II SA/Sz 1312/18
WyrokWSA w Szczecinie2019-03-21
Skład orzekający: Patrycja Joanna Suwaj, Katarzyna Sokołowska, Danuta Strzelecka-Kuligowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okoliczności dotyczące skomplikowanych relacji rodzinnych, w tym zaniedbywania obowiązków rodzicielskich i braku więzi emocjonalnych, mogą stanowić podstawę do zwolnienia z odpłatności za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej, nawet jeśli nie są to wyłącznie przesłanki ekonomiczne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały art. 64 ustawy o pomocy społecznej, ograniczając możliwość zwolnienia z odpłatności wyłącznie do przesłanek ekonomicznych. Sąd podkreślił, że przepis ten ma charakter otwarty, a "uzasadnione okoliczności", w tym te dotyczące skomplikowanych relacji rodzinnych i zaniedbywania obowiązków rodzicielskich, mogą stanowić podstawę do częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty, zgodnie z zasadą sprawiedliwości społecznej.Stan faktyczny
E. F. wniosła o całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej, argumentując trudną sytuacją materialną rodziny oraz skomplikowanymi i negatywnymi relacjami z matką, które trwały od lat. Organ I instancji odmówił zwolnienia, uznając, że sytuacja materialna rodziny jest wystarczająca i że okoliczności osobiste nie mają wpływu na obowiązek ponoszenia opłat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organy wadliwie zinterpretowały przepisy dotyczące zwolnienia z odpłatności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej E. F. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej E. F. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Wnioskiem z dnia 22 lutego 2018 r. E. F. zwróciła się do Organu I instancji o całkowite zwolnienie jej z opłaty za pobyt jej matki - B. P. w Domu Pomocy Społecznej w G., uzasadniając tym, że opłata za pobyt jej matki w tym ośrodku będzie stanowić dla niej i jej rodziny zbyt duże obciążenie finansowe. Wskazała, że oboje z mężem ciężko pracowali w celu podniesienia swojego poziomu życia i wszystko co osiągnęli zawdzięczają tylko sobie i swojej ciężkiej pracy. Nadto wyjaśniła, że w miarę możliwości wspiera finansowo swoją dorosłą córkę. Podała także, że przez całe dorosłe życie nie doświadczyła ze strony matki żadnej pomocy i wsparcia, a zachowanie jej matki doprowadziło do całkowitego zaniku pozytywnych więzi - przez 27 lat małżeństwa matka nigdy nie zaakceptowała jej męża. Dodatkowo podała, że mimo wszystkiego, co działo się między nią, a matką wspierała ją, choćby w okresie choroby swojego ojca. Wnioskodawczyni wyjaśniła także, że jej rodzeństwo nie zostało obciążone koniecznością opłacania pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej w G. w takim stopniu, w jakim ona. Do wniosku załączyła ona szereg dokumentów, w tym m.in. zaświadczenia o wynagrodzeniu, zaświadczenia o stanie zdrowia męża oraz dokumentację dotyczącą kosztów życia rodziny.
2. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Burmistrz G. ustalił E. F. miesięczną odpłatność za pobyt matki B. P. w Domu Pomocy Społecznej w G. w wysokości [...] zł, tj. w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy dochodem jej rodziny, a równowartością 300% kryterium dochodowego osoby pozostającej w rodzinie, które to kryterium wynosi [...] zł - płatną do 10 dnia następnego miesiąca.
3. Postanowieniem z dnia [...] r. Organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie do czasu wydania decyzji w sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. .
4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W związku z powyższym Organ I instancji podjął postępowanie w sprawie.
5. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Burmistrz G. z dniem [...] r. zmienił decyzję własną z dnia [...] r., nr [...] w ten sposób, że kwotę w wysokości [...] zł zastąpiono kwotą [...]zł.
6. Burmistrz G. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił E. F. zwolnienia jej z odpłatności za pobyt matki B. P. w Domu Pomocy Społecznej w G.. W uzasadnieniu Organ wskazał, że z uwagi na fakt, że uiszczanie opłaty za dom pomocy społecznej stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, to głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna tej osoby. Tymczasem sytuacja materialna rodziny Wnioskodawczyni jest wystarczająca do tego, aby obciążyć ją opłatą i odmówić jej zwolnienia z odpłatności. Organ zaznaczył, że co prawda Wnioskodawczyni wskazała na okoliczności osobiste rodziny, takie jak choroba męża, skutkująca koniecznością prowadzenia rehabilitacji, jednakże nie wykazała takich okoliczności żadną dokumentacją, pomimo wezwania. Z kolei okoliczności dotyczące jej młodości i relacji z matką nie mają wpływu na istnienie samego obowiązku ponoszenia kosztów. Co za tym idzie, brak jest podstaw do zastosowania ulgi tak całościowej, jak i choćby częściowej.
