II SA/Sz 1322/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Służby Więziennej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 85, art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 2078, poz. 1761 ze zm.) Dyrektor Aresztu Śledczego odmówił przyznania funkcjonariuszowi P. C. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że młodszy chorąży P. C. złożył w dniu [...] r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Dyrektor Aresztu Śledczego decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania pomocy finansowej. Następnie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej rozpoznając wniosek funkcjonariusza odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. Na skutek odwołania Dyrektor Generalny Służby Więziennej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. Ponownie prowadząc postępowanie administracyjne organ pierwszej instancji ustalił, że funkcjonariusz do swojego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego dołączył dwa akty notarialne z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. W oparciu o akt notarialny z dnia [...] r. Rep. [...] nr [...] organ stwierdził nabycie przez funkcjonariusza spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] za cenę [...] zł. W treści aktu wskazano, że cena sprzedaży została przez nabywcę zapłacona w całości, a lokal został mu wydany w dniu sporządzenia aktu notarialnego. Ponadto podano, że nabywca jest stanu wolnego, natomiast powierzchnia mieszkalna lokalu wynosi [...] m². Kolejnym aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. [...] Nr [...] zmieniono umowę sprzedaży w ten sposób, że z ustalonej kwoty [...] zł nabywca zapłacił [...] zł, pozostałą zaś część ceny zobowiązał się zapłacić najpóźniej do dnia [...] r. pod rygorem egzekucji. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji podniósł, że młodszy chorąży P. C. jest funkcjonariuszem w służbie stałej od dnia [...] r., przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie dokonano przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto organ ustalił, że nabyte mieszkanie stanowi pierwsze mieszkanie funkcjonariusza, który wcześniej zamieszkiwał w mieszkaniu swoich rodziców przy ul. [...]. Wydanie nowego lokalu mieszkalnego nastąpiło, co zostało ustalone w oparciu o treść aktu notarialnego w dniu [...] r., a funkcjonariusz przystąpił do jego remontu i dopiero po jego ukończeniu w [...] r. zamieszkał w opisanym wyżej lokalu. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że potrzeby funkcjonariusza służby więziennej mogą być zaspokojone w różny sposób. Podstawową formą pomocy funkcjonariuszom w uzyskaniu mieszkania jest przydział w drodze decyzji administracyjnej lokalu z zasobów mieszkaniowych określonych w art. 87 ust. 1 ustawy, dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano można rozważać przyznanie innych świadczeń, w tym pomoc finansową, o jakiej mowa w art. 90 ust. 1 ustawy. Przedmiotowe świadczenie jest zatem alternatywną formą spełnienia prawa do lokalu mieszkalnego oraz konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego. Dyrektor Aresztu Śledczego stwierdził, że funkcjonariusz nie spełnia przesłanek uprawniających go do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, bowiem w dacie złożenia wniosku funkcjonariusz zajmował w miejscowości pełnienia służby stałej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w [...]. Z dołączonego do akt sprawy aktu notarialnego wynika, że przedmiotowy lokal został wydany funkcjonariuszowi w dniu [...] r. W ocenie organu faktu dysponowania lokalem mieszkalnym w dniu złożenia wniosku nie zmienia oświadczenie funkcjonariusza zawarte we wniosku z dnia [...] r. odnoszące się do wskazania dnia [...] r., jako daty zamieszkania w lokalu, a także oświadczenie złożone podczas przesłuchania strony, dotyczące daty zamieszkania w [...] r. W tej sytuacji, zdaniem organu, w dacie złożenia wniosku przez funkcjonariusza o przyznanie pomocy finansowej, nie przysługiwało mu prawo do przydziału lokalu mieszkalnego, a także nie przysługiwała mu pomoc finansowa, przewidziana w art. 90 ust. 1 ustawy. Organ wskazał dodatkowo, że jak wynika z treści art. 85 ust. 2 ustawy przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszowi uwzględnia się jego stan rodzinny, stopień służbowy lub zajmowane stanowisko oraz normy dodatkowe przysługujące osobom uprawnionym na podstawie przepisów odrębnych, jednakże nie więcej niż z dwóch tytułów. Jak wynika z materiału sprawy funkcjonariusz jest bezdzietnym kawalerem, przedmiotowy lokal zajął sam, w związku z tym należna powierzchnia mieszkalna wynosi w jego wypadku od [...] do [...] m², zatem w dacie złożenia wniosku posiadał lokal mieszkalny, który zaspokajał jego potrzeby mieszkaniowe. Ponadto Dyrektor Aresztu Śledczego podał, że pomoc finansowa przysługuje nie w związku z uzyskaniem domu, lecz na ich uzyskanie, czyli w celu uzyskania mieszkania umożliwiającego funkcjonariuszowi zamieszkanie w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Jednocześnie organ zaznaczył, że nabycie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza przed datą złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej automatycznie nie wykluczało uprawnień funkcjonariusza przewidzianych w art. 90 ust. 1 ustawy. Zdaniem organu decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia miała sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie świadczenia. