II SA/Sz 1320/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-12-20
Skład orzekający: Danuta Strzelecka-Kuligowska, Marzena Iwankiewicz, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy inwestor, który zrealizował obiekt budowlany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, może być obciążony karą pieniężną z tytułu nielegalnego użytkowania tego obiektu, mimo braku możliwości uzyskania pozwolenia na użytkowanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że inwestor, który zrealizował obiekt budowlany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, nie może być obciążony karą pieniężną z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu, jeśli nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie. Wynika to z faktu, że w takiej sytuacji inwestor nie może skutecznie ubiegać się o pozwolenie na użytkowanie, a kara ma na celu zmobilizowanie do dopełnienia formalności. W przypadku samowoli budowlanej lub istotnych odstępstw od projektu, właściwy organ powinien wszcząć postępowanie naprawcze, a nie nakładać karę za nielegalne użytkowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na inwestora E. G. za użytkowanie hali magazynowej z częścią biurową i łącznikiem, które zostało wybudowane z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wymierzył karę, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał ją w mocy. Inwestor odwołał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylił postanowienia organów, uznając, że w przypadku samowoli budowlanej nie można nakładać kary za nielegalne użytkowanie, a należy wszcząć postępowanie naprawcze.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżącego kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r. znak [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżącego E. G. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta [...], decyzją z dnia [...] r., zmienioną decyzją z dnia [...] r. udzielił E. G. pozwolenia na budowę hali magazynowej wyrobów gotowych z dwukondygnacyjną częścią biurową i dwukondygnacyjnym łącznikiem w m. W. (gm. D. ) wg. ewid. gruntów : na działkach nr [...], [...], [...] i [...] obrębu W. .
W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. przeprowadził kontrolę budowy hali magazynowej i ekspedycji wyrobów gotowych wraz z zadaszeniem ciągu komunikacji wewnętrznej wybudowanej na podstawie ww. decyzji o pozwoleniu na budowę, w trakcie której stwierdzono, że doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, powodującego naruszenie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego.
Nadto w trakcie kontroli w dniu [...] r. organ stwierdził użytkowanie obiektu budowlanego. W części hali magazynowej prowadzona była produkcja siłowników stalowych hydraulicznych, w części dwukondygnacyjnej na jej parterze funkcjonowała kotłownia oraz sanitariaty, a na drugiej kondygnacji szatnia.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1, 2 i 3, art. 59g ust. 1 i 2 w związku z art. 55 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) wymierzył E. G. karę w wysokości [...] zł z tytułu przystąpienia do użytkowania wyżej wskazanej hali magazynowej z dwukondygnacyjną częścią biurową i dwukondygnacyjnym łącznikiem.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wskazał, że z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. wynika, że powyższy obiekt budowlany jest użytkowany. W szczególności na załączonych do protokołu z kontroli fotografiach widoczne są wózki, skrzynie i palety z ułożonymi na nich elementami, ludzie stojący i obsługujący liczne maszyny, butle stalowe oraz osoba z nałożoną ochronną maską spawalniczą.
Dalej organ wskazał, że z ustaleń kontroli wynika również, że roboty budowlane związane z budową hali wyrobów gotowych z dwukondygnacyjną częścią biurową i dwukondygnacyjnym łącznikiem, zostały wybudowane niezgodnie z projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzjami Starosty [...], a w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem obiektów zrealizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz w sposób istotnie odbiegający od udzielonego pozwolenia na budowę, PINB wszczął odrębne postępowania ([...], [...]).
Organ I instancji wyjaśnił również, że z decyzji o pozwoleniu na budowę wynika, iż obiekt budowlany "hala magazynowa wyrobów gotowych z dwukondygnacyjną częścią biurową i dwukondygnacyjnym łącznikiem" zaliczony został do kategorii XVIII - według załącznika do ustawy - Prawo budowlane. Stosownie do art. 55 pkt 1 tej ustawy przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego zaliczonego do kategorii XVIII jest dopuszczalne jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, którą to decyzją nie legitymuje się inwestor. Natomiast zgodnie z przepisem art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r. E. G. złożył zażalenie, zarzucając organowi błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że przystąpił do użytkowania budynków z naruszeniem art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane, podczas gdy w jego cenie nie naruszył powyższych przepisów.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Jako podstawę prawną swojego orzeczenia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1,2 i 3, art. 59g ust. 1 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Organ II instancji uzasadniając swoje stanowisko wyjaśnił, że prawo budowlane nie zawiera wprawdzie definicji pojęcia "użytkowanie obiektu budowlanego", jednakże uwzględniając brzmienie przepisów art. 5 ust. 2, art. 61, art. 71 i art. 71a tej ustawy, przyjąć należy, że rozumienie tego pojęcia jest zbliżone do pojęcia "korzystania z rzeczy" w ujęciu powszechnie rozumianym, przy czym w przypadku użytkowania, o którym mowa w art. 57 ust. 7 ustawy, nie musi mieć ono charakteru trwałego i pełnego, bowiem już sam ustawodawca wskazuje, że podstawę nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania stanowi przystąpienie do użytkowania obiektu, choćby w jego części.
