II SA/Sz 1335/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a : zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF I.T. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest samotną matką wychowującą dwóch synów. Głównym źródłem jej utrzymania jest wynajem mieszkania odziedziczonego po ojcu, ponadto prowadzi działalność gospodarczą z której osiąga niewielki dochód. Otrzymuje rentę oraz korzysta z zasiłków. Wnioskodawczyni choruje na stwardnienie rozsiane, nadciśnienie, tarczycę , niedokrwistość i choroby układu pokarmowego. Na utrzymaniu ma dwóch synów: [...] – letniego i [...] - letniego. Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m2 o wartości ok. [...] zł i o powierzchni [...] m2 o wartości ok. [...] zł, garaż o powierzchni [...] m2 o wartości [...] zł, samochód [...] rok. prod. [...] r. o wartości ok. [...] zł. Pełnoletni syn wnioskodawczyni K.O. uczy się i nie pracuje, a jedyny dochód jaki osiąga są to alimenty w kwocie [...] zł. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się na niego: dochód z działalności gospodarczej – [...] zł, renta chorobowa – [...] zł, wynajem mieszkania – [...] zł, alimenty [...] zł, alimenty [...] zł, świadczenie 500+, zasiłek rodzinny [...] zł, zasiłek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – [...] zł. Natomiast miesięczne wydatki i zobowiązania stałe to: czynsz – [...] zł, prąd – [...] zł, TV + internet – [...] zł, telefony – [...] zł, gaz – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, odzież i obuwie – [...] zł, chemia, kosmetyki – [...] zł, paliwo i ubezpieczenie auta – [...] zł, wydatki szkoleń synów – [...] zł, bilet miesięczny komunikacji miejskiej starszego syna – [...] zł, leki – [...] zł. W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów potwierdzających opisaną sytuację materialną i rodzinną I.T. przedłożyła: faktury za telefony komórkowe na kwoty [...] zł i [...] zł, faktury za internet i TV na kwotę [...] zł, odcinki opłat za czynsz w wysokości [...] zł miesięcznie, fakturę za gaz za okres dwóch miesięcy na kwotę [...] zł, paragon z apteki na kwotę [...] zł, dowód wpłaty za użytkowanie wieczyste w wysokości [...] zł, wyciąg z rachunku oszczędnościowego na którym odnotowywane są w poszczególnych miesiącach wpłaty z tytułu alimentów w wysokości [...] zł, [...] zł bądź [...] zł, oraz świadczenia ze [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych wysokości [...] zł, na koncie tym odnotowane są również operacje przelewów na inny rachunek bankowy skarżącej z którego wyciągu nie przedłożyła. Ponadto skarżąca przesłała wyroki zasądzające alimenty na rzecz synów, decyzję ZUS z której wynika, że wysokość renty do wypłaty od [...] r. wynosi [...] zł, decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. przyznającą świadczenie na rzecz dziecka w wysokości [...] zł w okresie od [...] r. do [...] r., decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. przyznającą zasiłek rodzinny na dziecko w okresie od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka w kwocie [...] zł w okresie od [...] r. do [...] r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...] zł płatny jednorazowo, decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. zezwalającą skarżącej na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ul. [...] w [...] pod tymczasowy obiekt budowlany oraz ogródek gastronomiczny i ustalającą z tego tytułu opłatę w wysokości [...] zł, bilans księgi za okres od [...] r. do [...] r. z którego wynika, że przychód wyniósł [...] zł, wydatki [...] zł, dochód [...] zł, zakupy [...] zł.; umowę najmu mieszkania, z której wynika, że skarżąca wynajmuje je za kwotę [...] zł miesięcznie i wszelkie opłaty związane z jego eksploatacją i utrzymaniem ponoszą wynajmujący. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych zważył: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. artykułu). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 cyt. ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. Zatem zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Badanie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych należy oprzeć na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (np. osoby pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych środków utrzymania. Podkreślenia wymaga też fakt, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia – w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa – stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Mając na uwadze wskazane regulacje oraz wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych. W oparciu o przesłane dokumenty ustalono, że trzyosobowa rodzina dysponuje miesięcznie dochodem wynoszącym [...] zł na który składają się następujące kwoty: [...] zł alimenty, [...] zł alimenty, [...] zł renta, świadczenie w wysokości [...] zł na dziecko, zasiłek rodzinny [...] zł, dodatek do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka – [...] zł, wynajem mieszkania – [...] zł, dochód z działalności gospodarczej – ok. [...] zł. Udokumentowane wydatki wynoszą miesięcznie ok. [...] zł i są to : telefony – [...] zł, internet i TV – [...] zł, czynsz – [...] zł, gaz – [...] zł, leki – [...] zł, prąd – [...] zł. Ponadto do niezbędnych miesięcznych wydatków podanych przez skarżącą należy doliczyć: [...] zł na wyżywienie, odzież i obuwie – [...] zł, chemia – [...] zł, wydatki szkolne – [...] zł, bilet komunikacji miejskiej- [...] zł, co łącznie z udokumentowanymi wydatkami daje kwotę rzędu [...] zł, przy wykazanym dochodzie [...] zł. Biorąc pod uwagę wnioskowany zakres prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznano, że skarżąca będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na uiszczenie wpisu w wysokości ½ jego części tj. [...] zł oraz ewentualnie dalszych kosztów sądowych również w ½ ich wysokości. Jak już wspomniano obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic ich zabezpieczenia. W celu zachowania prawa do rozpatrzenia sprawy przez Sąd zasadnym jest jednak przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w ½ ich części. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji postanowienia.