II SA/Sz 132/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Płocharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2005 r. sprawy ze skargi E. i B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. NR [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił skarżącym E. i B. M. nabycia z mocy prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr [...], stanowiącej własność gminy Miasto [...], będącej we współużytkowaniu wieczystym skarżących. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołał się na przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, który stanowi, iż osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia ustawy w życie, tj. 24 października 2001 r., użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości. Na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie organ stwierdził, iż skarżący nie spełniają warunków określonych w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy, gdyż w wyżej określonych terminach nie byli użytkownikami wieczystymi całej nieruchomości. Pismem z dnia [...] r. skarżący wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od wyżej opisanej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 1 ust. 1 i 2 cyt. wyżej ustawy. Domagając się jej uchylenia, skarżący podnieśli, iż we wskazanych w powołanym przepisie terminach byli współużytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości jako następcy prawni D. i A. M., rodziców B. M., co wynika z przedłożonych dowodów w postaci aktów notarialnych. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż z cyt. przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wynika, że uprawnienie przewidziane tym przepisem przysługuje wyłącznie osobom fizycznym, które zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu 24 października 2001r., były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości, jak również następcom prawnym tych osób, pod warunkiem jednak, że owi następcy prawni nabyli prawo wieczystego użytkowania po dniu 24 października 2001 r. W opinii organu fakt, iż skarżący nie byli w dniu 26 maja 1990 r. użytkownikami wieczystymi całej nieruchomości (w tej dacie B. M. posiadał udział do [...] części w prawie użytkowania wieczystego na zasadzie małżeńskiej wspólności majątkowej, po tej dacie natomiast, po śmierci ojca A. M., przeszedł na niego kolejny udział w odpowiedniej części), powoduje niedopuszczalność przychylenia się do ich wniosku o nabycie z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia [...] r. E. i B. M. złożyli w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie skargę na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odnosząc się do twierdzeń organu zawartych w zaskarżonej decyzji, skarżący podnieśli, iż przepisy ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie ograniczają kręgu uprawnionych do osób będących współużytkownikami wieczystymi całej nieruchomości, mowa jest w nich jedynie, iż uprawnienie takie posiadają współużytkownicy wieczyści, którymi skarżący niewątpliwie byli we wskazanych w powyższych przepisach terminach. Również twierdzenie organu dotyczące uprawnień następców prawnych w kwestii nabywania prawa własności nieruchomości na gruncie przepisów przedmiotowej ustawy, nie znajduje, zdaniem skarżących, uzasadnienia, a to ze względu na fakt, iż ustawa nie określa daty, w której powinno nastąpić nabycie prawa wieczystego użytkowania przez następców prawnych osób wymienionych w ust. 1 tejże ustawy. Pismem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. O odmowie nieodpłatnego zbycia nieruchomości w stanie faktycznym niniejszej sprawy zdecydowało przyjęcie przez organy orzekające, iż wnioskodawców nie można zaliczyć do kręgu podmiotowego osób uprawnionych do takiego nabycia. To stanowisko organów uznać należy za wadliwe. Z przepisu ust. 1 art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wynika, że uprawnienie to przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi. Obie przesłanki (odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego) muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, iż z uprawnienia przewidzianego tą ustawą do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności korzystają tylko osoby fizyczne i to pod warunkiem, iż w dniu 26 maja 1990 r. były użytkownikami wieczystymi i są nimi w dniu wejścia w życie ustawy, to jest w dniu 24 października 2001 r. Musi być przy tym zachowana tożsamość tych osób, to znaczy ta sama osoba uzyskała najpóźniej w dniu 26 maja 1990 r. status użytkownika lub współużytkownika wieczystego i ta sama osoba jest nim nadal w dniu 24 października 2001 r. Przepis ust. 2 przewiduje z kolei legitymację do wystąpienia z wnioskiem o nabycie własności także dla następców prawnych osób, o których mowa w ust. 1 tegoż przepisu, jednakże tym następcą prawnym będzie tylko ta osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu 24 października 2001 r. od osób, które kwalifikowały się w świetle art. 1 ust. 1 ustawy lipcowej do wystąpienia o przekształcenie. Jak wynika z dokonanych przez organy ustaleń wnioskodawcy E. i B. M. od dnia [...] r. byli współużytkownikami wieczystymi [...] przedmiotowej nieruchomości wspólnie z D. i A. M.. W dniu [...] r., w wyniku działu spadku, B. M. stał się, na zasadzie majątku odrębnego, użytkownikiem wieczystym połowy nieruchomości, będącej uprzednio w użytkowaniu wieczystym jego rodziców. W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy, opisane wcześniej przesłanki do nieodpłatnego nabycia nieruchomości nie zostały prawidłowo przez organy zinterpretowane. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że wnioskodawcy byli współużytkownikami wieczystym przedmiotowej nieruchomości zarówno w dniu [...] r., jak i w dniu [...] r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy. W okresie pomiędzy tymi datami doszło jedynie do zmiany wielkości przysługującego B. M. prawa. W dniu [...] r. posiadał bowiem prawo użytkowania wieczystego, mając w nim wraz z żoną udział równy [...], co dawało wówczas status współużytkownika wieczystego jemu oraz E. M. W dniu [...] r. zaś, na skutek działu spadku, stał się wyłącznym użytkownikiem wieczystym drugiej połowy nieruchomości. Powyższe oznacza, że na skutek zaistniałego w [...] r. zdarzenia prawnego, dysponując wcześniej prawem użytkowania wieczystego, rozszerzyła jedynie zakres przysługującego jemu prawa. W ocenie Sądu nie można przyjąć takiej interpretacji omawianego aktu prawnego, która dawałaby podstawę do stwierdzenia, że zamiarem ustawodawcy było wyłączenie z kręgu podmiotów uprawnionych do przekształcenia takich osób, które w okresie między dniem [...] r., a dniem [...] r. zmieniły wielkość swojego udziału w prawie użytkowania wieczystego na skutek różnych zdarzeń prawnych, takich jak dziedziczenie lub rozporządzenie dokonane pomiędzy współuprawnionymi. To oznacza zaś, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 ww. ustawy.