II SA/Sz 1326/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia oddala skargę. D. K. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wydanej w dniu [...] r. przez Wójta G. S. decyzji nr [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 12 elektrowni wiatrowych typu [...] o mocy 2 MW każda w m. J. i J. gm. D.. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium wskazało, że zakończenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, w którym stwierdzono brak przesłanek do stwierdzenia jej nieważności oznacza, że sprawa eliminacji tej decyzji z obrotu prawnego została w sposób definitywny merytorycznie rozpoznana. Powoduje to, że zachodzi domniemanie, że kwestionowana decyzja nie jest obarczona żadną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Nieuwzględnienie tej okoliczności prowadziłoby do rażącego naruszenia przyjętej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej. Funkcję gwarancyjną względem wskazanej wyżej zasady ogólnej pełni art. 156 § pkt 3 K.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Kolegium wskazało dalej, że w dniu [...] r., po rozpatrzeniu sprawy o stwierdzenie nieważności wydanej w dniu [...] r. przez Wójta G. S. decyzji nr [...], orzekło stwierdzić brak przesłanek do stwierdzenia jej nieważności. Decyzję tę doręczono Stowarzyszeniu na rzecz Mieszkańców Gminy D., inwestorowi, Wójtom Gmin D. i S.. Pozostałe strony - w tym także D. K. - o wydaniu ww. decyzji i sposobie zapoznania się z jej treścią zawiadomiono w drodze obwieszczenia. Obwieszczenie to przekazano do Wójtów Gmin S. i D. z prośbą o umieszczenie na tablicach ogłoszeń urzędów gmin i na tablicy ogłoszeń właściwych sołectw. Sprawa w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej rozpoznawana i rozstrzygana jest w trybie postępowania nadzwyczajnego, przy czym fragmentaryczna regulacja tego trybu postępowania powoduje, że w zakresie nieuregulowanym postanowieniami art. 156 - art. 159 K.p.a. mają do niego zastosowanie przepisy regulujące postępowanie zwykłe. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności winno zakończyć się decyzją. Może to być decyzja stwierdzająca nieważność, odmawiająca stwierdzenia nieważności albo stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, czy decyzja o umorzeniu postępowania. Wszystkie one mogą zapaść dopiero w toczącym się już postępowaniu nieważnościowym. Decyzja podjęta w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przesądza o bycie prawnym decyzji podjętej w postępowaniu zwykłym lub nadzwyczajnym, a więc o obowiązywaniu jej w obrocie prawnym. Kolegium podkreśliło, że w trybie postępowania nieważnościowego zastosowanie ma zatem również art. 105 K.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, to organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest - tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie - istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Kolegium nr [...] z dnia [...] r. w sprawie decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. Niekwestionowane w sprawie jest, iż Kolegium zbadało sprawę także w kontekście wystąpienia wszystkich przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., a zwłaszcza w zakresie ewentualnego rażącego naruszenia prawa. Kluczową zatem, w ocenie organu II instancji, w analizowanej sprawie pozostaje kwestia, czy sprawa wywołana wnioskiem D. K. z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. jest tożsama z wcześniejszą sprawą wszczętą na wniosek Stowarzyszenia. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie występują oba wskazane wyżej elementy podmiotowe i przedmiotowe, świadczące o tożsamości sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, w ocenie Kolegium, iż w sprawach wywołanych wnioskiem Stowarzyszenia występowały te same strony, których krąg wyznaczony został w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji w dniu [...] r. Analiza załączników graficznych obrazujących posadowienie elektrowni wiatrowych względem działek D. K., potwierdza, iż jest on stroną w postępowaniach. Z uwagi na liczbę stron przekraczającą ilość 20 osób, organ zastosował tryb przewidziany w przepisie art. 49 K.p.a. i zawiadamiał strony o podejmowanych w sprawie czynnościach, uzgodnieniach i wydanych rozstrzygnięciach. Nadto, w sprawie orzekał ten sam organ administracji, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. . Wobec zatem ustalenia, iż wskazane w złożonym w dniu 18 kwietnia 2018 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji okoliczności faktyczne i podstawy prawne, jak też przedstawiona w nim argumentacja, są tożsame z żądaniami przedstawionymi we wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] r. i w istocie dotyczą decyzji Wójta Gminy S., wobec której toczyło się i zakończone zostało ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. postępowanie w sprawie (decyzja z dnia [...]