II SA/Sz 1313/06
WyrokWSA w Szczecinie2007-02-21
Skład orzekający: Iwona Tomaszewska, Barbara Gebel, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może przerzucić na stronę postępowania ciężar i koszt przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy w celu ustalenia roku produkcji pojazdu, czy też powinien przeprowadzić taki dowód z urzędu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może przerzucić na stronę postępowania ciężaru i kosztu przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy, zwłaszcza gdy strona nie składała wniosku o taki dowód. Zgodnie z art. 84 § 1 Kpa, to organ administracji publicznej jest zobowiązany do zwrócenia się do biegłego o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. W przypadku wątpliwości co do roku produkcji pojazdu, organ powinien sam zainicjować i pokryć koszty takiego dowodu, aby wykazać, że rok produkcji jest inny niż podawany przez stronę.Stan faktyczny
Skarżąca E. K. wniosła o rejestrację samochodu. Po wydaniu decyzji przez Prezydenta Miasta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ją, wskazując na potrzebę ustalenia roku produkcji pojazdu przez rzeczoznawcę. Prezydent Miasta zwrócił się do skarżącej o zlecenie opinii na jej koszt, na co skarżąca odmówiła, wskazując na obowiązek organu. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że skarżącej nie zależy na wyjaśnieniu sprawy. WSA uchylił obie decyzje, uznając, że organ nieprawidłowo przerzucił ciężar dowodu na stronę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Joanna Wojciechowska /spr./ Protokolant Małgorzata Płocharska - Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, III. zasądza na rzecz skarżącej E. K. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu [...]. E. K. złożyła wniosek do Urzędu Miejskiego w [...] o rejestrację samochodu marki [...] kat, numer nadwozia [...]. Do wniosku dołączyła wymagane dokumenty.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...]. zarejestrował powyższy pojazd z ustaleniem jego roku produkcji na rok [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania E. K. od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...]. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium uznało, że dowody przedłożone przez wnioskodawcę mają większą wagę dowodową, aniżeli dowód zgromadzony przez prezydenta Miasta [...]. Organ wskazał, że o ile organ rejestrujący ma wątpliwości co do daty produkcji pojazdu uwidocznionej w dokumentach źródłowych pojazdu to powinien doprowadzić do uzyskania opinii rzeczoznawcy w tym zakresie sporządzonej na podstawie szczegółowych oględzin samochodu pod katem jego numerów identyfikacyjnych i z uwzględnieniem analizy dokumentującej produkowany w danym roku model pojazdu.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...]. zarejestrował powyższy pojazd z wpisem w rubryce "rok produkcji" – [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania E. K. od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...]. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium ponowiło konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy przez organ rejestrujący przedmiotowy pojazd.
W dniu [...]. Prezydent Miasta [...] zwrócił się do E. K. o zlecenie wykonania i przedłożenie opinii rzeczoznawcy w przedmiocie roku produkcji jej pojazdu. Prezydent przekazał E. K. informację o stronie internetowej zwierającej listę rzeczoznawców oraz zobowiązał się do zwrotu kosztów powyższej opinii.
W piśmie z dnia [...]. E. K. odmówiła wykonania przedmiotowej opinii na swój koszt i podkreśliła, że nie składała takiego wniosku dowodowego. Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa na organie administracyjnym ciąży obowiązek zebrania materiału dowodowego i jego ocena.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...].nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, art. 72 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm./ w związku z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów / Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm./ zarejestrował pojazd marki [...] kat, numer nadwozia [...] oraz wydał dowód rejestracyjny seria i numer: [...] z wpisem w rubryce "rok produkcji" – [...], tablice rejestracyjne [...] zalegalizowane znakiem legalizacyjnym numer: [...] i kartę pojazdu seria i numer: [...].
Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] . poinformowano stronę o możliwości przeprowadzenia opinii rzeczoznawcy na koszt Urzędu, ale E. K. odmówiła zlecenia wykonania takiej opinii. W dniu [...]. zgodnie z art. 10 § 1 Kpa wezwano E. K. do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji, lecz strona z tego nie skorzystała. Wobec powyższego organ uznał, że strona nie wykazuje gotowości do pomocy w uzupełnieniu materiału dowodowego.
E. K. złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wniosła o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji ze wskazaniem na uzupełnienie materiału dowodowego o opinię rzeczoznawcy w celu ustalenia rzeczywistej daty produkcji spornego samochodu. Zarzuciła decyzji:
- naruszenie art. 72 i 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie;
-naruszenie art. 138 § 2 Kpa poprzez niezastosowanie się do wskazań organu II instancji i nie przeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy;
-naruszenie art. 76, art. 77 w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez niewłaściwa ocenę zebranego materiału dowodowego;
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym / Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm./ w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów / Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm./, po rozpoznaniu odwołania E. K. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu marki [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z prawem i organ I instancji dokonał wszelkich możliwych czynności prowadzących do ustalenia prawdy obiektywnej i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Kolegium przyznało, że w poprzednich decyzjach wskazywało na ewentualność uzyskania opinii rzeczoznawcy na podstawie oględzin samochodu, lecz nie jest prawdą twierdzenie strony, że nie występowała ona o przeprowadzenie tego dowodu, gdyż jego brak jest jednym z zarzutów odwołania.