W ocenie Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie ulegało wątpliwości, że przedmiotowy obiekt był użytkowany w dniu przeprowadzenia kontroli przez organ powiatowy. W hali widoczne były bowiem maszyny produkcyjne, obsługiwane przez pracowników oraz liczne elementy produkowanych urządzeń.
Organ odwoławczy podkreślił, że oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie, uwzględnił tylko dowody wynikające z zapisów w protokole kontroli oraz z załączonych do niego fotografii, nie uwzględnił natomiast zapisów z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nie znajdujących odzwierciedlenia w zapisach w protokole kontroli.
Organ II instancji wyjaśnił, że adresatem postanowienia wydanego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, może być wyłącznie inwestor. Hipoteza tego przepisu odnosi się bowiem do inwestora, na którego - jak wynika z treści art. 55 ustawy Prawo budowlane - ustawodawca nałożył obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Nadto, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, to na inwestorze spoczywa obowiązek zorganizowania procesu budowlanego, a zatem to na nim ciąży obowiązek właściwego nadzoru nad realizowaną inwestycją i niedopuszczenie do użytkowania obiektu budowlanego przed dopełnieniem wszystkich wymaganych formalności.
Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że inwestor obowiązany był do uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego przed przystąpieniem do jego użytkowania, której nie uzyskał, a zatem wymierzenie inwestorowi orzeczonej kary przez organ powiatowy na podstawie art. 57 ust. 7 obowiązującej ustawy Prawo budowlane było uzasadnione.
Organ II instancji wyjaśnił również, że stwierdzając stan faktyczny, objęty hipotezą art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, organ administracji nie ma możliwości odstąpienia od wymierzenia kary. Jest to bowiem kara administracyjna, niezależna od stopnia zawinienia, nakładana w każdym przypadku samowolnego przystąpienia do użytkowania obiektu, a jej wysokość określona została w sentencji zaskarżonego postanowienia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego.
Na postanowienie powyższe, E. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie jego wykonania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 51 w związku z art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez uznanie, że jednocześnie mogą być prowadzone dwa postępowania w trybie ww. przepisów;
- zasady praworządności, wyrażonej w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji sprzecznej z porządkiem prawnym;
- zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niepodjęcie przez organ wydający postanowienie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
- zasady pogłębiania zaufania obywateli, wyrażonej w art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez legitymizację postępowania prowadzonego w sposób nierzetelny, co doprowadziło do utraty zaufania skarżącego do organów administracyjnych;
- zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez jej przekroczenie i błędne ustalenie, że okoliczności podnoszone przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 483/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji wskazując w uzasadnieniu, że chociaż w niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego, to jednak o zastosowaniu art. 57 ust. 7 i nakładaniu kary przewidzianej w tym przepisie, nie mogło być mowy.
Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd I instancji wskazał, że z kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. w dniu [...] r. oraz sporządzonego na tę okoliczność protokołu wynika, że w miejscu suwnicy stalowej objętej zatwierdzonym projektem budowlanym dobudowano do hali magazynowej od strony zachodniej i północnej nie objęty pozwoleniem na budowę obiekt magazynowy o konstrukcji stalowej, osadzony w stopach fundamentowych. Z kolei w hali magazynowej stwierdzono niezgodność zrealizowanego obiektu z pozwoleniem na budowę (część higieniczno-sanitarna i biurowa). Stwierdzono również brak zadaszenia ciągu komunikacyjnego oraz dokonanie zmian w geometrii dachu.
Wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że z przepisu art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wynika że, do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Dalej w uzasadnieniu wyroku wskazano, iż ustawodawca przewidział w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego sankcję karną za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 54 i 55. Sankcję tę stanowi kara pieniężna wymierzana przez właściwy organ z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części we wskazanej w przepisach wysokości. Karę za nielegalne użytkowanie obiektu można wymierzyć wyłącznie stronie (inwestorowi), która powinna skutecznie ubiegać się o uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie bądź zawiadomić organ o zakończeniu budowy, a z naruszeniem przepisów nie czyni tego i samowolnie, bez niezbędnej zgody organu, przystępuje do użytkowania zrealizowanego obiektu. Głównym celem tej kary jest więc zmobilizowanie inwestora do dopełnienia niezbędnych czynności wymaganych przepisami prawa.
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji podkreślił, że przystąpienie do użytkowania może nastąpić wtedy, gdy obiekt został zrealizowany legalnie, to jest na podstawie pozwolenia na budowę i zgodnie z jego warunkami. W sytuacji zatem popełnienia przez inwestora samowoli budowlanej, nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W konsekwencji nie można uznać, że strona nie uzyskując tego pozwolenia, narusza art. 55 Prawa budowlanego. Oznacza to, że skoro strona nie może skutecznie ubiegać się o uzyskanie decyzji w trybie art. 55 Prawa budowlanego, to nie może tym samym naruszyć tej normy prawa, a to nie pozwala zastosować kary z art. 57 ust. 7 ustawy.
Sąd zauważył nadto, że stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego samowoli budowlanej, nie może w tej sytuacji prowadzić do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania, lecz powinno uruchomić postępowanie zmierzające do wdrożenia odpowiednich procedur mających na celu doprowadzenie takiego obiektu do stanu zgodnego z prawem, czyli do legalizacji samowoli budowlanej. Tak więc w sytuacji, gdy użytkowany nielegalnie obiekt nawet częściowo wzniesiony został w warunkach samowoli budowlanej właściwy organ nie ma możliwości nałożenia na inwestora kary za nielegalne użytkowanie, jest natomiast zobligowany do wszczęcia postępowania naprawczego.
Taki tryb postępowania będzie również właściwy, gdy obiekt, do którego użytkowania przystąpiono nielegalnie został wzniesiony na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę, ale z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego tą decyzją projektu budowlanego lub zrealizowania inwestycji niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym (hala magazynowa z dwukondygnacyjna częścią biurową i dwukondygnacyjnym łącznikiem). Również bowiem w takiej sytuacji niecelowe jest wymierzanie omawianej kary, skoro ma ona na celu wymuszenie na inwestorze dopełnienia czynności warunkujących legalne użytkowanie obiektu, a to jest niemożliwe przed doprowadzeniem obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Stwierdzenie istotnych odstępstw od projektu budowlanego oznacza, że inwestor zrealizował inwestycję niezgodnie z postanowieniami projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że wyłączona jest możliwość ubiegania się przez inwestora o pozwolenie na użytkowanie i stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a to w świetle powyższych rozważań oznacza, że obciążanie inwestora karą z tytułu nielegalnego użytkowanie takiego obiektu jest przedwczesne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł w dniu 18 listopada 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisów art. 54, art. 55 i art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013, poz. 1409 ze zm.) prowadzącej do przyjęcia, iż w sytuacji popełnienia przez inwestora samowoli budowlanej nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, wobec czego nie można uznać, że skoro strona nie może skutecznie ubiegać się o pozwolenie w trybie art. 55 Prawa budowlanego, to nie może tym samym naruszyć tej normy, a to nie pozwala zastosować kary z art. 57 ust. 7 ustawy.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że w trakcie przeprowadzonej przez PINB w P. w dniu [...] r. kontroli oraz sporządzonego na tę okoliczność protokołu wynika, że do hali magazynowej od strony zachodniej i północnej dobudowano nie objęty pozwoleniem na budowę obiekt magazynowy o konstrukcji stalowej. Z kolei w hali magazynowej stwierdzono niezgodność zrealizowanego obiektu z pozwoleniem na budowę. Stwierdzono również brak zadaszenia ciągu komunikacyjnego oraz dokonanie zmian w geometrii dachu.
W ocenie organu doszło zatem do wzniesienia samowoli budowlanej z istotnymi odstępstwami od projektu, co jednakże nie wyklucza odpowiedzialności za przystąpienie do użytkowania tego rodzaju obiektu w postaci kary za nielegalne użytkowanie obiektu.
Skarżący kasacyjnie organ podkreślił, że w sprawie bezspornie ustalono, iż przedmiotowy obiekt był użytkowany w dniu przeprowadzenia kontroli przez PINB w P., gdyż w hali widoczne są maszyny produkcyjne, obsługiwane przez pracowników oraz liczne elementy produkowanych urządzeń.
Skarżący kasacyjnie wskazał dalej, iż zgodnie z art. 54 w zw. z art. 57 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane zabronione jest przystąpienie do użytkowania obiektu, który został zrealizowany zgodnie z projektem budowlanym, to tym bardziej sankcja w postaci kary powinna mieć zastosowanie do inwestora, który wybudował obiekt bez zatwierdzonego projektu, bądź z istotnymi odstępstwami od projektu.