. nr [...]) - to wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać zakończone decyzją o umorzeniu postępowania. Pismem z dnia 26 listopada 2018 r. D. K. złożył skargę na ww. decyzję Kolegium z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zdaniem skarżącego, Wójt Gminy S. nie wywiązał się z obowiązku podania do publicznej wiadomości w formie obwieszczenia i opublikowania w prasie decyzji z dnia [...] r. Skarżący wskazał ponadto, że w przypadku jego wniosku "mamy do czynienia z inną sytuacją prawną i formalną" oraz zarzucił naruszenie ww. decyzją przepisów ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że Kolegium błędnie przyjęło, że złożony przez skarżącego wniosek jest tożsamy z wnioskiem, który był podstawą wydania decyzji z dnia [...] r. W swoim wniosku skarżący wskazał odmienne okoliczności uzasadniające wadliwość decyzji, w szczególności odnoszące się do jego osoby, co w rezultacie spowodowało, że wniosek ten powinien być potraktowany przez organ jako nowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym skarga D. K. nie podlega uwzględnieniu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a. o umorzeniu jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. nr [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 12 elektrowni wiatrowych typu [...] o mocy 2 MW każda w m. J. i J. gm. D.. Rozstrzygnięcie to ma charakter procesowy, co oznacza, że w sprawie tej nie doszło do merytorycznej oceny złożonego przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta Gminy S. z uwagi na to, że okoliczności faktyczne i podstawy prawne wskazane we wniosku skarżącego są tożsame z tymi przedstawionymi we wniosku Stowarzyszenia na rzecz Mieszkańców Gminy D. z dnia [...] r. dotyczącego również ww. decyzji, a którym zainicjowane zostało postępowanie zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...]. W ocenie Kolegium, wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać zakończone decyzją o umorzeniu postępowania. W ocenie Sądu, przedstawione wyżej stanowisko jest częściowe zasadne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że istotnie mamy tu do czynienia z tożsamością spraw, bowiem zarówno sprawa z wniosku skarżącego, jak i z wniosku Stowarzyszenia na rzecz Mieszkańców Gminy D., dotyczy tego samego, tj. stwierdzenia nieważności decyzji Wójta G. S. z dnia [...] r. nr [...], przy czym w obu ww. wnioskach podniesiono ten sam zarzut sprowadzający się do zakwestionowania prawidłowości podania do publicznej wiadomości w formie obwieszczenia i opublikowania w prasie decyzji z dnia [...] r. Ponadto, zarówno skarżący jak i ww. Stowarzyszenie wskazali jako podstawę prawną złożonego przez siebie wniosku te same przepisy, tj. art. 156 § 1 ust. 1, 2, 5, 6 i 7 k.p.a. w związku z art. 79 ust. 1, art. 4, art. 5 oraz art. 30 w związku z art. 33, art. 39 i art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, brak było zatem podstaw prawnych nie tylko do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ale w ogóle - do wszczęcia postępowania, bowiem żądanie wniesiono w sprawie, w której toczyło się postępowanie przed Kolegium z wniosku innej strony, tj. Stowarzyszenia na rzecz Mieszkańców Gminy D.. Tym samym uznać należy, że w tym zakresie organ uchybił przepisowi art. 61a § 1 K.p.a., w myśl którego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W rozpatrywanej sprawie, jak już wyżej wskazano, opisana tożsamość wystąpiła, w związku z tym organ zobowiązany był rozpoznać obie sprawy łącznie i wydać jedną decyzję, czego jednak nie uczynił. W ocenie Sądu, wyżej wskazane naruszenie nie miało jednak wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy, bowiem bezpośrednią przyczyną jak i rezultatem wydania zarówno decyzji o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego, jak i postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jest niemożność rozpoznania sprawy co do istoty. Jednocześnie, podkreślenia wymaga, że niniejsze postępowanie, dotyczące legalności decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego, nie może służyć weryfikacji, względnie zmianie, rozstrzygnięć zapadłych w innych postępowaniach, w tym decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. nr [...] Wobec tego, że Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja zapadła z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, czy z naruszeniem norm prawa materialnego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.