II SA/Sz 1332/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska ( spr.) Sędziowie: Asesor WSA Arkadiusz Windak Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007r. sprawy ze skargi J.CZ. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. o d d a l a skargę, II. z a s ą d z a od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego [...] kwotę [...]zł obejmującą kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej na zasadzie prawa pomocy. J.Cz. w dniu [...] . złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego na [...] miesiące. Dyrektor [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] decyzją z dnia [...]r., Nr [...], na podstawie art. 104, art. 108 § 1 kpa oraz art. 7 pkt 4, art. 8 ust.1 pkt 1, art. 9, art. 38 ust.1 pkt 1, ust.2 pkt 1, ust.4 i 5, art. 106 ust.1, 3.3a, 4, art. 107, art. 1098, art. 147 ust.3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz.. 593 ze zm.) oraz upoważnienia Prezydenta Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...]. – przyznał J. Cz. pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego na [...] miesiące tj. [...]. w wysokości po [...] zł miesięcznie oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że przeprowadził na podstawie art. 107 ustawy o pomocy społecznej wywiad środowiskowy i stwierdził trudną sytuację materialno-bytową strony spowodowaną bezrobociem i brakiem dochodu. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi [...]zł. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił sposób ustalenia kwoty zasiłku okresowego i wskazał, że zgodnie z art. 147 ust.3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w [...]r. minimalna wysokość tego zasiłku wynosi: w przypadku osoby samotnie gospodarującej – [...] różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej ([...]), dochodem tej osoby (brak dochodu) tj. [...] zł. Ponadto organ wskazał, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa [...] zł miesięcznie. Zasiłek okresowy przyznany został co do wysokości w oparciu o art. 38 ust.1 i 2 oraz art. 147 ust.3 wskazanej ustawy. Przepis art. 147 ust.3 i 6 tej ustawy, jest przepisem przejściowym w stosunku do art. 38 ustawy. Ustawodawca na rok [...] przewidział niższą wysokość minimalnego zasiłku okresowego i tylko w tak określonej, stosownie do art. 147 ust.3 wysokości, gmina w [...]r. otrzymała dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe. Dlatego, w okresie obowiązywania przepisów przejściowych, nie ma zastosowania art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zwłaszcza, że nie podjęto uchwały o podwyższeniu minimalnych kwot zasiłku okresowego. W odwołaniu od tej decyzji J. Cz. wniósł o uchylenie decyzji jako naruszającej prawa. Zarzucił organowi błędną interpretację zasiłku okresowego i rodzaju świadczeń, które mogą być realizowane w formie tego zasiłku, oraz że uzasadnienie decyzji zawiera ustalenia niezgodne ze stanem faktycznym. W szczególności w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. wskazano fałszywe przyczyny, dla których znalazł się w ubóstwie. Podniósł, że w dniu [...]r. wniósł do Dyrektora OPS w [...] o uzupełnienie i sprostowanie tego wywiadu środowiskowego (tzw. dużego), wraz z obszernym wyjaśnieniem, lecz OPS nie zajął również stanowiska co do drugiego wniosku o sprostowanie i uzupełnienie wywiadu środowiskowego - aktualizacyjnego z dnia [...]r.. Odwołujący się oświadczył, że ma znaczenie fakt, iż przez [...] lat opiekował się w swoim mieszkaniu obłożnie chorą [...] wymagającą całodobowej opieki oraz pomocy w zakresie samoobsługi, co potwierdzają zaświadczenia lekarskie będące w posiadaniu OPS. Z tego powodu stracił możliwość zatrudnienia, czego nie dostrzegają organy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], decyzją z dnia [...] ., [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art.2 ust.1, art. 38 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. Cz. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że J. Cz. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, aktualnie poszukuje stałej pracy. W ostatnim okresie ukończył [...] kursy [...] i czyni starania o ukończenie kursu [...]. W dacie złożenia wniosku o zasiłek stały J.Cz. nie posiadał dochodu. Trudna sytuacja materialno-bytowa spowodowana bezrobociem i brakiem dochodu, uprawniała stronę do otrzymania zasiłku okresowego. Zgodnie bowiem z art. 38 ust.1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie. Organ odwoławczy wskazał też, że wyliczenie i przyznanie kwoty zasiłku okresowego (po [...] zł miesięcznie) zgodne jest z art. 38 ust.1 pkt 1 i art. 147 ust.3 ustawy o pomocy społecznej, a przyznanie tego zasiłku w minimalnej wysokości spowodowane było otrzymaniem dotacji na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w takiej wysokości. Przyznanie przedmiotowego świadczenia następuje w sytuacji, gdy wystąpi przesłanka określona w art. 38 ustawy o pomocy społecznej z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb wnioskodawcy, który nie mając dochodu sam decyduje na co przeznaczy przyznane świadczenie. Wobec powyższego, Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia zarzutu J. Cz., że organ I instancji błędnie zinterpretował definicję zasiłku okresowego i dlatego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. J.Cz. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzucił, że organ odwoławczy nie dokonał szczegółowej analizy Jego odwołania, a OPS w [...] w żaden sposób nie wykazał, że podjął działania zmierzające do ekonomicznego usamodzielnienia się skarżącego. Wskazał, że "z całokształtu materiału wynika, że OPS wszedł w [...] ze Spółdzielnią Mieszkaniową, wciągnął także PUP w [...], a można domniemać, że działania tej [...]i popiera SKO [...]". Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] odpowiadając na skargę wniosło o tej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony na zasadzie prawa pomocy, w piśmie procesowym z dnia [...]r. będącym uzupełnieniem skargi wyjaśnił, że przedmiotem skargi są uzasadnienia decyzji obu instancji i pozostawanie w bezczynności zarówno OPS jak i SKO w zakresie sprostowania uzasadnienia powodu pozostawania skarżącego w ubóstwie. Wskazał, że decyzja oparta jest na nieprawdziwych informacjach zawartych w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r., później do poszczególnych decyzji tylko uzupełnianym. Pomimo, że skarżący wystąpił z wnioskiem o sprostowanie tego wywiadu, OPS i SKO pozostaje do chwili obecnej w bezczynności. Pełnomocnik ponownie wskazał, że przyczyną ubóstwa skarżącego nie jest wysokie bezrobocie w regionie i z tego powodu brak pracy. Faktyczną przyczyną ubóstwa skarżącego jest fakt [...] letniej opieki nad obłożnie chorą [...], wymagającą stałej całodobowej opieki. To z powodu konieczności sprawowania całodobowej opieki nad [...] skarżący utracił możliwość zarobkowania, a nie z powodu bezrobocia w regionie. Prawdziwość zarzutu skarżącego dotyczącego umieszczania w jego dokumentacji nieprawdziwych danych potwierdza fakt, iż od momentu sporządzenia przedmiotowego wywiadu w dniu [...] r. odsunięto od działania w OPS [...], w rejonie skarżącego, aż [...] pracowników socjalnych. Pełnomocnik oświadczył, że w praworządnym państwie nie powinno się opierać decyzji administracyjnych na dokumentach zawierających kłamliwe informacje, a takie informacje zawiera kwestionowany wywiad środowiskowy. Wskazał, że skarżący faktycznie podejmował działania w celu ekonomicznego usamodzielnienia się, a SKO nie dostrzegło, że OPS niweczy te działania skarżącego. Odnosi się to do wniosków skarżącego o zasiłek celowy z przeznaczeniem na uzyskanie uprawnień koniecznych do podjęcia pracy na stanowisku kierowcy, tj. uprawnienia ADR związanego z obowiązkami w przewozie materiałów niebezpiecznych łatwopalnych, wybuchowych przewożonych pod plandeką i w cysternach. Skarżącemu odmówiono zasiłku i nie udzielono pożyczki w tym zakresie (art. 41 ustawy o pomocy społecznej). Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do stwierdzenia przez Sąd, że decyzja prawa nie narusza Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania określa ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Stosownie do art. 7 tej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa (pkt 1), z powodu bezrobocia (pkt 4). Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek okresowy jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, wymienionych w art. 38 tej ustawy. Zgodnie z art. 38 ust.1 pkt 1 wskazanej ustawy zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej w szczególności ze wzglądu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, który dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z powyższego przepisu nie wynika, aby ustawodawca uzależnił prawo do ubiegania o przyznanie zasiłku okresowego od pierwotnej przyczyny znalezienia się ubóstwie lub bezrobocia. Dlatego wywody skarżącego dotyczące zarzutu niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego mają charakter poza prawny i nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznawanej sprawie, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, organ I instancji ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnego dochodu i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku . Z zaświadczeń przedłożonych przez skarżącego wynika, że jest on zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy [...] od dnia [...]. Tak więc, organ I instancji trafnie ustalił, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialno-bytowej spowodowanej bezrobociem i brakiem dochodu, co uzasadniało przyznanie wnioskowanego zasiłku okresowego. W ocenie Sądu, wysokość przyznanego świadczenia tj. po [...] zł miesięcznie, jest również zgodna z prawem, bowiem stosownie do art. 147 ust.3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej – w [...]. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej – [...] różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Wskazać też należy, że zgodne z art. 107 ust.1 ustawy o pomocy społecznej wywiad środowiskowy ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób ubiegających się o pomoc. Dlatego nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z oczekiwaniami skarżącego, przyczyny stania się osobą bezrobotną, nie może być podstawą do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek okresowy. Nie ma też podstaw prawnych do żądania sprostowania uzasadnienia decyzji w tym zakresie. Stosownie do art. 113 § 1 Kpa organ administracji może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zmiana uzasadnienia decyzji poprzez wskazanie przyczyn, z powodu których skarżący znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, nie może być zatem dokonana w trybie sprostowania. Reasumując stwierdzić trzeba, że skoro bezsporne jest, iż skarżący od wielu lat jest [,....], to trafnie organy obu instancji ustaliły, że skarżący jest osobą spełniającą przesłanki z art. 38 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej do otrzymania zasiłku stałego, bowiem jest osobą bezrobotną nie mającą żadnych własnych dochodów. Z powyższych względów, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić. Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika zostało wydane na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust.2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 202r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Uiszczona przez radcę prawnego opłata od pełnomocnictwa w kwocie [...] złotych nie mogła być uznana za uzasadniony wydatek, bowiem stosownie do art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), od uiszczenia opłaty skarbowej zwolnione są osoby składające dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa, jeżeli składając dokument przedstawią zaświadczenie, że korzystają ze świadczeń opieki społecznej z powodu ubóstwa. Przedmiotem skargi jest zasiłek okresowy z opieki społecznej, który przyznano skarżącemu z powodu ubóstwa.