II SA/Sz 1303/12
WyrokWSA w Szczecinie2013-04-11
Skład orzekający: Danuta Strzelecka-Kuligowska, Elżbieta Makowska, Iwona Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, prawidłowo ocenił sytuację dochodową i rodzinną dłużnika, uwzględniając jego możliwości zarobkowe i potencjalne, a także czy nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, działa w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że może, ale nie musi umorzyć należności, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika. Kontrola sądu administracyjnego polega na sprawdzeniu, czy organ nie przekroczył granic tego uznania, czy poczynił konieczne ustalenia faktyczne i wywody prawne, a także czy prawidłowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie organy prawidłowo oceniły, że mimo trudnej sytuacji materialnej skarżącego, istnieją możliwości spłaty zadłużenia, a jego argumentacja dotycząca wypadku przy pracy i utrzymania dorosłego syna nie uzasadnia umorzenia.Stan faktyczny
Skarżący R. K. wnioskował o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że mimo trudnej sytuacji materialnej, skarżący ma możliwości spłaty zadłużenia. Po uchyleniu poprzednich decyzji przez WSA, organy ponownie rozpatrzyły sprawę, szczegółowo analizując dochody, wydatki, stan zdrowia skarżącego oraz jego sytuację rodzinną. Skarżący zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i nieuwzględnienie istotnych okoliczności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego R. G. kwotę [...] złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług za udzieloną skarżącemu z urzędu pomoc prawną.
Wnioskiem z dnia [...] R. K. zwrócił się do Prezydenta Miasta o umorzenie pozostałych do spłaty należności z tytułu wypłaconych na rzecz A. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami, wynikających z decyzji z dnia [...] zobowiązującej do zwrotu wypłaconych świadczeń.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu powyższego wniosku, odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ ten stwierdził, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniona przesłanka stanowiąca podstawę do umorzenia zadłużenia, zaś przedłożone dokumenty wskazują, że wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, to jednakże jest osobą zdolną do pracy, a zatem istnieje szansa na spłatę zadłużenia wobec Skarbu Państwa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania R. K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko organu I instancji, że sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie jest na tyle trudna, aby uniemożliwiała kiedykolwiek spłatę długu publicznoprawnego.
R. K. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 21 marca 2012 r. w sprawie
o sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkich organy w uzasadnieniu swoich decyzji nie wskazały precyzyjnie argumentów, jakie legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia, co nie pozwoliło na zweryfikowanie prawidłowości poczynionych przez nie ustaleń faktycznych. W decyzjach nie podano kwot zadłużenia, ani dochodów i wydatków skarżącego, które organy miał na uwadze orzekając w sprawie. Nadto w ogóle nie odniesiono się do wskazywanej przez skarżącego wysokości osiąganego dochodu, ponoszonych miesięcznych wydatków oraz częściowej spłaty alimentów. Tym samym nie rozważono w sposób należyty jaka jest rzeczywista sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego w świetle przedstawionych przez niego dochodów oraz niezbędnych wydatków na utrzymanie, lekarstwa oraz kosztów związanych z utrzymaniem dorosłego syna, który aktualnie z nim zamieszkuje. Nie przeanalizowano, czy w kontekście wykazywanych przez skarżącego godzin pracy, stanu zdrowia, wykształcenia, wieku i sytuacji na rynku pracy realne jest podjęcie przez niego innego bądź dodatkowego zajęcia umożliwiającego uzyskanie wyższego dochodu. Ponadto Sąd wskazał, że dla oceny zastosowania instytucji umorzenia należności wypłaconych za dłużnika alimentacyjnego z funduszu alimentacyjnego istotne znaczenia ma również rozważenie przeszkód obiektywnych takich jak choroba, która może stanowić przyczynę uniemożliwiającą w pewnym okresie czasu realizację obowiązku alimentacyjnego, a w efekcie także wzrost zadłużenia. Na uwadze należy mieć również to, że wymienione przez skarżącego wydatki mają charakter niezbędny na bieżące funkcjonowanie, a do dyspozycji na zakup żywności, leków pozostaje mu kwota [...] zł.
Ponownie rozpatrując sprawę, Prezydent Miasta decyzją z dnia
[...] na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 12 ust. 2, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 1, poz. 7 ze zm.) - odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Organ I instancji ustalił, że na dzień [...] należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] do [...] z decyzji nr [...] wynoszą [...], zaś spłacona została kwota [...]. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe razem z synem R. K. ( ). Żadna z tych osób nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Z oświadczenia R.K. wynika, że syn jest osobą zdrową, zaś on leczy się na przewlekłą chorobę oraz przyjmuje leki na tę chorobę. Skarżący posiada zawód, wykonuje zawód, uzyskując wynagrodzenie za pracę miesięcznie [...]. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie jest w stanie pracować w zakładzie po godzinach, gdyż pracodawca nie zezwala, a w innych zakładach nie może dorabiać ze względu na zdrowie i brak takiej pracy. Syn R. nie pracuje, zaś z dniem [...] utracił status osoby bezrobotnej z powodu nie stawienia się w wyznaczonym przez urząd terminie. Drugie dziecko – A. mieszka wraz z matką.
Po zsumowaniu miesięcznych kosztów utrzymania i ich odliczeniu od osiąganych dochodów organ ustalił, że pozostaje wnioskodawcy kwota [...]. Według dalszych ustaleń R. K. nie otrzymuje pomocy materialnej od rodziny, nie korzysta z pomocy społecznej ani z dodatku mieszkaniowego. Od [...] posiada zadłużenie na karcie w wysokości [...]. Łącznie należności R. K. z tytułu wypłaconych na rzecz A.K. i R.K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] do [...] r., na dzień [...] wynoszą [...], zaś spłacono zobowiązanie w wysokości [...]. Całość wypłaconych świadczeń alimentacyjnych wyniosła [...] odsetki na dzień [...] – [...]. Według oświadczenia skarżącego wypadek przy pracy, któremu uległ w dniu [...] spowodował, że znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, jednakże pomimo tej okoliczności Sądy podtrzymały trzema wyrokami kwotę zasądzonych alimentów w łącznej wysokości [...]. Z tytułu wypadku przy pracy, wnioskodawca otrzymał odszkodowanie z PZU i ZUS w łącznej kwocie [...]. Dodatkowo organ przytoczył twierdzenia zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Sądu Rejonowego, jak również z wyroku WSA z dnia [...] wydanego w sprawie o sygn. akt [...]- w tożsamym, co niniejsza sprawa przedmiocie.
Odnosząc się do twierdzeń zawartych we wniosku, że zadłużenie powstało
w wyniku wypadku, organ I instancji podkreślił, że wypadek miał miejsce w dniu
[...], zaś zadłużenie objęte wnioskiem o umorzenie powstało dopiero od dnia [...]. Nadto w okresie wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz swoich dzieci wnioskodawca był cały czas osobą zatrudnioną, a obecnie nie ma żadnych przeciwwskazań do podejmowania pracy.
Prezydent zaznaczył, że oświadczenie wnioskodawcy, iż nie może podjąć dodatkowej pracy, budzi wątpliwości w świetle zeznania o wysokości osiągniętego dochodu na rok [...], z którego to wynika, że oprócz dochodów ze stosunku pracy, osiągał również dochody z działalności wykonywanej osobiście, w tym umowy
o dzieło i zlecenia. Według organu I instancji zastanawiający jest również fakt, że R. K. jako młody, zdrowy mężczyzna po studiach przez ponad rok czasu nie podjął żadnego zatrudnienia ani stażu. Istotna jest również okoliczność, że wnioskodawca spłaca zobowiązanie alimentacyjne za okres świadczeniowy [...] rozłożone na raty. Organ I instancji podkreślił, że z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że wnioskodawca sporadycznie kontaktuje się z córką, a nadto w znikomym stopniu troszczy się o utrzymanie i wychowanie dzieci.
W tych okolicznościach organ ten uznał, że nie zachodzi szczególnie uzasadniona przesłanka stanowiąca podstawę do umorzenia zadłużenia. Przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty i oświadczenia oraz fakt spłacania zobowiązania w ratach uzasadnia twierdzenie, że R. K. posiada możliwości spłaty swojego zadłużenia. Sytuacja materialna na chwilę obecną jest trudna, jednak istnieje szansa spłaty zadłużenia wobec Skarbu Państwa w dłuższym czasie nawet poprzez niewielkie aczkolwiek sukcesywne wpłaty.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył R. K. zarzucając naruszenie
art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie ustosunkowania się do zebranych materiałów dowodowych oraz zgłoszonych żądań. Odwołujący się poinformował także, że jego sytuacja materialno-bytowa pogorszyła się, gdyż zmuszony jest utrzymywać bezrobotnego syna, który w [..] skończył studia i nie uzyskuje stypendium ani alimentów. Następnie przedstawił szczegółowo swoją sytuację materialną i życiową wskazując, że do jej pogorszenia doszło na skutek wypadku przy pracy, któremu uległ bez swojej winy. Ustosunkował się również do przytoczonych przez organ wywodów z uzasadnień orzeczeń sądu powszechnego. Zarzucił, że organ nie wskazał dokładnie poszczególnych etapów jego zatrudnienia, osiąganych wówczas dochodów, okresów w jakich płacił alimenty, ani jego relacji z córką. Wskazał również, że otrzymane tytułem wypadku odszkodowanie od PZU i ZUS przekazał na uregulowanie zadłużenia bankowego. Natomiast dodatkowo zarobione pieniądze przeznaczył na spłatę pożyczki w Banku PKO BP.
R. K. nie zgodził się z twierdzeniem organu I instancji, że zaniechał płacenia alimentów, wskazując, że od kiedy uległ wypadkowi wpłacał przez komornika alimenty na rzecz swoich dzieci w takiej wysokości w jakiej było go stać. Podniósł, że organ powinien był wyszczególnić sumy jakie wpływały przez komornika
w poszczególnych latach jak i rozważyć sprawę pod kątem jego zadłużenia całościowego wystawionego przez komornika. W odwołaniu wniósł o umorzenie należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 857 z późn. zm.), art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał,
że ustawodawca pozostawił kwestię umorzenia kwot podlegających zwrotowi przez dłużnika uznaniu organu wierzyciela, nakazując jedynie w art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględnienie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania ogranicza się zatem tylko do zbadania, czy organ I instancji nie podjął decyzji w sposób całkowicie dowolny i czy zostały zachowane zasady postępowania. Nie wydaje rozstrzygnięcia co do istoty na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., o co wnosił skarżący w odwołaniu.
W ramach uznania administracyjnego, organ I instancji winien rozważyć,
czy sytuacja dłużnika umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań,
aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać i na ile stan ten jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Tak więc na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności tj. stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu.
W ocenie Kolegium, w rozpoznawanej sprawie organ I instancji rozważył zasadność umorzenia należności ustosunkowując się do przyczyn, z jakich dłużnik zwrócił się o to umorzenie, tj. stanu zdrowia oraz możliwości zarobkowych. W tym zakresie organ wskazał, że ustalając wysokość zobowiązań alimentacyjnych bierze się pod uwagę nie tylko wysokość aktualnych dochodów zobowiązanego, ale również jego potencjalne możliwości zarobkowe. Organ zbadał miesięczne wydatki wnioskodawcy, który prowadzi gospodarstwo domowe razem z niepracującym synem i stwierdził, że po odliczeniu tych kosztów pozostaje kwota [...].
Organ odwoławczy podniósł, że z dokonanej analizy akt sprawy wynika,
że w okresie powstania zadłużenia, na skarżącym ciążył obowiązek alimentacyjny wobec syna R. i córki A. Zainteresowany nie wywiązywał się z tego obowiązku systematycznie, mimo że w okresie wypłacania świadczeń alimentacyjnych na rzecz jego dzieci uzyskiwał dochody z zatrudnienia. Skarżący (wiek ) jest zatrudniony na czas nieokreślony i uzyskuje wynagrodzenie w wysokości [...], zaś choroba, na którą się leczy nie stanowi przeciwwskazań do podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżący nie ma już obowiązku utrzymywania dorosłego syna, zaś utrata przez syna statusu osoby bezrobotnej, nastąpiła w wyniku zaniedbania przez niego zgłoszenia się w PUP
w wyznaczonym terminie. Zdaniem Kolegium, w tych okolicznościach, organ I instancji uprawniony był do zajęcia zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji stanowiska, że wprawdzie sytuacja materialna skarżącego jest trudna, jednakże istnieją możliwości spłaty zadłużenia wobec Skarbu Państwa w dłuższym czasie. Na zmianę sytuacji materialnej w późniejszym czasie będzie miało wpływ podjęcie zatrudnienia przez syna R. i uzyskanie przez niego dochodu pozwalającego na samodzielne utrzymanie się.
