II SA/Sz 1280/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie pasa drogowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 39 ust. 1 i 3, art. 40 ust. 1,2, 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., nr 19, poz. 115 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie pasa drogowego ul. [...] w terminie od [...] r. do [...] r. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji zezwolił Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] na czasowe zajęcie pasa drogowego drogi gminnej przy ulicy [...] w celu dalszego umieszczenia i funkcjonowania nadwieszonych fragmentów elewacji (wykuszy) budynku mieszkalnego wielorodzinnego o łącznej powierzchni [...]m2, w terminie od [...]. Opłatę za zajęcie pasa drogowego ustalono na kwotę [...] zł. Wydanie decyzji nastąpiło na skutek pozytywnego rozpatrzeniu wniosku Wspólnoty z dnia [...] r. o dalsze zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Od powyższej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa wniosła odwołanie, w którym domagała się jej uchylenia i umorzenia postępowania lub przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych przez przyjęcie, że umieszczenie i funkcjonowanie nadwieszeń i fragmentów elewacji budynku Wspólnoty stanowi zajęcie pasa drogowego w celu umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam. Zdaniem Wspólnoty nadwieszenia budynku nie są bowiem żadnym obiektem podlegającym opłacie, ale elementem budynku znajdującym się na granicy geodezyjnej pasa drogowego. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Kolegium analiza zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że jej uzasadnienie nie spełniało wymogów wynikających z treści art. 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy wskazał na brak określenia cech identyfikujących charakter zabudowy, zwłaszcza szczegółowego opisu zabudowy wykazującego, jakie kondygnacje, jakie gabaryty budynku i w jakiej zabudowie znajdują się na analizowanym terenie. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania, organ I instancji wydał decyzję z dnia [...], na podstawie której zezwolił Wspólnocie na czasowe zajęcie pasa drogowego drogi gminnej przy ulicy [...] w celu dalszego umieszczenia i funkcjonowania nadwieszonych fragmentów elewacji (wykuszy) budynku mieszkalnego wielorodzinnego o łącznej powierzchni [...] m2, w terminie od [...]r. Opłatę za zajęcie ustalono na kwotę [...] zł. Od powyższej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa ponownie wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania lub przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania strona powtórzyła argumenty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Dodatkowo odwołująca się podniosła, że organ I instancji posiadając w aktach sprawy pełnomocnictwo pełnomocnika strony ignorował jego udział w postępowaniu, dokonując czynności procesowych z pominięciem pełnomocnika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał między innymi, że Prezydent Miasta rozpoznając ponownie sprawę powinien zbadać, czy nadwieszone fragmenty elewacji (wykuszy) budynku mieszkalnego mieszczą się w pojęciu obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych oraz w pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r., Nr 112, poz. 1316 ze zm.). Po przeprowadzeniu ponownego postępowania, organ I instancji wydał decyzję nr [...] na podstawie której zezwolił Wspólnocie na czasowe zajęcie pasa drogowego drogi gminnej przy ulicy [...], w celu dalszego umieszczenia i funkcjonowania obiektu budowlanego - nadwieszonych fragmentów elewacji (wykuszy) budynku mieszkalnego wielorodzinnego o łącznej powierzchni [...] m2, w terminie od dnia [....] r. Opłatę za zajęcie ustalono na kwotę [...] zł. Od ww. decyzji Wspólnota po raz kolejny odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji umorzenia postępowania lub przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu strona odwołująca się ponowiła wcześniej podniesione zarzuty. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ szczegółowo wyjaśnił i ustalił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. W ocenie Kolegium, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest kompletny, a ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja, w której odzwierciedlono teren wraz z budynkiem należącym do Wspólnoty oraz zajętym pasem drogowym, z zaznaczeniem granic poszczególnych działek. Ponadto w aktach znajduje się operat geodezyjny sporządzony przez uprawnionego geodetę, w którym przedstawiono rzut budynku położonego w [...] oraz opisano dokonanie pomiarów powierzchni nadwieszonych fragmentów elewacji (wykuszy) budynku mieszkalnego wielorodzinnego, które umieszczono w obszarze pasa drogowego (operat pomiarowy sporządzony przez uprawnionego geodetę Z.B. z dnia [...] r.). Zdaniem organu odwoławczego w sprawie ustalono jednoznacznie, że nadwieszone fragmenty elewacji (wykusze) znajdują się w obrębie pasa drogowego. Okoliczność ta jest bezsporna - jest potwierdzana również przez stronę odwołującą się. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z operatu pomiarowego wynika bowiem, że pas drogowy przy ul. [...] (drogi gminne - działki nr [...]) zostały zajęte przez wykusze o powierzchni [...] m2. Pomiary te ocenione zostały jako dokładne i wiarygodne, w związku z tym uwzględniono je w zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, że we wcześniejszych okresach strona występowała o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego o takiej właśnie powierzchni, a zarządca drogi wydawał decyzje zezwalające na zajęcie pasa drogowego o powierzchni [...] m2. Organ stwierdził dalej, że dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz zachodzącego w sprawie stanu faktycznego i prawnego ustalenia organu pierwszej instancji dokonane zostały w sposób prawidłowy, a zgromadzone dowody potwierdzają okoliczność zajęcia pasa drogowego. Potwierdzają to bowiem dane odnoszące się do linii granicznych pasa drogowego oraz granic budynku, co pozwala stwierdzić jego kolizję z pasem drogowym. Okoliczność zajęcia pasa drogowego - jak podkreśliło Kolegium - nie jest kwestionowana przez stronę odwołującą się. Kolegium doszło także do przekonania, że przedstawiona w zaskarżonej decyzji interpretacja obowiązujących przepisów prawa w zakresie obowiązków zarządcy drogi w przypadku konieczności uzyskiwania zezwoleń na zajęcia pasa drogowego jest prawidłowa. Słuszne jest zatem stanowisko, że każde zajęcie pasa drogowego, także polegające na umieszczeniu w nim części budynku, choćby stanowiącej jego nadwieszony fragment elewacji (wykusz), powoduje dla zajmującego pas drogowy obowiązek każdorazowego uzyskiwania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na podstawie ustawy o drogach publicznych. Prawidłowe jest także stanowisko organu, że obowiązujące przepisy nie dają podstawy do umownego porozumienia się zajmującego pas drogowy z zarządcą drogi w przedmiocie opłaty za to zajęcie. Organ podkreślił, że ustalenie opłaty za zajęcie pasa drogowego przy wydaniu zezwolenia na to zajęcie, jak również nałożenie kary za zajęcie bez zezwolenia lub z przekroczeniem terminu, nie zależy od uznania zarządcy drogi, co oznacza, że jeśli ww. przesłanki zachodzą, to obowiązkiem zarządcy drogi jest ustalenie opłaty wraz z zezwoleniem lub odpowiednio - nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Odnośnie do wątpliwości odwołującej się o konieczności każdorazowego składania prośby o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, Kolegium wskazało, że z art. 40 ustawy o drogach publicznych wynika, iż zajęcie pasa drogowego może mieć miejsce pod warunkiem posiadania zezwolenia zarządcy drogi, co oznacza, że w chwili zajmowania pasa takie zezwolenie już musi istnieć i nie można go wydać wstecz. Ponadto ustawodawca przewidział kary za przekroczenie terminu określonego w zezwoleniu, co oznacza, że o kontynuację zezwolenia strona musi się zwrócić jeszcze przed upływem terminu określonego w zezwoleniu. W przeciwnym razie, naraża się na zarzut przekroczenia tego terminu. Reasumując, Kolegium podkreśliło, że już decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich, po rozpatrzeniu wniosku inwestora, zezwolił na umieszczenie w pasie drogowym ul. [...] nadwieszeń fragmentów elewacji budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...]. Jednocześnie wnioskodawcę pouczono, że przed rozpoczęciem robót należy uzyskać decyzję zezwalającą na zajęcie pasa drogowego. Od tego czasu każdorazowo wydawane byłe decyzje zezwalające na zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim nadwieszonych fragmentów elewacji (wykuszy) budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika r. pr. M.F., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu drugiej instancji zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a ponadto zarzucono naruszenie art. 7, art.10 i art. 81 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie udziału w czynnościach biegłego uprawnionego geodety, co miało wpływ na wynik postępowania. Wspólnota podniosła, że jej zdaniem, wbrew ocenom wyrażonym przez organy obu instancji, nie ciąży na niej obowiązek zapłaty opłaty na podstawie art. 40 ustawy o drogach publicznych, bowiem część budynku Wspólnoty znajdująca się w granicach działki gruntu zajętej pod pas drogowy nie jest budynkiem, ani innym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 39 ust. 3 ww. ustawy i art. 3 ustawy Prawo budowlane. Przyznaje to również sam organ I Instancji sugerując wprost, że opłata ta winna być ustalona na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych, pomimo tego, iż ustalona została w oparciu o art. 40 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy (str. 6 uzasadnienia decyzji organu I instancji). W ocenie strony skarżącej zgoda Gminy na budowę budynku na sąsiedniej nieruchomości z przekroczeniem granic geodezyjnych spowodowała trwałe przesuniecie się linii granicznej pasa drogowego, bowiem część zajęta pod nadwieszenia i część elewacji na trwale wyłączona jest z użytkowania komunikacyjnego. Jeżeli zatem ustawodawca nie zdefiniował pojęcia pas drogowy przy pomocy pojęć ustawowych ustalonych w prawie geodezyjnym i kartograficznym, to nadał im odrębny od tej regulacji sens. Zdaniem Wspólnoty linie graniczne należy rozumieć jako faktyczne granice przebiegu władztwa pomiędzy nieruchomością drogową, a nieruchomościami sąsiednimi. Dopuszczalny jest więc pogląd, wg którego pas drogowy zarządzany przez organ I Instancji istnieje poza granicą obrysu budynku skarżącej, a zasady korzystania z gruntu Gminy Miasto [...] pod częścią budynku Wspólnoty winny być uregulowana na drodze cywilnoprawnej. W tym zakresie ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji strona skarżąca uznała za nietrafną. Dodatkowo Wspólnota wskazała, że uchwała Rady Miejskiej w Koszalinie z 24 marca 2011 r., nr VII/77/2011, stanowiąca podstawę ustalenia stawki opłaty w zaskarżonej decyzji w § 1 pkt 3 nie przewiduje opłat za umieszczenie innych obiektów niż obiekty budowlane lub opłat za umieszczenie części obiektów budowlanych. W ocenie skarżącej nie mogła być więc podstawą ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego nadwieszeniami i elewacją. Nadwieszenia budynku nie są bowiem żadnym obiektem podlegającym opłacie, ale elementem budynku znajdującym się na granicy geodezyjnej pasa drogowego. Reasumując strona podała, że organ I instancji przeprowadzając decydujący dla sprawy dowód z opinii biegłego geodety nie powiadomił o tych czynnościach pełnomocnika skarżącej. Tym samym naruszył przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik tego postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji, a jedynym jej kryterium jest legalność, czyli zgodność z prawem zaskarżonych aktów. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia była decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wydana w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie pasa drogowego ul. [...] w terminie od [...] r. o powierzchni [...] m² w celu kontynuacji umieszczenia i funkcjonowania obiektu budowlanego – nadwieszonych elementów elewacji (wykuszy) budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz ustalenia opłaty w wysokości [...] zł za ww. zajęcie. Zdaniem strony skarżącej organy orzekające w sprawie dokonały błędnej interpretacji art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie miało zatem ustalenie zasadności nałożenia na skarżącą obowiązku uiszczenia ww. opłaty. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 18, poz. 115 ze zm.) - zwaną dalej ustawą. Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, a w szczególności lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Jednakże ustawodawca, w drodze pewnego wyjątku, przewidział w art. 39 ust. 3 ww. ustawy, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach lokalizowanie w pasie drogowym wspomnianych wyżej obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei, jak stanowi art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Zezwolenia wymaga prowadzenie robót w pasie drogowym, umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej, czy obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, umieszczanie reklam, a także zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w innych celach (art. 40 ust. 2 ustawy). Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę (art. 40 ust. 3). Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego (art. 40 ust. 6 ustawy). Wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego ustala w drodze uchwały organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, dla dróg, których zarządcą jest ta jednostka samorządu terytorialnego (art. 40 ust. 8 ustawy). Podkreślenia wymaga, że decyzja administracyjna wydawana w trybie art. 40 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 i 3 ustawy o drogach publicznych ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 32). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, a tym samym nie nosi cech dowolności. W realiach rozpoznawanej sprawy, uwzględniając dokumentację odzwierciedlającą teren, na którym znajduje się budynek należący do Wspólnoty, w tym wypis i wyrys z rejestru gruntów, a także operat pomiarowy z dnia [...] r., sporządzony przez uprawnionego geodetę, w którym przedstawiono rzut budynku położonego przy ul. [...] oraz opisano pomiary powierzchni nadwieszonych fragmentów elewacji (wykuszy) w ww. budynkach mieszkalnych, uznać trzeba, że nadwieszone fragmenty elewacji o łącznej powierzchni [...] m² znajdują się w obrębie pasa drogowego. Rację mają zatem organy, że okoliczność zajęcia pasa drogowego potwierdzają dane odnoszące się do linii granicznych pasa drogowego oraz do granic budynku. Z uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2000 r., sygn. akt OPK 3/00 (ONSA 2001/1/12) wynika, że pas drogowy to nie tylko płaszczyzna gruntu pasa drogowego, ale także przestrzeń nad tym pasem. Skoro więc przedmiotowy budynek mieszkalno-usługowy został tak zbudowany, że fragmenty jego elewacji znajdują się w przestrzeni nad pasem drogowym, to uznać należy, że wchodzą w jego zakres. Takie rozumienia pasa drogowego znalazło się też w aktualnie obowiązującej definicji zawartej w art. 4 ustawy o drogach publicznych. Mianowicie, pas drogowy to "wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne zawiązane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą". W świetle powyższego zasadne jest stanowisko organów, że odnośnie do sposobu ustalenia wysokości kary w zakresie wyliczenia powierzchni zajętego pasa należało wliczyć liczbę metrów kwadratowych pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego. Słusznie też zauważyło Kolegium, że już decyzją z dnia [...]. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich, po rozpatrzeniu wniosku inwestora, zezwolił na umieszczenie w pasie drogowym ul. [...] nadwieszeń fragmentów elewacji budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...]. Jednocześnie pouczono wnioskodawcę, że przed rozpoczęciem robót należy uzyskać decyzję zezwalającą na zajęcie pasa drogowego. Od tego czasu każdorazowo wydawane były decyzje zezwalające na zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim nadwieszonych fragmentów elewacji (wykuszy) budynku mieszkalnego wielorodzinnego – stosownie do składanych w tej kwestii wniosków. Odnosząc się do zarzutu uniemożliwienia stronie udziału w czynnościach biegłego geodety i pozbawienia jej udziału w oględzinach wyjaśnić trzeba, że badanie nieruchomości w terenie przez rzeczoznawcę nie jest czynnością wymagającą dla swej dopuszczalności i skuteczności obecności właściciela gruntu. Sporządzanie operatu i czynności z tym związane nie są czynnościami dowodowymi w rozumieniu przepisów K.p.a., dopiero ocena sporządzonego operatu przez organ jest czynnością procesową. Natomiast organ, który zlecił sporządzenie operatu obowiązany jest umożliwić osobie, której interesu prawnego on dotyczy, przeglądanie operatu oraz sporządzanie z niego notatek i odpisów (por. wyrok NSA z 17 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 758/11). Z akt sprawy wynika, że strona miała możliwość osobistego zapoznania się z aktami sprawy, jak również wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Jak wskazał organ, możliwość ta nie została jednak wykorzystana. Reasumując, Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy, a konsekwencji właściwie ustaliły opłatę za zajęcie pasa drogowego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.