II SA/Sz 1331/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata I. Z. kwotę [...] złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r., nr 217, poz. 1427 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. S. lokalu Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w toku postępowania ustalił, że J.S. nie zamieszkuje w lokalu, nie posiada klucza do przedmiotowego lokalu, nie ponosi kosztów jego utrzymania, po opuszczeniu powyższego lokalu skoncentrował swoje centrum życiowe w innym miejscu. J.S. składając pisemnie wyjaśnienia w sprawie potwierdził, że nie mieszka w lokalu od ponad roku. Do chwili jego aresztowania, które miało miejsce w dniu [...] r. w mieszkaniu jego obecnej żony S. S., zamieszkiwał w różnych miejscach. Lokal opuścił z powodu konfliktu i zachowań pozostałych domowników, którzy bezpośrednio przyczynili się do podjęcia przez niego takiej decyzji. Na inne fakty zwrócili uwagę pozostali członkowie rodziny, którzy oświadczyli, że wyżej wymieniony nękał ich i awanturował się, aż w końcu wyprowadził się do swojej obecnej żony do lokalu. Powyższe potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt[...], wydane w ramach sprawy dotyczącej przemocy w rodzinie, zobowiązujące J.S. do opuszczenia lokalu. Zdaniem organu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że J.S. wyprowadził się z lokalu, a swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokajał w innym miejscu, poza miejscem stałego zameldowania. Ponadto, w sytuacji postanowienia nakazującego opuszczenie przez J.S. powyższego lokalu brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieje przesłanka realnego powrotu do tego lokalu bez zgody zamieszkujących tam w chwili obecnej osób. Wobec tego dalsze zameldowanie J.S. w lokalu byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej. Organ wyjaśnił, że podniesiona przez stronę kwestia przyznania innego lokalu nie mogła być uwzględniona, bowiem wymeldowanie ma wyłącznie charakter czynności rejestrowej faktu opuszczenia lokalu. Przepisy ustawy o ewidencji ludności nie uzależniają obowiązku wymeldowania się z lokalu od możliwości otrzymania umowy najmu na inny lokal. Także inne sprawy podniesione przez J.S., takie jak np. niewłaściwe stosunki z określonymi członkami rodziny nie podlegają kompetencjom organu ds. ewidencji ludności i nie mają wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. J.S. odwołał się od powyższej decyzji wskazując, że organ I instancji nie wziął pod uwagę przyczyn z powodu których nie przebywał on w spornym lokalu, nie zadał również wszystkich przygotowanych przezeń pytań świadkom. Postanowienie o nakazie opuszczenia lokalu skarżący ocenił jako niezgodne z prawem składając od niego kasację. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Wojewoda , decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 35 w związku z art. 69 ustawy o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przesłanką stanowiącą podstawę do wymeldowania, w myśl art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jest opuszczenie lokalu. Za niezaprzeczalny fakt organ uznał, że J.S. nie mieszka w lokalu i nie koncentruje w nim interesów życiowych. W dniu [...]r. został aresztowany, a następnie osadzony w Zakładzie Karnym, gdzie przebywa do chwili obecnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że fakt przebywania osoby w zakładzie karnym nie pozwala zakwalifikować związanej z tym jej nieobecności w lokalu jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wojewoda zauważył jednak, że stosowanie prawa nie polega na schematycznym powielaniu pewnych reguł, bez wnikliwej oceny, czy stan faktyczny każdej indywidualnej sprawy odpowiada w pełni stosowanej normie prawnej. Z dowodów zebranych przez organ gminy wynika, że w dniu [...] r. Sąd Rejonowy zobowiązał J.S. do opuszczenia lokalu. Postanowienie Sądu stało się ostateczne w dniu [...] r. W ocenie organu II instancji, fakt ten jest istotny dla sposobu rozpoznania niniejszej sprawy. Nakaz Sądu dotyczący opuszczenia lokal oznacza bowiem, że osoba zobowiązana od dnia wydania wyroku spełnia przesłankę opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, choćby nie z własnej woli przebywała poza przedmiotowym lokalem. Bez znaczenia pozostają powody dla których Sąd wydał takie orzeczenie. W piśmie z dnia 16 marca 2015 r. J.S. wskazał, że w [..]r. opuścił przedmiotowy lokal na skutek nieporozumień i konfliktów z K. S. oraz jej rodziną. W dniu [..] r. K. S. oświadczyła do protokołu, że