II SA/Sz 1283/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku alimentacyjnego o d d a l a skargę. Burmistrz [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...] odmówił R. K. przyznania świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej na S. K. i K. K. Uzasadniając decyzję wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania tego świadczenia, ponieważ prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem swojego najmłodszego dziecka. Na dwoje starszych dzieci natomiast przysługują jej zasądzone ugodą sądową alimenty. W odwołaniu od decyzji R. K. podniosła, że jest osobą rozwiedzioną, nie zawarła nowego związku małżeńskiego, żyje w konkubinacie i z konkubentem ma najmłodszego syna. Natomiast starsze dzieci uczą się i mają zasądzone alimenty po [...] zł na każde dziecko, a konkubent nie musi łożyć na ich utrzymanie, bo nie jest ich ojcem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazało, że S. i K. są dziećmi M. K. zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych, jednakże zobowiązany nie realizuje ciążącego na nim obowiązku, a z zaświadczenia komornika sądowego wynika, że prowadzona egzekucja w okresie ostatnich trzech miesięcy była bezskuteczna. Strona ubiega się o świadczenie, które może być przyznane wyłącznie osobie uprawnionej w myśl art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.), tj. osobie uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy wskazał, że strona nie kwestionuje ustaleń organu dotyczących wspólnego wychowywania najmłodszego dziecka, K. K, z jego ojcem J. K. Okoliczność wychowywania najmłodszego dziecka wspólnie z jego ojcem, ma wpływ na ustalenie statusu strony jako osoby samotnie wychowującej dziecko. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.) obowiązującym od dnia 1 stycznia 2006 r., ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Biorąc pod uwagę treść powyższej definicji, brak jest podstaw do uznania wnioskodawczyni za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Warunkiem takiego uznania jest bowiem łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. wolnego stanu cywilnego (ewentualnie orzeczonej separacji), oraz nie wychowywania żadnego z dzieci z jego rodzicem. Kolegium wyjaśniło, że zasady ustalania statusu strony jako osoby samotnie wychowującej dziecko nie mają charakteru uznaniowego i zostały przez ustawodawcę szczegółowo określone. Jednoznaczne brzmienie definicji osoby samotnie wychowującej dziecko obowiązujące od dnia 1 stycznia 2006 r., nie pozwala organom administracji na uznanie za osobę samotnie wychowującą dziecko takiej osoby stanu wolnego, która chociażby jedno ze swoich dzieci wychowuje z ojcem tego dziecka. W tej sytuacji, stwierdziwszy brak możliwości uznania strony za osobę samotnie wychowującą dziecko, organ administracji był zobowiązany do wydania decyzji odmownej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie R. K. podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej niejasna i różna od poprzedniej decyzji wydanej w tej samej sprawie, przyznającej zaliczkę alimentacyjną. Oświadczyła, że nie widzi żadnej podstawy prawnej uprawniającej do wstrzymania zaliczki, ponieważ jej sytuacja nie uległa zmianie, nie przekracza kwoty 583 zł dochodu na osobę w rodzinie, a konkubent nie jest ojcem starszych dzieci i nie są one wychowywane wspólnie przez oboje rodziców. Do skargi R. K. załączyła kserokopię decyzji Burmistrza [...] z dnia [...]. przyznającej zaliczkę alimentacyjną na S. K. oraz na K. K. w okresie od [...]r. do [...]r. po [...] zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że z dniem [...]r. zmieniona została ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dziecko. Zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednym z niezbędnych warunków uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest, nie wychowywanie żadnego dziecka z jego rodzicem. Natomiast w niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca wychowuje syna K. z jego ojcem. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do stwierdzenia przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa. Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych zostały określone w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm.). Stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł (art. 7 ust. 2 ustawy). Osobą uprawnioną do otrzymywania zaliczki alimentacyjnej, w myśl art. 2 pkt 5 lit. a powołanej ustawy, jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ustawową definicję osoby samotnie wychowującej dziecko zawiera ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.). W myśl art. 3 pkt 17a tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Z treści tej definicji wynika, że z zakresu pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko wyłączeniu podlegają panny, kawalerowie, wdowy, wdowcy, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoby rozwiedzione, jeżeli wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zaznaczenia wymaga przy tym, że zastrzeżenie zawarte w końcowej części ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko tj. zwrot "chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem" odnosi się do wszystkich wyliczonych w niej podmiotów, w tym do osób rozwiedzionych. Ponadto podkreślić należy również, że zastrzeżenie w sposób oczywisty nie odwołuje się do dzieci zrodzonych z poprzedniego związku osoby rozwiedzionej, ale wyłącznie do okoliczności wspólnego wychowywania przez taką osobę co najmniej jednego dziecka z inną osobą, będącą jednocześnie jego rodzicem. Art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych został dodany ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267 poz. 2260) i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2006 r. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zasady ustalania statusu strony jako osoby samotnie wychowującej dziecko, nie mają charakteru uznaniowego i zostały szczegółowo określone przez ustawodawcę. Od dnia 1 stycznia 2006 r. nie jest więc osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy, taka osoba stanu wolnego (lub pozostająca w separacji orzeczonej wyrokiem sądu), jeżeli co najmniej jedno dziecko wychowuje wspólnie z jego rodzicem. Skarżąca wychowuje dwoje dzieci uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych których egzekucja jest bezskuteczna, ale nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego zaliczka alimentacyjna nie może być jej przyznana, pomimo, że dwoje starszych dzieci nie wychowuje wspólnie z ich ojcem. Do dnia 31 grudnia 2005 r. obowiązywała inna ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dziecko (art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który utracił moc z dniem 31 grudnia 2005 r.) dlatego poprzednio zaliczka alimentacyjna mogła zostać skarżącej przyznana. Pomimo że sytuacja faktyczna skarżącej nie uległa zmianie, z dniem 1 stycznia 2006 r. zmienił się stan prawny tj. ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, dlatego zaskarżona decyzja różni się od poprzedniej decyzji dotyczącej zaliczki alimentacyjnej. Reasumując stwierdzić trzeba, że skoro bezsporne jest, że skarżąca swoje najmłodsze dziecko wychowuje wspólnie z jego ojcem, nie jest więc osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego decyzja odmawiająca przyznania jej zaliczki alimentacyjnej została wydana zgodnie z prawem. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalono.