II SA/Sz 1319/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. Ł. i G. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. Ł. i G. Ł. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 49 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623) Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał C. K. rozbiórkę dobudowanej do budynku gospodarczego wiaty stalowej pokrytej płytą falistą o wymiarach [...] znajdującej się na terenie działki nr [...] położonej w miejscowości bez wymaganego zgłoszenia na budowę. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że według oświadczenia inwestora C. K. obiekt powstał przed [...]roku. W tej sytuacji organ postanowieniem z dnia[...] , zmienionym następnie postanowieniem z dnia [...] wezwał inwestora – C. K. stosownie do art. 49b ust. 2 pkt1, 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do dostarczenia, w określonym terminie, dokumentów przewidzianych dla obiektów wykonanych bez wymaganego zgłoszenia takich jak oświadczenie o posiadanym prawie do władania nieruchomością na cele budowlane, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz projektu zagospodarowania działki lub terenu. Wobec stwierdzenia braku wykonania przez zobowiązanego powyższych obowiązków w zakreślonym terminie, a także braku podstaw do zastosowania przepisu przejściowego, o którym mowa w art. 103 powołanej ustawy Prawo budowlane – Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę przedmiotowej wiaty. Nie zgadzając się z powyższą decyzją odwołanie od niej wniósł C. K. wskazując, że przedmiotowa wiata znajduje się na działce będącej współwłasnością odwołującego się oraz H. W., B. G. i M. Ł.. Ponadto w ocenie odwołującego w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania, do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy sprawy o zniesienie współwłasności działki nr[...], podnosząc, że w razie zakończenia tego postępowania i zatwierdzenia przez strony proponowanego podziału działki, wiata wraz z działką przypadnie odwołującemu się, w tej sytuacji nie będzie zachodziła potrzeba jej rozebrania, gdyż będzie znajdować się na działce stanowiącej wyłączną własność C. K. Decyzją z dnia [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa wiata została wybudowana przed. zatem w świetle obowiązującej w okresie jej budowy ustawy Prawo budowlane wykonanie takiego obiektu wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestor C.K. nie posiadał. Jednocześnie organ przytoczył treść przepisu przejściowego zawartego w art. 103 ust. 2 obowiązującej ustawy Prawo budowlane podnosząc, że znajduje on zastosowanie w przypadku obiektów budowlanych wybudowanych przed 1995 r., bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia. W tych okolicznościach, zdaniem organu drugiej instancji, postępowanie w sprawie przedmiotowej samowoli budowlanej powinno być prowadzone w oparciu o przepisy prawa budowlanego z 1974 r. zwracając przy tym uwagę na fakt, że przy legalizacji obiektów wybudowanych przed 1995 r. nie jest wymagane wykazanie się inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym również zgodą sąsiadów. Jednocześnie organ wyjaśnił, że prowadzone przed Sądem Rejonowym postępowanie o zniesienie współwłasności działki nr [...] położonej nie ma znaczenia przy legalizacji przedmiotowej wiaty, zatem nie znajduje podstaw do zawieszenia postępowania. Kwestionując powyższą decyzję G. i M. Ł. złożyli na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 8 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe powołanie w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej i nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji w wyniku nie wskazania przez organ drugiej instancji dowodów na których się oparł oraz nie podanie przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwiło realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i spowodowało wydanie wadliwego rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem skarżących powołany zarzut należy łączyć z bezzasadnym pominięciem w podstawie zaskarżonej decyzji art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a także brak wskazania dowodów na podstawie których uznał za udowodnioną okoliczność dotyczącą okresu w jakim została wybudowana wiata ograniczając się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że w oparciu o akta sprawy ustalił datę pobudowania wiaty przed ,która to okoliczność ma priorytetowe znaczenie w przedmiotowej sprawie, bowiem od jej ustalenia uzależnione jest stosowanie właściwych przepisów prawa, tj. ustawy Prawo budowlane z 1994 r., bądź z 1974 roku. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. przez nie wskazanie w zaskarżonej decyzji okoliczności, jakie winien wziąć pod uwagę Inspektor Nadzoru Budowlanego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 10 § 1 w związku z art. 81 K.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu działającemu przez pełnomocnika czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym w wyniku nie zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, co przyczyniło się do wadliwego uznania za udowodnioną okoliczność faktyczną, że wiata została wybudowana przed rokiem, co jest sprzeczne z treścią załącznika nr do protokołu kontroli z dnia [...], w którym C. K. wskazał, że wiata została pobudowana około oraz ze stanem wiedzy skarżącego, z którego wynika, że powstała ona w roku. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, w wyniku czego organ odwoławczy ustalił w sposób błędny datę wybudowania przedmiotowej wiaty, skoro z treści załącznika do protokołu kontroli z dnia[...] wynika, że wiata powstała około[...] a także naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieustalenie przez organ wszystkich uczestników postępowania, w tym pominięcie współwłaścicieli nieruchomości W. K. oraz G. Ł., (załączając jako dowód odpis z księgi wieczystej), zdaniem skarżących, stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Przeprowadzona kontrola zaskarżonych decyzji pod kątem ich zgodności z prawem doprowadziła Sąd do uznania, że skarga okazała się zasadna. W rozpatrywanej sprawie Sąd dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą "P.p.s.a." – sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy w rozumieniu powołanego artykułu wskazać należy prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji. Można przyjąć, że w tej kategorii podstawy uchylenia decyzji mieści się brak należytej staranności wykazany przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzyganiu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego sprawy oraz materiału dowodowego występującego w sprawie (por. T. Woś, w: T. Woś red., Postępowanie sądowoadministracyjne Warszawa 2004 s. 240-241). W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że obowiązkiem organu administracyjnego, jest zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie stosownie do art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej "K.p.a.". Następnie organ zobowiązany jest ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Ustalenia podjęte przez organ powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w której należy wyczerpująco poinformować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania sprawy. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia ustalenia daty powstania samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu wiaty stalowej pokrytej płytą falistą. W niniejszej sprawie zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji oceniając przedmiotową kwestię przyjęły, że wiata powstała przed rokiem. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się protokół kontroli legalności zabudowy działki nr [...]r., w którym C. K. oświadczył, że przedmiotowa wiata powstała około roku, który to protokół został podpisany przez współwłaścicieli wskazanej nieruchomości, czyli B. G., H. W., M. Ł., a także inwestora – C. K. Ponadto do akt sprawy zostało dołączone oświadczenie inwestora, złożone w nawiązaniu do powołanego protokołu, że wiata powstała przed rokiem (k. akt administracyjnych). Jednocześnie należy podkreślić, że Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadamiając o wszczęciu postępowania – B. G., C. K., H. W. oraz M. Ł. wskazał, że przedmiotem postępowania będzie między innymi wiata stalowa dobudowana do budynku gospodarczego pokryta płytą falistą o wymiarach [...]powstała przed[...]. W tym miejscu należy stwierdzić, że powyższe oświadczenia nie zostały przez organy obu instancji w sposób należyty i jednoznaczny wyjaśnione, a mają one istotne znaczenie dla ustalenia, które z przepisów prawa budowlanego mają zastosowanie odnośnie zaistniałej samowoli, bowiem jak twierdzi sam inwestor została ona dokonana w dwóch różnych terminach – przed oraz około . Konieczność zaś ustalenia daty dokonania samowoli budowlanej wynika z faktu możliwości zastosowania przepisu przejściowego zawartego w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623). Zgodnie z jego treścią przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne; do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponadto na uwzględnienie zasługuje zarzut skargi polegający na pominięciu w postępowaniu niektórych współwłaścicieli, jak wynika bowiem z dołączonego do skargi odpisu z księgi wieczystej współwłaścicielami działki nr [...] położonej w miejscowości , poza osobami zawiadomionymi przez organ, są również W. K. oraz G. Ł. Tymczasem analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ krąg osób będących stronami postępowania ustalił na podstawie nie podpisanej przez żadnego z pracowników organu adnotacji zatytułowanej wypis z komputerowej rejestracji gruntów. Okoliczność, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Stwierdzenie takiego naruszenia prawa w konsekwencji daje podstawę do uwzględnienia skargi zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły postępowania dowodowego, w sposób przewidziany w art. 77 § 1 K.p.a. w kierunku ustalenia daty powstania wiaty, nie dopełniły nałożonego na nich obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym wyjaśnienia rozbieżności zawartych w oświadczeniach samego inwestora co do daty powstania samowoli budowlanej. Naruszenie powyższego przepisu postępowania oraz art. 7 i art. 80, a w konsekwencji art. 107 § 3 K.p.a. mogło mieć, w ocenie Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obowiązane są przeprowadzić postępowanie administracyjne z poszanowaniem jego zasad, w szczególności należycie wyjaśnić sprawę oraz prawidłowo ustalić strony postępowania. Jednocześnie należy podkreślić, że właściwe wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym terminu dokonania samowoli budowlanej, pozwoli na zastosowanie właściwego przepisu prawa materialnego zgodnie z wskazaniami zawartymi w przepisie intertemporalnym, jakim jest art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przedmiocie wykonalności orzeczono zgodnie z art. 152 powołanej ustawy, zaś w przedmiocie kosztów stosownie do art. 200, art. 205 § 2 ustawy P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349).