Według Kolegium, zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego i nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Organ za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. wskazując,
że R. K. doręczno skutecznie zawiadomienie o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. K. wniósł o umorzenie należności
z tytułu wypłaconych na rzecz jego dzieci świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Skarżący podniósł, że wprawdzie otrzymał zawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jednakże po stawieniu się w siedzibie organu uniemożliwiono mu dokonanie powyższych czynności. Organy obu instancji nie wzięły pod uwagę: od kiedy powstało, z jakich powodów i jak przebiegało jego zadłużenie, jakie były spłaty alimentów od czasu wypadku przy pracy i w okresie wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz jakie miał dochody w okresie świadczeniowym [...]. Ponadto organy nie wskazały, jakie były wpływy
z alimentów w latach [...], a tym samym nie uwzględniły spłat, które wpłacał systematycznie poprzez komornika. Pominęły także kwestię jego relacji z dziećmi, sytuację na rynku pracy jak i dokumenty, które przedłożył w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Podkreślił, że syna musi utrzymywać, gdyż PUP nawet nie poinformował go o możliwości odbycia rocznego stażu akademickiego dla kończących studia, a gdy syn wniósł o taki staż, to go nie otrzymał. Do skargi skarżący załączył dokumenty, które zostały mu zwrócone przez organy, tj. pisma z MOPS, zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach, świadectwo pracy, umowy o pracę, dokumenty potwierdzające otrzymane odszkodowanie z PZU oraz potwierdzające pobieranie zasiłków chorobowych i świadczeń rehabilitacyjnych, decyzje i postanowienia Starosty dotyczące należności z Funduszu Pracy, kwestii statusu osoby bezrobotnej i zasiłków otrzymywanych z tego tytułu, dokumenty potwierdzające zadłużenie z tytułu opłat eksploatacyjnych za mieszkanie oraz zaległości alimentacyjnych, dokumenty związane z postępowaniem egzekucyjnym, PIT za rok [...], zaświadczenie z PUP o zarejestrowaniu syna jako bezrobotnego bez prawa do zasiłku, saldo należności i spłat dłużnika z MOPS, odwołanie od decyzji z dnia [...] decyzje: Kolegium z dnia [...] oraz Prezydenta Miasta z dnia [...].
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje rozstrzygnięcie
i wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik skarżącego ustanowiony na zasadzie prawa pomocy radca prawny R. G. poparł skargę i podtrzymał wnioski dowodowe złożone samodzielnie przez skarżącego. Nadto wniósł o przyznanie mu kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części.
Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi, gdyż nie dopatrzył się w sprawie istotnych wątpliwości wymagających wyjaśnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotowej kontroli poddawana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury, która doprowadziła do wydania zaskarżonego aktu.
Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca organu pierwszej instancji z dnia [...] wydane zostały po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r.,, uchylającego poprzednio wydaną w sprawie decyzję organu odwoławczego. Oznacza to, że kontrola legalności obecnie zaskarżonej decyzji, wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja respektuje zasadę wyrażoną w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej - "P.p.s.a.". W myśl tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażona w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego dokonana
w powiązaniu z ustalonym w zaskarżonej decyzji stanem faktycznym, nie dostarczyła podstaw – wbrew odmiennym wywodom skargi – do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza wyżej wskazany art. 153 P.p.s.a.
Należy pamiętać, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, stanowi przepis w brzmieniu ustalonym w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Konstrukcja powołanego przepisu, zawiera w swej istocie kompetencję organu do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, co zezwala właściwemu organowi na ograniczenie nałożonego na dłużnika obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale nie stanowi takiego obowiązku.
Działanie w ramach uznania administracyjnego, oznacza, że organ może, ale nie musi umorzyć należności. Ustawodawca pozostawił swobodnemu uznaniu organu wybór możliwych równoprawnych rozstrzygnięć. Powyższe nie oznacza oczywiście, że rozstrzygnięcia w omawianym trybie mogą być dowolne. Kontrola decyzji uznaniowej wymaga od sądu administracyjnego sprawdzenia, czy organy nie przekroczyły granic tego działania. W szczególności służą do tej kontroli przepisy ustanawiające podstawę rozstrzygania organu, co do poczynienia koniecznych ustaleń faktycznych sprawy i wywodów prawnych.
Powinnością organu jest zachowanie wymogu prawidłowego uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, zawierającego wszystkie konieczne elementy, w tym przekonującego uzasadnienia, uwzględniającego wszystkie istotne fakty, mające znaczenie dla rozpatrzenia sprawy zebrane i ocenione przy zachowaniu wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stan faktyczny sprawy ma w tym przypadku istotne znaczenie. Z uzasadnienia decyzji, musi wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy, w tym te podnoszone przez stronę, zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Powyższe oznacza, że rolą sądu administracyjnego, jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie może więc ingerować
w merytoryczną treść rozstrzygnięcia i przejmować na siebie roli administrowania, która ustawowo została przypisana wyłącznie organom administracyjnym. Powyższa uwaga jest konieczna z uwagi na sformułowany w skardze R. K. wniosek kierowany do Sądu o umorzenie należności wynikających z długu alimentacyjnego skarżącego, który należało uznać za bezprzedmiotowy.
W ocenie Sądu poczynione w toku ponownego rozpoznania sprawy ustalenia faktyczne oraz motywy, które legły u podstaw wydania decyzji organów obu instancji, wskazują, że organy te działały w granicach uznania administracyjnego, a nadto wypełniły wskazania płynące z wydanego uprzednio w tejże sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt [...]. Organ pierwszej instancji podjął się bowiem wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla wyniku rozpatrzenia sprawy
w zakresie sytuacji zdrowotnej i wskazania kwot zadłużenia, osiąganych dochodów
i wydatków skarżącego, jego stanu zdrowia i możliwość dodatkowego zatrudnienia, sytuacji rodzinnej.
Obie wydane w przedmiotowej sprawie decyzje sformułowane są prawidłowo, wskazują na logiczny związek rozstrzygnięcia z jego treścią, brak jest wywodów sprzecznych. Decyzje te odzwierciedlają także uwzględnienie przez organy, wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, spełniając w ten sposób wymogi postawione w z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 K.p.a.
Wbrew przy tym twierdzeniom skarżącego, nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że skarżący miał faktycznie możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie oraz możliwość zgłaszania wniosków. Przy tym wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialno – bytowej i rodzinnej były zebrane w oparciu o materiał dowodowym przedstawiony przez stronę lub stronie wcześniej znany. Pełnomocnik skarżącego podtrzymując na rozprawie sądowej zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., nie uprawdopodobnił jakimkolwiek dowodem możliwości wystąpienia tego naruszenia, nie wskazał także, jaki ewentualny skutek miałby wynikać dla strony z tytułu podniesionego naruszenia.
Podjęte przez Prezydenta Miasta ponowne czynności procesowe zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego, utrwalone w aktach administracyjnych tejże sprawy, odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji tego organu z dnia [...], doprowadziły do ustalenia stanu faktycznego, z którego wynika, że prawomocną decyzją administracyjną R. K. zobowiązany został do zwrotu należności z tytułu wypłaconego świadczenia alimentacyjnego w okresie od [...] wraz z należnymi odsetkami. Jak wynika natomiast z treści art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględnienie przedmiotowego żądania może mieć wyłącznie miejsce w przypadku, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwoli na wywiązanie się z ciążącego na dłużniku zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego, choćby w minimalnym zakresie.
W realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę fakt, że skarżący ma stałe miesięczne dochody, a pod odliczeniu koniecznych kosztów pozostaje mu kwota [...], z której podejmuje się jeszcze utrzymania dorosłego syna, nie ma podstaw do uznania, że dowolna była ocena organów pierwszej i drugiej instancji, że sytuacja skarżącego jest trudna, jednak istnieje szansa spłaty zadłużenia wobec Skarbu Państwa w dłuższym czasie nawet poprzez niewielkie, aczkolwiek sukcesywne wpłaty.
Argumentacja skarżącego o wpływie na wynik sprawy pominięcia przez organy, skutków wypadku przy pracy, któremu uległ [...] jest nieprzekonywująca. Obowiązek zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego dotyczy okresu od [...] oraz miesięcy następnych, zaś w tym okresie skarżący posiadał stałe zatrudnienie, uzyskiwał stałe dochody i – jak ustalono – jest stan zdrowia nie uniemożliwiał mu zarobkowanie.
Mieć też trzeba na względzie, że skarżący nie może skutecznie powoływać się obecnie na konieczność utrzymania niepracującego syna, skoro nie ma już względem niego obowiązku alimentacyjnego, jego syn jest dorosły i posiada zawód, a rejestrację w charakterze bezrobotnego utracił na skutek zaniedbania powinności zgłaszania się w ustalonym terminie do organu zatrudnienia. Uwzględnienie argumentów skarżącego, stanowiłoby orzekanie wbrew zdrowemu rozsądkowi. Oznaczałoby bowiem uznanie, że łożenie na osobę, co do której na skarżącym nie ciąży obecnie obowiązek łożenia na utrzymanie, stanowić powinno argument przemawiający za umorzeniem należności z tytułu alimentów, wypłaconych zastępczo przez gminę osobie uprawnionej, w okresie w którym skarżący nie wywiązywał się względem niej ze swego obowiązku alimentacyjnego.
Reasumując przyjąć należało, że zasadnie organy uznały, iż sytuacja dochodowa i zdrowotna skarżącego, jakkolwiek trudna, to nie uzasadniała umorzenia ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych na rzecz dzieci świadczeń alimentacyjnych.
W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, sposób załatwienia sprawy, polegający na podtrzymaniu przez organ odwoławczy stanowiska organu pierwszej instancji
o odmowie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, którego dłużnikiem jest R. K., nie narusza reguł rozpatrzenia sprawy w granicach uznania administracyjnego.
W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącego wyznaczonego na zasadzie prawa pomocy zostało oparte na art. 205 § 2 oraz art. 250 powyższej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło