II SA/Sz 1307/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska ( spr.) Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Szefa Sztabu Wojskowego z dnia [...]. Nr [...] \w przedmiocie odroczenia zasadniczej służby wojskowej I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Komendant [...] decyzją z dnia [...]. o Nr [...] odmówił poborowemu W. T. odroczenia zasadniczej służby wojskowej. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 39 ust. 3. ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. Nr 241 z 2004r., poz. 2416 ze zm.) oraz ustalił, że w chwili wydawania decyzji W. T. nie korzystał z żadnej formy odroczenia, a wniosek z dnia [...]r. o odroczenie zasadniczej służby wojskowej, uzasadnił sprawami rodzinnymi [...]. Organ I instancji po przytoczeniu treści art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku RP stwierdził, że uzasadnienie wniosku nie dało podstawy do udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej, bowiem zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy, żołnierzom zasadniczej służby wojskowej posiadającym na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny w czasie odbywania służby przysługuje, zasiłek w kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego. W odwołaniu od powyższej decyzji W.T. ponownie wniósł o odroczenie służby wojskowej i podkreślił, że z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej utrzymuje [...]. Skarżący zaznaczył, że wie o przysługującym mu zasiłku, który mógłby otrzymywać w okresie odbywania służby, jednakże jego kwota jest niewystarczająca na pokrycie Jego potrzeb (opłacenie mieszkania, utrzymanie trzech osób). W. T. zwrócił się o odroczenie odbycia służby wojskowej do czasu [...], przez [...], która musiałaby je przerwać z uwagi na to, że nie byłaby w stanie utrzymywać [...]. Szef Sztabu Wojskowego [...] rozpatrując odwołanie W. T. decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 39 ust. 3 i art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. Nr 241 z 2004r., poz. 2416 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 39 ust. 3 ustawy z 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP, zgodnie z którym wojskowy komendant uzupełnień może ze względu na ważne sprawy osobiste poborowego udzielić odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Jednocześnie organ wskazał na fakultatywny charakter odroczenia. Zdaniem organu II instancji powody wskazane przez skarżącego w odwołaniu, czyli fakt, że jest jedynym żywicielem rodziny, którą utrzymuje z prowadzonej działalności gospodarczej, nie uzasadnia w świetle art. 39 odroczenia służby wojskowej. Organ argumentował swoje stanowisko przysługującym, żołnierzowi zasadniczej służby wojskowej, posiadającym na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny w czasie odbywania służby, zasiłkiem w kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, który przysługuje na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Szef Sztabu Wojskowego [...] podkreślił ponadto , że skarżący nie dołączył do swojego odwołania dokumentów (kserokopii) świadczących o prowadzeniu działalności gospodarczej, a także zaświadczeniach o dochodach, które stanowią podstawę utrzymania [...]. W dalszej części uzasadnienia organ ustalił, że skarżący W. T. , do dnia wydania decyzji nie stawił się na wezwanie, natomiast od dnia [...]. był on [...]". W konkluzji organ II instancji stwierdził, że skarżący nie spełnił warunków uzasadniających odroczenie służby wojskowej, a wynikających z art. 39 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie W. T. wniósł "o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie wniosku o odroczenie zasadniczej służby wojskowej na okres 2 lat", czyli do [...] przez [...]. Podniósł przy tym, że decyzja organu II instancji jest dla skarżącego i Jego rodziny krzywdząca, bowiem powołanie go, jako jedynego żywiciela rodziny, do odbycia służby wojskowej skutkować będzie pozostawieniem Jego rodziny bez środków do życia. W takiej sytuacji, Jego [...] zostanie zmuszona do przerwania [...], a jedynym dochodem [...] rodziny będzie minimalna pomoc finansowa ze świadczeń socjalnych. Do skargi W. T. dołączył plik dokumentów, w tym m.in. odpis [...], zaświadczenie o uzyskanych dochodach w [...]r. oraz o braku dochodów [...]. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec wniosku W.T. zawartego w skardze o "ponowne rozpatrzenie mojej prośby o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej" wyjaśnić należy, że sądy administracyjne nie wydają rozstrzygnięć merytorycznych w zastępstwie organów administracji publicznej właściwych do rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy. Jak wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwanej P.p.s.a. sąd orzeka w granicach (przedmiotowych i podmiotowych) danej sprawy nie będąc jednak związany granicami skargi, tj. zarzutami, wnioskami i powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd obowiązany jest poddać zaskarżony akt kontroli z urzędu i uwzględnić dostrzeżone wady prawne decyzji, nawet jeśli nie były podniesione w skardze. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach zakreślonych w powołanym art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie jednakże z innych przyczyn niż te, które zostały podniesione w skardze. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odroczenie zasadniczej służby wojskowej z przyczyn określonych w art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. Nr 241 z 2004r. poz. 2416 ze zm.). Zgodnie z powołanym wyżej artykułem "Odroczenia zasadniczej służby wojskowej można udzielić również ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej". Wobec takiego brzmienia powołanego artykułu należy przyznać rację organowi II instancji, który podkreślił fakultatywny (uznaniowy) charakter decyzji wydanej na jego podstawie. W związku z powyższym należy podnieść, że uzasadnienie decyzji wydanej w ramach tzw. uznania administracyjnego powinno być tak sporządzone, aby możliwe było prześledzenie toku rozumowania organu oraz ustalenie czy rozumowanie to nie wykracza poza granice uznania, a więc czy nie jest rozumowaniem dowolnym, które wiązało by się z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 K.p.a., który stanowi, że organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania materiału dowodowego obciąża zarówno organ I instancji jak też organ odwoławczy. Jednakże w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wymogom tym nie czyni zadość. Jak wynika z ustaleń poczynionych na wstępie, organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia na niekorzyść strony przyjął to, że skarżący nie dołączył do swojego odwołania dokumentów świadczących o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz zaświadczenia o uzyskiwanych przez niego dochodach. Wobec powyższego, za niewystarczające należy zauważyć, że obowiązek pełnego ustalenia stanu faktycznego spoczywający na organie obejmuje również przypadki, gdy działa on w ramach uznania administracyjnego /por. wyrok NSA z dnia 19.07.1982r. II SA 883/82 - PiP 1983, Nr 6 str. 141/. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego dałoby podstawę do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 K.p.a. /por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7.12.2005r. III SA/Wa 2668/05/. Jeśli zatem organ odwoławczy uznał, że twierdzenia odwołania są niewystarczające, to powinien był wezwać stronę do przedłożenia stosownych zaświadczeń. Nie przesądzając zatem ostatecznego rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w zakresie gromadzenia i oceny dowodów, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji oparł o przepis art. 152 ustawy P.p.s.a.