Zdaniem Organu, podstawą do zwolnienia nie mogą być wyłącznie okoliczności podane we wniosku, tj. ambiwalentny stosunek do matki wynikający z poczucia zaniedbania w okresie wczesnej młodości, poczucia niesprawiedliwości spowodowanej brakiem więzi emocjonalnej, czy stosunków rodzinnych. W ocenie Organu, niezasadne zwolnienie jest sprzeczne z zasadą pomocniczości, a ponadto godzi w idee i cele pomocy społecznej.
7. Pismem z dnia 9 sierpnia 2018 r. E. F. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przez jego niezastosowanie i odmówienie zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki - B. P. w Domu Pomocy Społecznej w G., pomimo występowania uzasadnionych okoliczności przemawiających za zwolnieniem jej z ww. obowiązku w całości, bądź w części.
E. F. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwolnienie jej z opłaty. W uzasadnieniu wskazała, że w jej ocenie przedstawiła okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku, a dotyczące relacji rodzinnych łączących ją i jej męża z matką. Nadto, wskazała, że w jej ocenie Organ uchybił obowiązkowi prawidłowego uzasadnienia decyzji, nie wskazując na jakich dowodach się oparł przy rozstrzyganiu sprawy. Jednocześnie zarzuciła Organowi arbitralność decyzji, wskazując przy tym, że utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do sytuacji rażąco krzywdzącej Skarżącą i jej rodzinę, sprzecznej z zasadami sprawiedliwości społecznej, z zasadami demokratycznego państwa prawa oraz uzasadnionym interesem Skarżącej jako strony.
8. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 64 i 64 a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508) i wskazało, że Organ może, ale nie musi zwolnić strony z ww. opłaty. W ocenie Kolegium, w analizowanej sprawie Organ I instancji w sposób kompleksowy ocenił sytuację materialną Wnioskodawczyni i jej rodziny, dokonując analizy całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wziął także pod uwagę sytuację rodziny, uwzględniając przy tym chorobę męża Wnioskodawczyni, przy czym szerszą analizę uniemożliwiło niezłożenie, pomimo wezwania, dokumentacji finansowej związanej z jego leczeniem. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, Organ nie uznał, że jedynie sytuacja materialna może być podstawą do zwolnienia od opłat, ale wskazał, że zwolnienie takie może być spowodowane głównie (nie zaś wyłącznie) przesłankami o charakterze finansowo- ekonomicznym.
Zdaniem organu odwoławczego, ocena Organu I instancji była oceną prawidłową, która znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wnioskodawczyni w swoim wniosku odnosiła się do trzech sfer swojego życia: do sytuacji materialnej swojej rodziny, do sytuacji zdrowotnej swojego męża oraz do historii swoich kontaktów z matką. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ odniósł się do wszystkich trzech zagadnień podniesionych przez Skarżącą. Analizując argumentację przedstawioną przez Organ w tym zakresie, Kolegium uznało, że argumentacja ta była prawidłowa. Sytuacja materialna Wnioskodawczyni nie uzasadnia zwolnienia jej od opłaty.
Kolegium wyjaśniło, że po uiszczeniu wszystkich opłat wykazanych przez Wnioskodawczynię oraz opłaty za pobyt jej matki w DPS, do dyspozycji rodziny pozostaje kwota przekraczająca 300% kryterium dochodowego na osobę. W tym zakresie wyliczenia Organu I instancji są poprawne. Oceniając twierdzenia Skarżącej w zakresie choroby jej męża, Organ odwoławczy podkreślił, że pomimo wezwania Skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji, która świadczyłaby o wysokości kosztów związanych z jego rehabilitacją. Co więcej, dokumentacji takiej nie załączono także do odwołania, pomimo tego, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazano, że Organ dostrzegł brak tej dokumentacji. Odnosząc się z kolei do historii rodziny, Kolegium wskazało, że co do zasady przepis art. 64 ustawy o pomocy społecznej ustanawia wyjątek od zasady. Zasadą jest obowiązek ponoszenia płatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, zaś zwolnienie może być dokonane jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Opisana przez Wnioskodawczynię historia rodziny również w ocenie Kolegium nie uzasadnia zwolnienia jej od opłat. Organ odwoławczy podkreślił, że Wnioskodawczyni utrzymuje kontakt z matką, wspomaga ją w miarę możliwości. Zatem o ile z pewnością historia Skarżącej i jej matki może być dla Skarżącej emocjonalnie obciążająca, o tyle jednak brak jest podstaw, by aktualne stosunki między Wnioskodawczynią, a jej matką uzasadniały uznanie tej sytuacji za tego rodzaju, że uzasadniałoby to zwolnienie z opłaty.
Kolegium rozważyło także, czy w sprawie nie zaszła konieczność umorzenia postępowania administracyjnego. Organ ten uznał, że choć na początku postępowanie było bezprzedmiotowe - wniosek został złożony jeszcze przed konkretyzacją obowiązku, to jednak sytuacja ta podlegała konwalidacji w toku postępowania. Zarówno umożliwienie ostatecznego zapoznania się z materiałami postępowania, jak i ostateczna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nastąpiły już po wydaniu ostatecznej decyzji ustalającej obowiązek i wysokość opłaty. Co za tym idzie, o ile w momencie składania wniosku, nie było jeszcze decyzji, której ten wniosek by dotyczył, o tyle jednak w momencie wydania decyzji z dnia [...] r. decyzja ta już istniała i była ostateczna.
9. E. F., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na ww. decyzję SKO w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie art. 64 ustawy o pomocy społecznej.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego pełnomocnika według norm przepisanych.
W pierwszej kolejności Skarżąca wskazała, że z uwagi na jej sytuację finansową i jej rodziny ponoszenie opłaty za pobyt matki w DPS stanowić będzie zbyt duże obciążenie. Zarówno ona sama, jak i jej mąż wykonują ciężką pracę fizyczną, stanowiącą źródła ich dochodu. Mąż choruje przy tym na [...], oczekuje na operację, a obecnie leczy się doraźnie i zmuszony jest korzystać z zabiegów rehabilitacyjnych, ponosząc z tego tytułu koszty kilkudziesięciu złotych za jeden zabieg. Skarżąca nie posiada dowodów ponoszenia kosztów zabiegów rehabilitacyjnych męża, gdyż zabiegi te były przeprowadzane prywatnie i wykonujący zabiegi nie wystawiał pokwitowań, rachunków, czy faktur. Ponadto, jej rodzina ponosiła w ostatnich latach znaczące koszty związane ze studiami córki, w tym koszty stancji, wyżywienia, ubrania, dojazdów. Aktualnie jej córka skończyła studia, jednak w dalszym ciągu korzysta z pomocy finansowej rodziców i nie jest w pełni samodzielna.
Zdaniem Skarżącej, przedstawione we wniosku o zwolnienie z ww. opłaty okoliczności dotyczące relacji rodzinnych łączących ją i jej męża z matką przemawiają za uwzględnieniem wniosku o zwolnienie. Skarżąca przez całe swoje dorosłe życie nie doświadczyła ze strony matki żadnej pomocy, czy wsparcia, co doprowadziło do całkowitego zaniku pozytywnych więzi rodzinnych między nimi. Gdy Skarżąca urodziła córkę, jej matka nie tylko nie okazała jej wsparcia, ale nie zaoferowała jej jakiejkolwiek pomocy zwyczajowo przyjętej w takich sytuacjach w normalnie funkcjonujących rodzinach, zachowywała się w stosunku do Skarżącej i jej męża w sposób agresywny i wrogi, dążyła do rozbicia ich małżeństwa, nie pozwalała Skarżącej zamieszkiwać wraz z mężem, mimo że byli już wówczas małżeństwem. Wskutek zachowania matki w 1992 r. Skarżąca wraz ze swoją rodziną zmuszona była przeprowadzić się do Ś., gdzie zamieszkała wraz z mężem i dzieckiem w hotelu pracowniczym. Także po 1992 roku nie otrzymała od matki żadnej pomocy. Po przeprowadzce do Ś. sytuacja rodziny Skarżącej przez długi czas była trudna. Rodzina borykała się bowiem z kłopotami finansowymi, Skarżąca nie miała z kim zostawić dziecka i nie mogła liczyć na żadną pomoc ze strony matki. Matka Skarżącej wiedziała o tej sytuacji, jednak nigdy nie wykazała zainteresowania losem córki, nie spytała, jak sobie radzi i czy potrzebuje pomocy. Jednocześnie przez cały czas trwania jej małżeństwa matka nie zaakceptowała męża Skarżącej, bez żadnego uzasadnienia odnosiła się do niego wrogo i nastawiała pozostałych członków rodziny przeciwko niemu.