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie P. C. złożył odwołanie, wnosząc w nim o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Ponadto odwołujący się wskazał, że art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej powinien być zinterpretowany w oparciu o wykładnię celowościową oraz systemową, a także konieczność powiązania tego przepisu z pozostałymi przepisami rozdziału 6 ustawy. Dodatkowo stwierdził, powołując przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych, że skoro przepisy dopuszczają dołączenie do wniosku o przyznanie pomocy finansowej umowy kupna lokalu sporządzonej w formie aktu notarialnego, to jednoznacznie przesądza, że w każdej sytuacji należy rozpatrując wniosek uwzględnić stan faktyczny sytuacji mieszkaniowej sprzed zawarcia umowy, a nie stan na dzień złożenia wniosku. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję oraz jednocześnie dokonał sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w powyższej decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że należy dokonać sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w zaskarżonej decyzji polegającego na wpisaniu w dacie wydania decyzji [...] r., a nie [...] r. Odnosząc się do treści odwołania oraz przytoczonych przez skarżącego orzeczeń sądów administracyjnych organ wskazał, że w sprawach mieszkaniowych funkcjonariuszy Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały wyjaśniającej, czy: "dopuszczalne jest przyznanie funkcjonariuszowi Służby Więziennej pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej w sytuacji, gdy nabycie przez funkcjonariusza domu mieszkalnego miało miejsce przed złożeniem przez niego wniosku o przyznanie pomocy, a do dnia zakupu wspomnianego domu funkcjonariusz ten nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w sposób określony w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej". Organ drugiej instancji stwierdził, powołując przy tym na treść uchwały NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/08, że istotą regulacji dotyczących pomocy jest zapewnienie funkcjonariuszom w służbie stałej odpowiedniego lokalu mieszkalnego, czyli lokalu w miejscowości, w której funkcjonariusz na stałe pełni służbę lub miejscowości pobliskiej. W ocenie organu drugiej instancji ustawodawca wykluczył zatem możliwość przyznania przydziału mieszkania, w przypadku gdy funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Istotna jest bowiem sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza, w miejscu pełnienia służby, w chwili składania wniosku, a nie w momencie nabycia domu lub mieszkania. P. C. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc przy tym o jej uchylenie w całości lub zmianę oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego. Dodatkowo wniósł o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. W uzasadnieniu skarżący podał, że nie zgadza się ze stwierdzeniem organu wywiedzionego z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 7/08, że dla ustalenia uprawnienia decyduje data złożenia wniosku. Skarżący przytoczył fragment powyższej uchwały oraz wskazał, że dla przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, znaczenie ma fakt, czy funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, czyli dom (lokal) nadający się do zamieszkania, czyli nie jest np. w budowie lub w stanie surowym. Jednocześnie funkcjonariusz podniósł, że mieszkanie, które nabył było w fatalnym stanie technicznym, zatem jego nabycie nie przesądzało o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Zamieszkał w nim dopiero po dokonaniu remontu, w tym instalacji elektrycznej, wodnej, gazowej oraz grzewczej. Wskazał przy tym, że do zamieszkania w nabytym lokalu konieczne było co najmniej wymienienie pieca gazowego, niezbędnego do ogrzewania wody oraz mieszkania. Ponadto funkcjonariusz zarzucił organom administracji brak zastosowania się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, aby przy wykładni przepisów nie ograniczać się wyłącznie do wykładni językowej. Natomiast w toku postępowania organy skupiły się wyłącznie na dacie złożenia wniosku przez skarżącego, nie badając, czy miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Do skargi P. C. dołączył zaświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej A. z dnia [...] r., z którego wynikało, iż mieszkanie przy ul. [...] w [...] zostało wyremontowane, a także wystawione na skarżącego kserokopie faktur VAT na zakup materiałów budowlanych, z okresu od [...] r. do [...] r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy z 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002r. nr 207, poz. 1761 ze zm.) funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszowi uwzględnia się jego stan rodzinny, stopień służbowy lub zajmowane stanowisko oraz normy dodatkowe przysługujące osobom uprawnionym na podstawie przepisów odrębnych. Jednostkowa norma powierzchni mieszkalnej wynosi od 7 m2 do 10 m2. (art. 85 ust. 2). Stosownie do art. 90 ust. 1 funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Jednocześnie w myśl art. 91 ustawy o Służbie Więziennej lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu a także spółdzielczego prawa do lokalu. Sąd ustalił, że P. C. nabył aktem notarialnym z dnia [...] roku Rep. [...] nr [...] spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...] za cenę [...] zł. Zbywającymi lokal byli rodzice skarżącego a jak zaznaczono w akcie notarialnym cena sprzedaży została przez nabywcę zapłacona w całości. Następnie [...]r.. akt notarialny został zmieniony i stwierdzono w nim, że z ustalonej kwoty [...] zł nabywca zapłacił [...] zł, pozostałą zaś część ceny nabywca zobowiązał się zapłacić najpóźniej do [...]r. Dzień później tj. [...]r. P. C. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W skardze do tut. Sądu P. C. nawiązuje do Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2009r. I OPS 7/08 i przytacza jej sentencję cyt. "nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie wyklucza samo przez się przyznanie tej pomocy. Następnie skarżący wywodzi, że dla przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego znaczenie ma przede wszystkim to, czy funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. To zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych skarżący wiąże z posiadaniem lokalu mieszkalnego, który nadaje się do zamieszkania. Skarżący uważa, że w jego sytuacji mieszkanie zakupione [...]r. nie nadawało się do zamieszkania, gdyż było w fatalnym, jak określił, stanie technicznym. P. C. zaznacza, że musiał przeprowadzić remont mieszkania i załącza kserokopie faktur VAT na zakup urządzeń i materiałów oraz podkreśla, że zamieszkał w lokalu przy ul. [...] w [...] dopiero w [...]r. Sąd nie podziela zarzutów skargi. Jakkolwiek wspomniana Uchwała NSA z 29 kwietnia 2009r. nie wykluczyła co do zasady przyznania pomocy finansowej w przypadku nabycia przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, to w ocenie Sądu nie sposób argumentować w przedmiotowej sprawie, że P. C. nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Sąd ustalił, że skarżący był w chwili nabycia lokalu od rodziców kawalerem, a powierzchnia użytkowa przedmiotowego lokalu wynosiła [...] m2. Jednocześnie z aktu notarialnego wynika, że budynek, w którym znajduje się lokal został oddany do eksploatacji w [...]r., ani z aktu notarialnego ani też z żadnego innego dokumentu nie wynika aby wspomniany lokal nie nadawał się do zamieszkiwania. Załączone rachunki za zakup materiałów i urządzeń do mieszkania wskazują, że skarżący przeprowadził remont mieszkania połączony z wymianą wielu urządzeń związanych z dostarczeniem mediów, wymianą posadzek i malowaniem. Jednak zdaniem Sądu nawet tzw. kapitalnego remontu nie można utożsamiać z kupnem domu w stanie surowym czy po prostu w budowie. Bez wątpienia lokal przy ul. [...] nadawał się do zamieszkiwania. We wspomnianej wcześniej uchwale podkreślono, że fakt nabycia domu (lokalu) mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, nawet wówczas gdy przed takim nabyciem funkcjonariusz spełniał przesłanki do przydziału lokalu mieszkalnego, może skutkować wygaśnięciem uprawnień funkcjonariusza do omawianej pomocy finansowej, jeżeli w następstwie nabycia domu (lokalu) funkcjonariusz posiada już dom (lokal) o odpowiedniej powierzchni w miejscowości, w której pełni służbę. Sąd podziela pogląd wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych w tym m.in. : wyroki NSA z [...]r. (sygn.akt [...]), WSA z [...]r. (sygn.akt [...]) i WSA z [...]r. (sygn.akt [...]), a sprowadzający się do tego, że pomoc finansowa nie przysługuje funkcjonariuszowi, który składając wniosek posiada (mieszka, zajmuje) taki lokal lub dom w zakresie odpowiadającym co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej. Sąd zauważa też, że w decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję dokonano sprostowania oczywistego błędu pisarskiego dotyczącego daty. W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawił się pogląd, że organ II instancji nie powinien prostować decyzji gdyż na postanowienie o sprostowaniu przysługuje zażalenie, a w tym przypadku strona pozbawiona jest możliwości złożenia zażalenia. Jednak Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd prof. Ewy Łętowskiej, iż skoro organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i rozstrzygnąć sprawę to tym bardziej może sprostować oczywistą omyłkę w decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe wywody na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.