ściany zewnętrzne pomieszczenia po garażu nie są w jednej płaszczyźnie, a uskoki na ścianie oddalają ją od granicy z działką sąsiednią. Poza tym otwór okienny w ścianie został już zlikwidowany Skarżący zarzucił także, że w aktach sprawy znajduje się pismo, którego nie jest autorem, choć podpisane jest jego nazwiskiem, a treść pisma rzutuje na całą sprawę. Niezależnie od tego Z. G. wraz z innymi osobami zajął bezprawnie przyległy teren do ich działek, na którym zostały pobudowane różne obiekty, ale organy nadzoru budowlanego pozostają w stosunku do tych działań bezczynne. Niezależnie od poniesionych wyżej zarzutów skarżący zaprzeczył, aby na terenie jego posesji była prowadzona jakakolwiek działalność gospodarcza, co potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy (protokoły kontroli). Poza tym w sprawie znaczenie ma również fakt, że w prawie wszystkich domach jednorodzinnych na osiedlu użytkowane są, z przeznaczeniem na stały pobyt ludzi, pomieszczenia o wysokości 2,2 m, w których prowadzona jest działalność polegająca na wynajmie pokoi wczasowiczom. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów należy stwierdzić, że status A. Ś. biorącej udział w postępowaniu wynika z tego, że jest ona wraz ze skarżącym współwłaścicielem przedmiotowego budynku mieszkalnego, natomiast status Z. G. wynika z tego, że należy do niego sąsiednia nieruchomość, a działania skarżącego spowodowały, iż naruszony został przepis § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez wykonanie otworów w ścianie znajdującej się w odległości mniejszej niż wymagana 4 m od granicy nieruchomości Z. G. Bezzasadny jest zarzut dotyczący kwestii mierzenia odległości od ściany z otworami, w której skarżący wykonał otwór okienny i drzwiowy do granicy nieruchomości, ponieważ odległość tą mierzy się od ściany do granicy nieruchomości i jest to odległość mniejsza niż 4 m, co potwierdził organ nadzoru budowlanego w protokole kontroli budowy w dniu 5 maja 2004 r. (k. 23 akt administracyjnych). Protokół kontroli został podpisany przez skarżącego. Nie ma znaczenia dla sprawy, że otwór okienny został zlikwidowany, gdyż otwór drzwiowy w ścianie budynku nadal istnieje. Nie ma również znaczenia kwestia uskoków w ścianie, na które wskazał skarżący, bowiem dokonane przez organ pomiary jednoznacznie wskazują, że zostały naruszone przepisy regulujące odległości od granicy. Natomiast zarzut odnoszący się do pogrubienia ściany sąsiedniego budynku przez Z. G. nie dotyczy przedmiotu niniejszego postępowania. W kwestii dotyczącej wiarygodności pisma znajdującego się w aktach sprawach, którego autorstwo neguje skarżący, należy stwierdzić, że pismo to nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy, a skarżący jeżeli uważa, że powstało ono w wyniku przestępstwa winien zawiadomić organy ścigania. Poza przedmiotem sprawy jest zarzut dotyczący zawłaszczenia przez Z. G. i inne osoby terenu przyległego do ich działek. Jeżeli skarżący uważa, że organy nadzoru budowlanego pozostają w bezczynności powinien złożyć stosowną skargę. Odnośnie stwierdzenia skarżącego w kwestii prowadzenia na jego posesji działalności gospodarczej, to należy wskazać, że te okoliczności nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem w toku postępowania rozstrzygnięto w przedmiocie samowolnie przebudowanego garażu. Konkludując należy stwierdzić, że żaden z zarzutów podnoszonych przez skarżącego nie dał podstawy do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Dokonane przez organ w toku postępowania ustalenia wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że doszło do zmiany sposobu użytkowania garażu. R. J., naruszając przepisy budowlane wykonał roboty polegające na likwidacji wrót garażu i umieszczeniu w ich miejsce okna, poza tym wykonano otwór okienny i drzwiowy w ścianie bocznej obiektu. W tej sytuacji zmieniono poprzednią funkcję pomieszczenia (wyrok NSA- Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z 3 IX 1997 r., SA/Sz 784/96). W rozpoznawanej sprawie organ przyjął, że zastosowanie ma art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu z przed nowelizacji z 2003 r., stanowiący, że zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części jest dopuszczalna po uzyskaniu pozwolenia właściwego organu, a także art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Daje to możliwość legalizacji samowoli budowlanej, po uprzednim wykonaniu czynności mających doprowadzić wykonywane roboty do stanu zgodnego z prawem. Z tym jednak, że w wypadku, gdy nie jest możliwe doprowadzenie samowoli do stanu zgodnego z prawem organ nakazuje zaniechanie dalszych robot, bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W niniejszej sprawie, garaż przebudowany przez skarżącego ma wysokość 2,10-2,21m. Nie może być zatem wykorzystywany jako pomieszczenie przewidziane na stały pobyt ludzi. Poza tym w ścianie bocznej pomieszczenia wykonano dwa otwory, jeden okienny (obecnie zasłonięty) oraz drugi drzwiowy. Ściana ta jest jednak w odległości bliższej niż 4 m, od granicy z sąsiednią nieruchomością. Naruszone są zatem przepisy regulujące warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tej sytuacji zasadne było nakazanie przywrócenia przedmiotowego pomieszczenia do stanu poprzedniego. W związku z tym, mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 w związku z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.