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ podniósł, że inwestor, który zrealizował obiekt budowlany z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego i przystąpił do jego użytkowania popełnia dwa delikty administracyjne. Pierwszy delikt polega na zbudowaniu obiektu z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego. Drugi delikt polega zaś na przystąpieniu do użytkowania ww. obiektu. Skutkiem popełnienia tego deliktu jest wymierzenie inwestorowi kary pieniężnej przewidzianej w art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59 f ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik E. G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko strona wskazała, że ze skargą kasacyjną nie sposób się zgodzić, gdyż Organ administracji nie formułuje w istocie żadnych samodzielnych zarzutów wskazując jedynie, iż nie podziela stanowiska Sądu i polemizuje z wykładnią prawa przedstawioną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, nie przedstawiając żadnej własnej interpretacji art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego oraz, że uwadze skarżącego kasacyjnie organu umyka wielokrotnie podnoszony przez E. G. fakt, iż w toku jest postępowanie prowadzone w trybie art. 51 Prawa budowlanego dotyczące obiektu będącego przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten może odstąpić od wykładni prawa zawartej w orzeczeniu NSA jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, ulegnie tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie będą miały zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA (por. wyr. SN z 9 lipca 1998 r., I PKN 226/98, OSN 1999, nr 15, poz. 486). Wyjątek ten rozpoznawanej sprawy jednak nie dotyczy.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. mocą którego organ ten utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r. nakładające
na skarżącego karę w wysokości [...] zł. za przystąpienie do użytkowania hali magazynowej wyrobów gotowych z dwukondygnacyjną częścią biurową i dwukondygnacyjnym łącznikiem z naruszeniem art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów stanowiły przepisy art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1, 2 i 3, art. 59g ust. 1 i 2 w związku z art. 55 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.).
Kara administracyjna przewidziana w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego jest sankcją odrębną od sankcji przewidzianej w art. 59f ustawy Prawo budowlane związanej ze stwierdzeniem w toku kontroli nieprawidłowości w zakresie o którym mowa w art. 59 ust. 2 Prawa budowanego, a więc między innymi stwierdzonego braku zgodności obiektu budowlanego z projektem architektoniczno budowlanym, w zakresie charakterystycznych parametrów technicznych i kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, wykonania widocznych elementów nośnych układu konstrukcyjnego obiektu budowlanego, czy też geometrii.
Skoro inwestor, zrealizował obiekt budowlany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i może z tego powodu ponieść konsekwencje przewidziane w art. 59f ust. 1 Prawa budowlane nie skutkuje zwolnieniem go od obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie tak wzniesionego obiektu, i co za tym idzie w przypadku przystąpienia do użytkowania obiektu wybudowanego z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, bez uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie wymaganego regulacją art. 55 Prawa budowlanego okoliczność ta nie zwalnia go od odpowiedzialności przewidzianej w art. 57 ust. 7 tej samej ustawy.
Inne są bowiem przesłanki odpowiedzialności z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego i z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego i tylko od działań inwestora zależy czy w przypadku zrealizowania obiektu budowlanego z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego dotkną go sankcje przewidziane w jednej bądź obu wskazanych wyżej regulacjach, co nastąpi, gdy pomimo zrealizowania obiektu z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego samowolnie przystąpi do jego użytkowania.
W rozpoznawanej sprawie bezspornie stwierdzono – podczas kontroli budowy w dniu [...] r. "hali magazynowej wyrobów gotowych z dwukondygnacyjną częścią biurową i dwukondygnacyjnym łącznikiem w m. W. (gm. D. ) nr ewid. gruntów na działkach nr [...], [...], [...], [...]" – przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego (mimo braku uzyskania prawem wymaganego pozwolenia na użytkowanie co wynika z protokołu kontroli oraz zdjęć. Zatem zaistniały przesłanki do nałożenia kary przewidzianej w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego.
Przedmiotowy obiekt budowlany prawidłowo zaklasyfikowany został do kategorii XVIII według załącznika do ustawy Prawo budowlane do której zaliczone zostały budynki przemysłowe oraz obiekty magazynowe. Natomiast organy nie ustaliły parametrów obiektu, który jest faktycznie użytkowany bez uzyskania odpowiedniego pozwolenia – bo za takie działanie jest wymierzana kara, a nadto ma to również znaczenie na ustalenie współczynnika wielkości obiektu, a tym samym na wysokość kary.
Z ustaleń organów wynika, że przyjęły one parametry obiektu budowlanego wynikające z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. i z dnia [...] r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organów będzie prawidłowe ustalenie parametrów obiektu budowlanego, który jest faktycznie użytkowany bez uzyskania odpowiedniego pozwolenia oraz prawidłowe obliczenie wysokości nałożonej kary.
Mając na uwadze wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz związanie Sądu I instancji wyrokiem sądu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku, natomiast o kosztach w oparciu o treść art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło