II SA/Sz 1333/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia dobry start uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku D. B. z dnia 28 sierpnia 2018 r., Burmistrz R. odmówił przyznania prawa do świadczenia, dobry start na dziecko B. B.. Jako powód odmowy przyznania świadczenia organ podał, że nie przysługuje ono uczniom szkół dla dorosłych. W odwołaniu od powyższej decyzji D. B. wyjaśniła, że jej syn uczy się w Publicznej Szkole Ochotniczego Hufca Pracy (OHP) w S. S., ma skończone 16 lat i uczęszcza do 7 klasy szkoły podstawowej w związku z czym prosi o przyznanie 300 zł na rozpoczęcie roku szkolnego. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 998), a także uchwały nr 80 Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu "Dobry start" (M. P. z 2018 r., poz. 514) i § 3 pkt 6, § 4 ust. 1 i 2 oraz § 10 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1061- dalej jako "rozporządzenie"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium po przytoczeniu treści § 4 ust. 1 i ust. 2 oraz § 3 pkt 6 rozporządzenia wyjaśniło, że w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się zaświadczenie z dnia 21 września 2018 r. wystawione przez sekretarza Prywatnej Szkoły Podstawowej dla Dorosłych [...], z którego wynika, że B. B. w roku szkolnym 2018/2019 jest słuchaczem siódmej klasy Prywatnej Szkoły Podstawowej dla Dorosłych [...] w S. . Oznacza to zatem, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia dobry start, gdyż syn wnioskodawczyni nie uczy się w szkole, w rozumieniu § 3 pkt 6 rozporządzenia. Wobec powyższego należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, jako wydaną zgodnie z obowiązującym prawem i w oparciu o ustalony stan faktyczny sprawy. D. B. zaskarżyła wskazaną wyżej decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze oraz w piśmie ją uzupełniającym wyjaśniła, że 16-letni syn w ramach OHP w S. uczęszcza do publicznej szkoły podstawowej (klasa 7), w której to nauka jest bezpłatna. Nadto podniosła, że Dyrektor OHP poinformował ją, że jej syn powinien otrzymać świadczenie dobry start, tak jak inni uczniowie tej szkoły. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2018 r., poz. 1320 ze zm.- dalej jako p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony akt nie odpowiada prawu. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza R. orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia dobry start na jej dziecko. Świadczenie "dobry start" jest konsekwencją realizacji rządowego programu "Dobry start". Jego celem jest wsparcie rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Program ten został ustanowiony uchwałą Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. nr 80, podjętą na podstawie art. 187a ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Z kolei w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 187a ust. 2 ww. ustawy Rada Ministrów w dniu 30 maja 2018 r. wydała rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start". W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia świadczenie dobry start przysługuje: 1) rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo- wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych - raz w roku na dziecko; 2) osobom uczącym się - raz w roku. Natomiast w ust. 2 przewidziano, że świadczenie to przysługuje w związku z rozpoczęciem roku szkolnego do ukończenia: 1) przez dziecko lub osobę uczącą się 20. roku życia; 2) przez dziecko lub osobę uczącą się 24. roku życia - w przypadku dzieci lub osób uczących się legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności. Definicję dziecka zawiera § 3 pkt 1 rozporządzenia i pojęcie to oznacza uczące się w szkole dziecko własne, dziecko znajdujące się pod opieką opiekuna faktycznego, dziecko znajdujące się pod opieką prawną lub dziecko, które zostało umieszczone w pieczy zastępczej oraz osobę, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zwanej dalej "ustawą" (pkt 1). Z kolei szkoła oznacza szkołę podstawową, dotychczasowe gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i dotychczasową szkołę ponadgimnazjalną, z wyjątkiem szkoły policealnej i szkoły dla dorosłych, szkołę artystyczną, w której jest realizowany obowiązek szkolny lub nauki, a także młodzieżowy ośrodek socjoterapii, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy (§ 3 pkt 6 rozporządzenia). Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia świadczenie "dobry start" przysługuje osobom, o których mowa w § 4 ust. 1, w wysokości 300 zł. W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły skarżącej przyznania świadczenia dobry start na dziecko powołując się na okoliczność, że dziecko uczy się w szkole dla dorosłych, która nie jest szkołą z rozumieniu § 3 pkt 6 rozporządzenia. Z takim stanowiskiem jednakże nie sposób się zgodzić. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Konstytucja RP w art. 70 gwarantuje każdemu prawo do nauki, jednocześnie przewidując, że nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Realizacje tego prawa jak i obowiązku zapewnia system oświaty, który obejmuje m.in. szkoły zarówno publiczne jak i niepubliczne. Zadania w zakresie tego kształcenia wykonują jednostki samorządu terytorialnego, ale także – w stosunku do młodzieży Ochotnicze Hufce Prace (art. 11 i 119 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - Dz. U. 2018 r., poz. 996). Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U.2018 r., poz.1265) OHP są państwową jednostką budżetową, która w zakresie kształcenia i wychowania młodzieży prowadzą w szczególności działania mające na celu umożliwienie młodzieży, która nie ukończyła szkoły podstawowej albo nie kontynuuje nauki po ukończeniu tej szkoły, zdobycie kwalifikacji zawodowych oraz uzupełnienie wykształcenia podstawowego (art. 11 ust. 1 i 12 ust. 2 ww. ustawy). Przy czym młodzież objęta opieką Ochotniczych Hufców Pracy, która ukończyła 15 lat najpóźniej w dniu rozpoczęcia zajęć dydaktyczno-wychowawczych, w przypadkach wskazanych w art. 12 ust.4 ww. ustawy, może uczęszczać do szkół dla dorosłych. Stosownie do art. 4 pkt 29 ustawy Prawo oświatowe szkoły dla dorosłych - to szkoły, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a i f (tj. podstawowe, liceum ogólnokształcące, szkoły policealne), w których stosuje się odrębną organizację kształcenia i do których są przyjmowane osoby mające 18 lat, a także kończące 18 lat w roku kalendarzowym, w którym są przyjmowane do szkoły. Zestawienie tych przepisów prowadzi do wniosku, że nauka dziecka w szkole dla dorosłych jest sytuacją szczególną, a zatem kierując się celem rządowego programu "Dobry start" również rodziny takich dzieci powinny być objęte tym wsparciem w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Z ustaleń organów wynika, że syn skarżącej uczy się w szkole dla dorosłych, jednakże dla oceny przesłanek przyznania świadczenia "dobry start" nie sposób pominąć okoliczności, że w ramach właśnie tej szkoły, dziecko wobec objęcia opieką przez Ochotniczy Hufiec Pracy, zdobywa wykształcenie podstawowe, tym samym realizując obowiązek szkolny. Już we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia "dobry start" skarżąca, jako rodzaj szkoły wskazała "OHP Szkoła Podstawowa", zaś z załączonego do wniosku zaświadczenia wynika, że jej 16-letni syn, w roku szkolnym 2018/2019 jest słuchaczem siódmej klasy Prywatnej Szkoły Podstawowej dla Dorosłych [...] w S. , która to szkoła podsiada uprawnienia szkoły publicznej. Oznacza to zatem, że w tym przypadku ww. szkoła pełni funkcję szkoły podstawowej dla dziecka, a zatem nie powinna być kwalifikowana jako szkoła dla dorosłych, lecz jako szkoła podstawowa, co umożliwia uznanie dziecka za uczące się w szkole. Przyjęcie przeciwnego poglądu, tj. zaprezentowanego w uzasadnieniu decyzji obu instancji, byłoby nie dogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, celem programu "dobry start", jak i z sformułowaną w konstytucji zasadą równości wobec prawa. Zasada ta została wyrażona w art. 32 Konstytucji RP i oznacza nakaz jednakowego traktowania równych i podobnego traktowania podobnych, dopuszczalność uzasadnionych zróżnicowań, a także wiązanie równości z zasadą sprawiedliwości. W myśl wykładni dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 4 lutego 1997 r. sygn. akt P 4/96, osoby znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak samo. Tym samym wszystkie podmioty - adresaci norm prawnych charakteryzujący się daną cechą istotną w równym stopniu mają być traktowani równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. W kontekście tych ogólnych uwag wskazać należy, że na gruncie przedmiotowej sprawy uznanie, iż syn skarżącej będący uczniem szkoły podstawowej dla dorosłych miałby być wyłączony z prawa do otrzymywania świadczenia "dobry start" powodowałoby, że względem innych dzieci uczących się w szkołach podstawowych, znajdowałby się w sytuacji gorszej. Takie podejście prowadziłoby właśnie do nieuprawionego różnicowania sytuacji dzieci zdobywających wykształcenie podstawowe podstawowych tylko z uwagi na rodzaj szkoły w jakiej pobierają naukę. Uwzględniając zatem specyfikę sprawy, należało uznać, że szkoła, w której uczy się syn skarżącej jest szkołą w rozumieniu § 3 pkt 6 rozporządzenia. W konsekwencji przedstawione wyżej powody dowodzą, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy błędnie zinterpretowały i zastosowały przepisy rozporządzenia, czym dopuściły się naruszeniu prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując ponownego rozpoznania wniosku skarżącej organ zobligowany będzie do zweryfikowania przesłanek warunkujących uzyskanie prawa do świadczenia "dobry start" z uwzględnieniem przedstawionej przez sąd oceny prawnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.