J.S. wyprowadził się z przedmiotowego lokalu w [..] r. do "innej kobiety" z którą zawarł małżeństwo. W piśmie z dnia 19 maja 2015 r. J.S. wyjaśnił, że w dniu [..] r. zawarł związek małżeński z S. S. i że obecnie z jego powództwa toczy się sprawa rozwodowa. Niezamieszkiwanie od [..] r. J.S. w przedmiotowym lokalu potwierdził jego brat – M. N., A. B., M. W., S. S. M. N. zeznał, że J.S. zrezygnował z mieszkania w lokalu na skutek konfliktu z domownikami. S. S. oświadczyła zaś, że J.S. przeprowadził się do niej w [..] r. i mieszkał u niej do momentu jego aresztowania. W takim stanie rzeczy, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a przede wszystkim to, że J.S. jeszcze przed jego osadzeniem w zakładzie karnym opuścił miejsce stałego zameldowania, wykonując orzeczenie nakazujące mu opuszczenie tego mieszkania, przyjąć należy, że w sprawie zachodzą podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu odwołującego się z pobytu stałego z lokalu. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że nie ma uprawnień do rozstrzygania kwestii dotyczących przydzielenia J. S. lokalu socjalnego. Organem administracji publicznej właściwym do załatwienia sprawy o przyznanie mieszkania jest właściwy organ gminy. Zameldowanie w lokalu nie przesądza o prawie do lokalu, ani też o uprawnieniu do przebywania w nim, albowiem kwestie te należą wyłącznie do zakresu prawa cywilnego. Zameldowanie jest instytucją prawa administracyjnego, a prawa do lokalu wynikają z prawa cywilnego. J.S. zaskarżył decyzję Wojewody ego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej niezgodność z prawem i szereg nieprawidłowości, które miały mieć miejsce w postępowaniu wyjaśniającym. Zdaniem skarżącego, organ I instancji nie pozostawał w sprawie bezstronny, świadkowie nie byli należycie przesłuchani, a organ nie wyjaśnił dostatecznie powodu z jakiego opuścił swoje mieszkanie, kiedy jeszcze nie żył z obecną żoną. Z sześciu przygotowanych przez niego pytań do świadków tylko dwa zostały zadane. Organ nie zapytał dlaczego między nim a byłą żoną dochodziło do nieporozumień i jaki wpływ na to miała teściowa. Skarżący wskazał, że postanowienie Sądu Rejonowego oparte zostało na kłamstwach byłej żony, o czym zawiadomił Prokuraturę. Nieprawdą jest też, że nie płacił na mieszkanie oraz że nie posiada kluczy do mieszkania i pozostawionych w nim rzeczy, które zostały schowane do piwnicy. Skarżący poinformował, że nie tylko zawiadomił Prokuraturę o popełnieniu przestępstwa złożenia fałszywych zeznań, ale i wniósł o wznowienie sprawy [...] dotyczącej obowiązku opuszczenia spornego lokalu w związku z przemocą w rodzinie. Skarżący wniósł o przesłuchanie wszystkich świadków - 11 osób oraz wzięcie pod uwagę wniosku o wznowienie postępowania w sprawie przed Sądem Rejonowym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia 10 listopada 2015 r. skarżący poinformował, że otrzymał postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] r. o zwolnieniu go od kosztów sądowych oraz ustanowieniu pełnomocnika z urzędu w sprawie z jego wniosku o wznowienie postępowania sądowego [...]. Na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego, przyznany w ramach prawa pomocy, podtrzymał skargę i wnioski dowodowe w niej zawarte, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W trakcie rozprawy Sąd wydał postanowienie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalające wnioski skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje : W myśl art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.), obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Obowiązek meldunkowy polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice R P oraz powrotu z wyjazdu poza granice R P, z uwzględnieniem art. 36 (art. 24 ust. 1 ww. ustawy). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak trafnie zauważył Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan faktyczny dotyczący miejsca stałego lub czasowego pobytu osób. W myśl art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego, o którym mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, można mówić wówczas, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów osobistych i majątkowych. Wymeldowanie, o którym mowa w art. 35 ww. ustawy, winno być następstwem ustalenia nie tylko przesłanki opuszczenia lokalu, ale też czy miało ono charakter trwały i dobrowolny. W orzecznictwie wskazuje się, że opuszczenie lokalu w którym osoba była zameldowana, można uznać za dobrowolne i trwałe jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce. Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że skarżący w dotychczasowym miejscu zameldowania na pobyt stały nie przebywa co najmniej od[...] r. Przyznaje to sam skarżący jak i inicjująca działanie organów w niniejszej sprawie K. S. w piśmie z dnia [..]r., wskazując, że J.S. nie zamieszkuje w wymienionym lokalu od [..] r. Z pozostałych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że w dniu [..] r. skarżący zawarł związek małżeński z S. S. zam.. Według zeznań S. S., skarżący wprowadził się do niej w[..] r. i mieszkał z nią do momentu jego aresztowania, tj. do dnia [..] r. (zeznania S. S. z dnia [...] r. karta 138 akt administracyjnych). Ww. nie zameldowała skarżącego w tym lokalu, tylko dlatego, iż nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika aby skarżący podejmował od [..]r. jakiekolwiek próby zamieszkania w lokalu. Zdaniem Sądu, przedstawione okoliczności dawały organom orzekającym prawo do uznania, że to lokal, przynajmniej od [...]roku, stał się miejscem koncentracji życiowych interesów skarżącego. Zasadnie zatem organy obu instancji przyjęły, że skarżący opuścił (zmienił) miejsce dotychczasowego pobytu stałego poprzez wyprowadzenie się i realizację swoich podstawowych interesów życiowych poza lokalem. Opuszczając dotychczasowe miejsce pobytu stałego skarżący nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym, obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Do okoliczności wskazujących na wolę swobodnego opuszczenia lokalu przez daną osobę zalicza się również obiektywną możliwość realizacji woli przebywania w nim. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...]Sąd Rejonowy , wydanym w sprawie z wniosku K. S. o zobowiązanie sprawcy przemocy w rodzinie do opuszczenia mieszkania, zobowiązał J.S. do opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego, które to orzeczenie stało się prawomocne. Treść tego orzeczenia uniemożliwia skarżącemu jakikolwiek pobyt w dotychczasowym miejscu pobytu stałego, a powoływanie się przez skarżącego na brak woli w opuszczeniu lokalu w takiej sytuacji nie mogło zostać uwzględnione. Wyjaśnienia tu wymaga, że decyzja o wymeldowaniu nie pozbawia skarżącego tytułu prawnego do lokalu. Zameldowanie ma charakter ściśle ewidencyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu. Dopiero uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego o obowiązku opuszczenia spornego lokalu mieszkalnego i ewentualne ponowne stałe w nim zamieszkanie, dałoby podstawę do ponownego zameldowania skarżącego w tym lokalu. W ocenie Sądu, całokształt prawidłowo ustalonych przez organy okoliczności, a mianowicie, fakt trwałego, wielomiesięcznego opuszczenia lokalu, brak podjęcia działań prawnych celem ewentualnego odzyskania utraconego prawa posiadania poprzez złożenie powództwa cywilnego w tym zakresie, zawarcie nowego związku małżeńskiego - założenie nowej rodziny i zamieszkanie z nią przy, a dodatkowo orzeczenie sądowe zobowiązujące skarżącego do opuszczenia lokalu, potwierdzają trafność wniosku do jakiego doszły organy orzekające w sprawie, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca stwierdzenie, iż doszło do opuszczenia przez skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W świetle podanych okoliczności, w szczególności w sytuacji istnienia nakazu Sądu wydanego wobec skarżącego w oparciu o ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia staje się wyjaśnianie innej przyczyny opuszczenia lokalu, która według skarżącego tkwi w konflikcie z byłą żona i jej rodziną. Stąd też zarzut skarżącego pominięcia tej kwestii w zeznaniach świadków nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Zamieszczone w skardze żądanie przesłuchania na tą okoliczność wskazanych w skardze świadków nie zostało uwzględnione ze względu na rozwiązania procesowe obowiązujące w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które nie przewidują przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadka. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podnoszona przez skarżącego próba wznowienia postępowania przed Sądem Rejonowym nie ma znaczenia dla prawidłowości uwzględnienia przez organy orzekające obowiązującego w dniu podejmowania decyzji postanowienia Sądu Rejonowego [...]. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że brak jest podstaw do uznania ich zasadności. Sąd, działając również z urzędu, nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 ww. ustawy.