Organ powołał się na wyrok NSA z dnia 2 lipca 1997r. sygn. akt SA/ Sz 942/96, z którego wynika, że w trakcie zbierania materiału dowodowego obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie zainteresowanego do uzupełnienia i sprecyzowania dowodów, z których strona wywodzi określone skutki prawne. Kolegium wskazało, że stronie nie zależy na szczegółowym wyjaśnieniu sprawy, bowiem odmówiła ona zlecenia przedmiotowej opinii. Tryb sporządzenia opinii, określony w piśmie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. zapewnia całkowitą bezstronność organu / wybór przez stronę dowolnego rzeczoznawcy z listy/, a także pozwala na stwierdzenie, że będzie to dowód organu / zobowiązanie do pokrycia kosztów sporządzenia opinii/, tym bardziej, iż pojazd jest w dyspozycji strony, przez to strona winna się skontaktować z rzeczoznawcą i ustalić termin oględzin. Zdaniem Kolegium, strona nie chce skorzystać z dowodu, który może doprowadzić do ustalenia prawdy obiektywnej, gdyż nie wyraziła gotowości do uzupełnienia materiału dowodowego. Tym samym decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem, a dokument w postaci informacji "[...]" J.T. [...]- Autoryzowanego partnera serwisowego Audi nr [...] z dnia [...]. uznano za wiarygodny. Według wskazanego numeru nadwozia oraz numeru silnika samochód został wyprodukowany [...]r., natomiast sprzedany [...]. w [...] przez [...]. Zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 25 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach / Dz. U. Nr 192, poz.1878 z późn. zm./ w dowodzie rejestracyjnym uwidacznia się rok kalendarzowy, w którym pojazd został wyprodukowany.
E. K. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów procesu. Zarzuciła decyzji:
1. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: art. 7 i art. 12 Kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz art. 77 § 1 Kpa poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także art. 80 i art. 81 Kpa poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w sprawie zostały udowodnione wszystkie istotne okoliczności faktyczne;
2. rażące naruszenie prawa materialnego tj.: art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie, że decyzja organu I instancji była zgodna z prawem oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż skarżąca spełniła wszystkie wymogi formalne związane z rejestracja pojazdu.
Skarżąca wskazała, że organ administracji przerzucił na nią ciężar i koszt dowodu opinii rzeczoznawcy, co jest niezgodne z prawem. W świetle konkurencji licznych dowodów nie można uznać, że pismo sporządzone przez pracownika "[...]" J.T. [...]. jest bardziej wiarygodne niż dokumenty przedłożone przez nią. Zdaniem skarżącej pojazd wyprodukowany został w [...]r. co wynika, z dokumentów urzędowych, jeżeli zaś organ twierdzi inaczej winien to udowodnić.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentacje jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga jest zasadna.
Na mocy art. 74 ustawy Prawo o ruchu drogowym, czasowej rejestracji pojazdu dokonuje, w przypadkach określonych w ust. 2, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) właściciela pojazdu, wydając pozwolenie czasowe i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne. Czasowej rejestracji dokonuje się:
1) z urzędu - po złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu;
2) na wniosek właściciela pojazdu - w celu umożliwienia:
a) wywozu pojazdu za granicę,
b) przejazdu pojazdu z miejsca jego zakupu lub odbioru na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
c) przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy;
3) na wniosek jednostki upoważnionej do przeprowadzania badań homologacyjnych lub jednostki badawczej producenta pojazdu, jego wyposażenia lub części - w celu umożliwienia odpowiednich badań.
Czasowej rejestracji dokonuje się na okres nieprzekraczający 30 dni, z zastrzeżeniem ust. 4. Termin ten może być jednorazowo przedłużony o 14 dni w celu wyjaśnienia spraw związanych z rejestracją pojazdu. Po upływie terminu czasowej rejestracji pozwolenie czasowe i tablice rejestracyjne zwraca się do organu, który je wydał, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a.
Następnie zgodnie z art. 72 ust 1. ustawy Prawo o ruchu drogowym, rejestracji dokonuje się na podstawie:
1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;
2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;
3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane;
4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane;
5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa trzeciego i jest rejestrowany po raz pierwszy;
6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju, jeżeli samochód osobowy został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego i jest rejestrowany po raz pierwszy;
7) (uchylony);
8) zaświadczenia wydanego przez właściwy organ potwierdzający:
a) uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub
b) brak obowiązku, o którym mowa w lit. a
- jeżeli sprowadzany pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy, z zastrzeżeniem ust. 1a;
9) dowodu wpłaty, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, lub oświadczenia o podleganiu obowiązkowi zapewniania sieci zbierania pojazdów, o którym mowa w art. 11 ust. 4 tej ustawy, albo faktury zawierającej takie oświadczenie, jeżeli pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy.
Na podstawie art. 73 ust 1 w/w ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5.
W niniejszej sprawie skarżąca po złożeniu wniosku z dnia [...]. o rejestrację samochodu [...] kat uzyskała decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. pozwolenie czasowe na jego użytkowanie tzw. rejestrację czasową pojazdu. Do wniosku dołączyła kopię umowy kupna pojazdu od E. K. , kopię karty pojazdu i dowodu rejestracyjnego. Jak wskazano wyżej, czasowej rejestracji dokonuje się na okres nieprzekraczający 30 dni i po upływie terminu, pozwolenie czasowe i tablice rejestracyjne zwraca się do organu, który je wydał. Niezależnie od pozwolenia czasowego, organ administracyjny prowadzi postępowanie w celu zarejestrowania pojazdu na podstawie art. 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym i zobowiązany jest do rejestracji samochodu po spełnieniu przesłanek z art. 72 w/w ustawy przez osobę ubiegającą się o zarejestrowanie pojazdu. Jednakże powyższe nie wyklucza badania przez organ danych tego auta wynikających z załączonych do wniosku dokumentów pod katem ich zgodności ze stanem faktycznym. Tym bardziej, że powyższe dane zostaną ujawnione w wydanym stronie dowodzie rejestracyjnym pojazdu.
Zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 25 załącznika nr 1 "Instrukcji w sprawie rejestracji pojazdów" do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach / Dz. U. Nr 192, poz.1878 z późn. zm./ w dowodzie rejestracyjnym w rubryce "rok produkcji", wpisuje się rok kalendarzowy, w którym pojazd został wyprodukowany, określony przez producenta.
W niniejszej sprawie organ I instancji powziął wątpliwość, co do roku produkcji pojazdu o rejestrację, którego zwróciła się strona. Organ otrzymał pismo od "[...] " J.T. [...] Autoryzowanego Partnera Serwisowego [...], z którego wynika, że z podanych danych Spółce przez producenta, samochód marki [...] kat, numer nadwozia [...] nr silnika [...] został wyprodukowany [...]., natomiast sprzedany [...]r. w [...] przez [...] numer [...]. Powyższa informacja była podstawą do wydania zaskarżonej decyzji.
Zgodzić należy się ze skarżącą, że organ administracji przerzucił na nią ciężar i koszt dowodu opinii rzeczoznawcy. Skarżąca nie składała wniosku o przeprowadzenie powyższego dowodu, gdyż jej zdaniem rok [...] produkcji samochodu [...] o rejestrację, którego się ubiega nie budzi wątpliwości i wynika ze złożonych przez nią dokumentów. To Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzjach wskazywało na konieczność przeprowadzenia powyższego dowodu w celu wyjaśnienia rozbieżności w roku produkcji pojazdu, dlatego też niezrozumiałe jest postępowanie tego organu, które znalazło wyraz w zaskarżonej decyzji. Poprzednio Kolegium uchylało decyzje organu I instancji wskazując na potrzebę przeprowadzenia powyższego dowodu, a następnie zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, mimo, iż Prezydent Miasta [...] nie przeprowadził w/w dowodu przy braku zmian w materiale dowodowym. Nie można zgodzić się z twierdzeniem Kolegium, że strona nie wyraziła gotowości do uzupełnienia materiału dowodowego, gdyż odmówiła zlecenia wykonania opinii rzeczoznawcy. Skoro strona nie podejmuje czynności w kierunku uzyskania dowodu opinii rzeczoznawcy, którego przeprowadzenie zalecił organ wyższej instancji, to dowód ten powinien być przeprowadzony w ramach postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji. Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika, aby można było przerzucić ciężar przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy / biegłego/ na stronę, a zatem zaniechanie skarżącej w tym względzie nie może być wykładane na jej niekorzyść. Przeciwnie z art. 84 § 1 Kpa wynika, że to organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne.
W niniejszym postępowaniu skarżąca konsekwentnie podaje rok produkcji pojazdu – [...], dlatego też to organ winien wykazać i udowodnić, że rok produkcji tego samochodu jest inny. Odstąpienie od uzyskania opinii rzeczoznawcy i przyjęcie za wystarczającą informację uzyskaną od "[...]" J.T. [...] winno być odpowiednio odniesione do całości zebranego materiału dowodowego i uzasadnione przez organ .
Pisma "[...] " J.T. [...] nie można uznać za informację o roku produkcji pojazdu przekazaną przez odpowiednią osobę, bowiem nie jest to informacja wiedzy tej spółki o powyższym samochodzie, lecz przekazanie informacji uzyskanej przez spółkę /nie wiadomo jak / od osoby trzeciej, której wiadomości w tym zakresie nie można zweryfikować.
Tym samym organ naruszył art. 7 Kpa stanowiący, że organy stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz art. 77 § 1 Kpa, który zobowiązuje organ administracji publicznej do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien dokonać ustalenia właściwego roku produkcji przedmiotowego auta, przez uzyskanie stosownej informacji od producenta pojazdu lub wyłącznego importera [...]/ [...]./ bądź też przez przeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii rzeczoznawcy.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku oparte zostało na podstawie art. 152 tejże ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło