II SA/Sz 1273/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i A. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a : 1/ przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić skarżących od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę [...] zł 2/ w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący A. i A. H. wezwani do uiszczenia wpisu od złożonej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przekroczenia poziomu hałasu w mieszkaniu przy ul. W. w S., złożyli na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Mając na uwadze, iż ww. wniosek podpisany został tylko przez A. H. referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. zobowiązał A. H. do podpisania formularza złożonego w Sądzie bądź wypełnienie i odesłanie załączonego do wezwania formularza w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia w stosunku do Niego wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie referendarz sądowy zobowiązał do nadesłania następujących dokumentów: - dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez skarżących emerytur za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania za okres ostatnich trzech miesięcy ( faktury opłat za czynsz, prąd, gaz), - wyciągów z posiadanych kont bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na zakup lekarstw dla skarżących za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na zabiegi rehabilitacyjne dla A. H., - oświadczenia, czy skarżący posiadają samochód osobowy, jeżeli tak to podanie jego roku produkcji i wartości, - kserokopii decyzji przyznającej dodatki pielęgnacyjne w terminie 10 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłali wypełniony formularz PPF podpisany przez obydwoje wnioskodawców, w którym wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze, iż ww. formularz podpisany został przez obydwoje skarżących referendarz sądowy uznał go za wiążący i rozpoznał. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą ok. [...] zł, nadto spłacają miesięcznie raty w wysokości [...] zł na zakup pościeli wełnianej i sprzętu rehabilitacyjnego, [...] zł na zakup lekarstw oraz [...] zł na zabiegi rehabilitacyjne dla A. H.. Skarżący prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, nie mają nikogo na utrzymaniu. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2, działka o pow. [...] m2 oraz [...] – letni samochód osobowy marki N. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł netto i składa się na niego emerytura A. H. w wysokości [...] zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, emerytura A. H. w kwocie [...] zł i dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Z dokumentów przesłanych w wykonaniu wezwania referendarza sądowego wynika, że miesięczny łączny dochód skarżących wynosi [...] zł i składają się na niego emerytury skarżących w wysokości [...] zł , [...] zł netto oraz dodatki pielęgnacyjne. Miesięczne koszty utrzymania mieszkania kształtują się na poziomie ok. [...] zł i składają się na nie : czynsz – [...] zł, gaz – [...] zł, prąd [...] zł i telefon [...] zł. Wyciągów z kont bankowych skarżący nie przedłożyli ani też nie oświadczyli, czy takowe posiadają, czy nie. Odnośnie wydatków na lekarstwa i zabiegi rehabilitacyjne wnioskodawcy oświadczyli, że nie mogą ich przedłożyć, ponieważ nie wiedząc , że będą im potrzebne, nie żądali ich wystawienia. Dodatkowo z karty informacyjnej leczenia szpitalnego A. H. wynika, że przeszedł on operację usunięcia [...]. Wobec braku rachunków referendarz sądowy przyjął do miesięcznych wydatków koszty ponoszone na zabiegi rehabilitacyjne w wysokości [...] zł oraz wydatki na leki w kwocie [...] zł miesięcznie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr.153,poz.1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. artykułu). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1 pkt 1 ) a w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych. Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 cyt. ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, natomiast zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Badanie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych należy oprzeć na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem ( np. osoby pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych środków utrzymania. Podkreślenia wymaga też fakt, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia – w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa – stanowiłoby swoista formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Mając na uwadze wskazane regulacje oraz wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy uznać, że wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych. Za odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie przemawia fakt, że skarżący otrzymują miesięcznie stały dochód w wysokości ok. [...] tys. zł, udokumentowane niezbędne miesięczne wydatki kształtują się na poziomie ok. [...] zł, mimo braku dokumentów referendarz przyjął do niezbędnych wydatków również koszty ponoszone na rehabilitację skarżącego oraz lekarstwa w łącznej kwocie ok. [...] tys. zł miesięcznie. Jednakże mając na względzie wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi wynoszący [...] zł i wykazane możliwości finansowe wnioskodawców oraz ich sytuację ( koszty leczenia ), należy stwierdzić podstawy dla przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym , tj. obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi, w części przekraczającej kwotę [...] zł. Z przesłanych dokumentów i wskazanych przez wnioskodawców okoliczności wynika, że skarżący są w stanie zgromadzić środki i uiścić w przedmiotowej sprawie tytułem należnej opłaty od skargi kwotę [...] zł, bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji postanowienia.