II SA/Sz 1258/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy W złożonym formularzu PPF, B. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym podał J. L., T. L. – ojciec i matka będący emerytami, nadto I., A. i C. L. - jego dzieci, przy czym zaznaczył, że mieszkają w T., oraz D. L. – żona skarżącego. W oświadczeniu o stanie majątkowym B. L. podał, że nieruchomości mają dzieci : I., A. i C., mieszkania o powierzchni [...]m2 i [...] m2 posiadają rodzice J. i T. L., nadto jako posiadany majątek wskazał nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha [...] arów oraz inne nieruchomości wielofunkcyjne. W dalszej części uzasadnienia wnioskodawca podał, że Jego rodzice posiadają swoje majątki i nie ujawniają ich podobnie dzieci i żona. Dochód osiągany przez wnioskodawcę stanowi zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł , ojciec skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie , natomiast T. L. emeryturę w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania w terminie 10 dni od daty doręczenia : - oświadczenia, czy dzieci skarżącego pozostają z Nim i jego zona we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli tak to przesłanie dowodów potwierdzających Ich miesięczne dochody za okres ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy rodzice skarżącego J. i T. pozostają z Nim i jego żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli tak to przedłożenie dowodów potwierdzających wysokość ich emerytur za okres ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia odnośnie mieszkania położonego przy ul. M. w S. – jaką ma powierzchnię oraz czyją stanowi własność, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania położonego w S. przy ul .M. ( faktury opłat za prąd, gaz, wodę) za okres ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwego urzędu o liczbie osób zameldowanych w lokalu położonym w S. przy ul. M., - oświadczenia dot. domów posiadanych przez dzieci skarżącego przez wskazanie miejsca ich położenia i powierzchni, - oświadczenia dotyczącego mieszkań posiadanych przez rodziców skarżącego o powierzchni [...] m2 i [...] m2 przez wskazanie miejsca ich położenia i oświadczenia, kto w nich zamieszkuje, - dowodu potwierdzającego wysokość emerytury otrzymywanej przez T. L. za okres ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia dot. prowadzonej działalności gospodarczej "D." B. L. i Spółka, G. oraz odpisu z KRS ww. Spółki, - oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych miesięcznie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z posiadanych kont bankowych skarżącego i członków rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy, - odpisów zeznań podatkowych skarżącego za dwa ostatnie lata kalendarzowe pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi skarżący nadesłał orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. , z którego wynika, że B. L. jest całkowicie niezdolny do pracy do [...] r., niezdolny do samodzielnej egzystencji do [...] r. W załączonym piśmie podał, że przedsiębiorstwo "D." ma wykonywać uzbrojenie terenu jego inwestycji. Nadto dodał, że będąc pracownikiem tej firmy nie otrzymał wynagrodzenia. Odnośnie dokumentów wymienionych w wezwaniu stwierdził, że ich nie przesłał, ponieważ pomoc prawna mu się należy. W dalszej części pisma powielił informacje zawarte w formularzu PPF. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, iż strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 P.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną. Nie wystarczy jedynie ogólnikowe powołanie się na istniejące trudności, czy prawidłowe wypełnienie formularza. Oceniając złożone oświadczenie za niewystarczające, referendarz sądowy ma prawo żądać od strony dodatkowych wyjaśnień bądź złożenia dokumentów (art. 255 P.p.s.a.). Zauważyć bowiem należy, iż oceniając zasadność wniosku należy rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Z tych też względów należy dołożyć wszelkiej staranności, aby uzyskać dowody weryfikujące treść oświadczeń strony dotyczących jej stanu majątkowego. W tym przypadku oświadczenie skarżącego zawarte w formularzu o jego sytuacji osobistej i finansowej uznano za niewystarczające i wezwano stronę do jego uzupełnienia o dalsze wyjaśnienia i dokumenty. Żądanie to było w pełni uzasadnione, ponieważ wnioskodawca podał rozbieżne informacje, z jednej strony wskazywał swoich rodziców i dzieci jako pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, z drugiej natomiast strony podał, że dzieci posiadają domy a rodzice dwa mieszkania. Nadto nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających Jego dochody oraz jego miesięczne niezbędne wydatki, stwierdzając jedynie, że nie przedłoży dokumentów bo pomoc prawna mu się należy. Pomimo właściwego doręczenia wezwania oraz ustalenia rygoru jego niewykonania B. L. nie wykonał wezwania referendarza sądowego. Nie wykonując wezwania referendarza sądowego skarżący nie starał się współpracować w wyjaśnieniu swej sytuacji majątkowej. Umożliwiłoby to dostosowanie zakresu pomocy do możliwości wnioskującej. Obliguje to do odmowy przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.