W ocenie Skarżącej, jest to istotna okoliczność, jeżeli uwzględni się fakt, że od wielu lat prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe i wyliczenie sumy jej dochodów nastąpiło z uwzględnieniem dochodów jej męża. Obecnie w sytuacji odmowy zwolnienia jej z opłaty za pobyt matki w DPS w istocie ciężar wykonania tego obowiązku w znacznej części spoczywać będzie na jej mężu. W realiach niniejszej sprawy Organy w istocie uchyliły się od oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalonego stanu faktycznego w kontekście wystąpienia uzasadnionych okoliczności jako przesłanki do zwolnienia z odpłatności, o której mowa w art. 64 ustawy. Organ odwoławczy ograniczył się do zaakceptowania stanowiska Organu I instancji, który uznał, że argumenty dotyczące jej młodości i jej relacji z matką nie mają wpływu na istnienie obowiązku ponoszenia kosztów za pobyt matki w DPS i brak jest podstaw do zastosowania ulgi w częściowym lub całkowitym zwolnieniu jej z odpłatności za pobyt matki w DPS.
Skarżąca podkreśliła, wbrew stanowisku Organów obu Instancji, opisana wyżej sytuacja faktyczna podana we wniosku i ustalona przez Organy w toku postępowania administracyjnego, uzasadnia zwolnienie jej z odpłatności za pobyt matki w DPS w całości, bądź w znacznej części. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i decyzji Organu I Instancji doprowadziłoby do sytuacji rażąco krzywdzącej ją i jej rodzinę, sprzecznej z zasadami sprawiedliwości społecznej, z zasadami demokratycznego państwa prawa oraz z uzasadnionym interesem jej jako strony.
Skarżąca zaznaczyła przy tym, że zaistniała sytuacja związana z obciążeniem jej rodziny obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt jej matki w DPS doprowadziła do kryzysu w jej małżeństwie i faktycznej separacji.
10. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
11. Na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał w całości skargę i argumentacje w niej zawartą. Podniósł, że argumenty Skarżącej co do znacznej różnicy w wysokości opłaty za pobyt matki w DPS-ie między nią, a rodzeństwem nie zostały przez Organ w ogóle uwzględnione. Organ uznał bowiem, że ustalenia Skarżącej nie dotyczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
12. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
13. W sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza G. orzekającą o odmowie zwolnienia Skarżącej z odpłatności za pobyt jej matki w Domu Pomocy Społecznej w G..
Podstawę prawną wydania wskazanych wyżej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.), zwaną dalej "u.p.s.".
Zgodnie z treścią art. 64 tego aktu osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:
1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.
Katalog osób zobowiązanych do ponoszenie tej opłaty i kolejność w jakiej ich ona obciąża ustalony został w art. 61 powołanej ustawy, w myśl którego w przypadku niepokrycia pełnych kosztów utrzymania przez mieszkańca domu pomocy społecznej, obowiązek ów obciąża małżonka mieszkańca i zstępnych przed wstępnymi (art. 61 ust.1 pkt 2 ustawy).
Podkreślenia wymaga, że określając przesłanki fakultatywnego zwolnienia od ww. opłat, ustawodawca w art. 64 odwołał się do instytucji tzw. uznania administracyjnego, jednakże wymieniając okoliczności uzasadniające zwolnienie osób obowiązanych do uiszczania opłaty (nawiązujących do sytuacji rodzinnej, osobistej lub majątkowej) wskazał je jedynie przykładowo. Potwierdza to wprost poprzedzenie ich wyliczenia zwrotem "w szczególności". Tego rodzaju zabieg legislacyjny powoduje, że przywołany w tym przepisie katalog sytuacji warunkujących zastosowanie ulgi w opłacie za pobyt członka rodziny w DPS ma charakter otwarty. Oznacza to, że w konkretnej sprawie istnieje prawna możliwość zwolnienia osób zobowiązanych na podstawie art. 61 u.p.s. do ponoszenia takiej opłaty także ze względu na okoliczności, które w tym przepisie nie zostały wprost wymienione.
Te z kolei - jak w rozpoznawanej sprawie – wynikać mogą również ze skomplikowanych relacji osoby umieszczonej w DPS z dzieckiem (które obecnie miałoby ponosić koszty związane z pobytem rodzica - matki w tej placówce), będących następstwem rażącego zaniedbywania przez rodzica przebywającego w placówce obowiązków rodzicielskich, brakiem zainteresowania losem dziecka, czy wręcz zachowaniem, które ostatecznie doprowadziło do zerwania więzi rodzinnych między rodzicem, a dzieckiem. W konsekwencji zaistniała sytuacja związana z obciążeniem rodziny Skarżącej obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt jej matki w DPS doprowadziła do kryzysu w jej małżeństwie i faktycznej separacji małżonków.
W ocenie Sądu, przy wykładni i stosowaniu omawianego przepisu nie można pominąć, stanowiącej fundament ustrojowy, zasady sprawiedliwości społecznej opisanej w art. 2 Konstytucji RP. Z punktu widzenia tej zasady nie sposób z kolei zaakceptować sytuacji, w której dziecko doświadczające ze strony rodzica braku pomocy, akceptacji, zainteresowania jego życiem nie miałoby prawnej możliwości z tych właśnie powodów ubiegania się o zwolnienie od obowiązków ponoszenia kosztów jego utrzymania w placówce opiekuńczej.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Kolegium, podejmując zaskarżoną decyzję, podobnie jak Organ I instancji oceniło, że aktualne stosunki pomiędzy Skarżącą, a jej matką mogą być dla Skarżącej emocjonalnie obciążające, to jednak dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają znaczenia. Kolegium założyło bowiem błędnie, że dla zastosowania w oparciu o przepis art. 64 u.p.s. ulgi w opłatach, są jedynie okoliczności natury ekonomicznej osoby zobowiązanej, do których ww. przepis wprost nawiązuje w pkt 1 do 4.
14. Odnosząc się do istoty sprawy Organom rozpoznającym niniejszą sprawę zarzucić należy naruszenie art. 64 u.p.s. poprzez pominięcie wszystkich okoliczności podnoszonych przez Skarżącą w toku postępowania. Niewątpliwie, okoliczności dotyczące obecnej sytuacji rodzinnej Skarżącej, majątkowej, czy wzajemnej relacji Skarżącej z matką nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązaną. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez Organ decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. Zaznaczyć trzeba, że użyty w art. 64 u.p.s. zwrot "w szczególności" oznacza, że określona w tym przepisie lista przesłanek uzasadniających zwolnienie z ponoszenia ustalonej opłaty jest listą przykładową. W tej sytuacji również inne uzasadnione okoliczności mogą spowodować uwzględnienie wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia ww. opłaty. Organ nie wziął choćby pod uwagę faktu, że wysokość naliczonej opłaty w zasadzie pokrywa się z całością dochodu, jaki osiąga Skarżąca, co z kolei powoduje przerzucenie ciężaru utrzymania rodziny w całości na męża, który w obliczu konfliktu z pensjonariuszką DPS może mieć uzasadnione zastrzeżenia do partycypowania w kosztach jej utrzymania w DPS tym bardziej, że nie utrzymuje z nią żadnego kontaktu, a z jej powodu wraz z rodziną zmuszony był do przeprowadzki do innego miasta. Wskazać jednocześnie wypada, że owe "uzasadnione okoliczności", na które wskazuje ustawodawca, mają takimi być dla wnioskodawcy, obowiązkiem zaś Organu jest ich analiza i ocena.
Powyższe oznacza, że zarówno Kolegium, jak i Organ I instancji wadliwie zinterpretował normę wynikającą z art. 64 u.p.s., co w sposób istotny wywarło wpływ na wynik postępowania w tej sprawie. Konsekwencją natomiast błędnej wykładni art. 64 u.p.s. było zaniechanie wzięcia pod uwagę okoliczności faktycznych podnoszonych przez Skarżącą, które w świetle treści ww. przepisu mogłyby uzasadniać zwolnienie Skarżącej (w całości lub części) z ciążących na niej, na mocy decyzji Burmistrza G. z [...] r., opłat za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w G..
15. W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie przy wydawaniu decyzji Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7 i 77 § 1 i 80 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
16. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.
17. Prowadząc ponownie postępowanie Organy administracji ocenią w świetle zgromadzonych w aktach dowodów na ile okoliczności odnoszące się do relacji rodzinnych pomiędzy Skarżącą (jej rodziną), a jej matką są wiarygodne i w aspekcie tak poczynionych ustaleń, uzupełnionych ewentualnie o dodatkowe wyjaśnienia strony, podejmą rozstrzygnięcie w sprawie, mając na względzie wykładnię art. 64 u.p.s. przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło