II SA/Sz 1261/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia I. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od poniesienia ½ kosztów wpisu sądowego, należnego od wniesionej skargi, II. w pozostałej części odmówić uwzględnienia wniosku. M. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr[...] , utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w wysokości [...]. Jednocześnie ze skargą, M. D. wystąpiła z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych motywuje trudną sytuacją materialną. Wyjaśniła, że choć z mężem pracują, to znaczna część uzyskanych dochodów przeznaczona jest na leczenie skarżącej. Stan jej zdrowia wymagał leczenia szpitalnego, w tym operacji. Skarżąca ponosi duże nakłady finansowe na leczenie, konsultacje i dojazdy do szpitala. M. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Miesięczny dochód skarżącej wynosi [...] zł brutto, natomiast dochód męża wynosi [...] zł brutto. Skarżąca wyjaśniła, że trudną sytuację bytową rodziny potęguje brak własnego mieszkania. Koszty związane z wynajmem lokalu oraz jego utrzymaniem, wynoszą niemal całą równowartość dochodów męża skarżącej. M. D. podała, że spłaca zaciągnięty kredyt w wysokości [...] zł, a jej aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na wsparcie dodatkową pożyczką. Ponadto skarżącą wskazała, że jest w drugim miesiącu ciąży i w związku z jej chorobą, uzasadnione jest przypuszczenie, że w nieodległym czasie będzie przebywać na zwolnieniu lekarskim, co wpłynie na obniżenie jej dochodu o składnik premii, tj. [...] zł miesięcznie. Z wniosku wynika, że skarżąca jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni [...] ha ([...] ha to grunty orne, pozostałe to łąki i nieużytki rolne), poza tym nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Zarządzeniem z dnia [...] r., Przewodniczący Wydziału II ustalił wpis sądowy, należny od wniesionej w tej sprawie skargi, w kwocie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwanej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówcza, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Należy podnieść, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być stosowane wówczas, gdy strona znajduje się w takiej sytuacji finansowej i życiowej, a poniesienie opłat sądowych, pokrycie wydatków, czy opłacenie zastępstwa procesowego, nie pozostanie bez wpływu na minimum środków koniecznych do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych i konsumpcyjnych dla wnioskodawcy i jego rodziny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. II FZ 303/12, opubl. w Lex nr 1145472). Mając na uwadze ustawowe przesłanki prawa pomocy, stanowisko orzecznictwa w przedmiocie prawa pomocy oraz sytuację osobistą i finansową skarżącej i jej rodziny, Sąd uznał, że wniosek strony zasługuje na częściowe uwzględnienie. Przy rozpoznaniu sprawy wzięto pod uwagę stan zdrowia skarżącej, wymagający bez wątpienia, ponoszenia stałych, znacznych wydatków na leczenie. Ponadto należało mieć na względzie stałe miesięczne koszty utrzymania rodziny, w tym opłaty za wynajem lokalu. Kierując się powyższym Sąd przyjął jednocześnie, że dochód, jaki pozostaje na konieczne utrzymanie gospodarstwa domowego, pozwala na częściowe poniesienie wpisu sądowego, a dokładnie ½ jego wysokości, czyli na uiszczenie kwoty [...] zł. Reasumując, Sąd przyjął, że sytuacja M. D. wypełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w części, obejmującej połowę należnego wpisu od skargi, których skarżąca nie będzie w stanie ponieść bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W pozostałym zakresie żądania Sąd nie dopatrzył się przesłanek uwzględnienia wniosku M. D. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 1, § 3 i § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak na wstępie.