II SA/Sz 1358/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję R. P. w dniu [...] złożyła wniosek o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Burmistrz Gminy, decyzją z dnia [...] odmówił R. P. świadczenia w formie : 1. zasiłku rodzinnego na dziecko, wnioskowanego na Z. P., S.P., 2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka wnioskowany na Z. P., S. P. 3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanego na Z. P. , S. P., 4. dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, wnioskowanego na Z. P. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Od decyzji tej odwołała się R. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze , decyzją z dnia[...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca R. P. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzją z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniło w całości skargę skarżącej i uchyliło swoją decyzję z dnia [...] oraz decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz decyzją z dnia[...], odmówił R. P. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ I instancji ustalił, że przedłożone przez skarżącą R. P. dokumenty t.j. świadectwo pracy, stanowią o utracie dochodu przez stronę w wysokości [...]zł. Dochodem rodziny jest więc renta rodzinna, której wysokość za rok bazowy wynosi [...] zł, stypendium unijne w wysokości [...] zł oraz dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. Obliczając dochód z gospodarstwa rolnego organ wziął pod uwagę art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustalił dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wliczając obszary rolne oddane w dzierżawę. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła R. P. Zdaniem skarżącej organ nie obliczył prawidłowo dochodu jej rodziny. Ponownie wliczony został dochód uzyskany z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 5 ust. 1 oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), a także § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 24 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, czyli okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Dochodem rodziny — w rozumieniu ustawy — jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2). Zgodnie zaś z treścią art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty. Natomiast w myśl art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z §15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, dochód członka rodziny pomniejsza się: o podatek należny, składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Nadto organ podniósł, że stosownie do treści art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.). Natomiast na podstawie art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Zatem w przypadku rodziny R.P. uznał, ze dochód z gospodarstwa rolnego które zostało wydzierżawione na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie powinien zostać wliczony do dochodu rodziny. Kolegium stwierdziło, ze organ I instancji w prawdzie nieprawidłowo obliczył dochód rodziny ponownie wliczając dochód z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego, ale pomimo wyliczenia dochodu rodziny z pominięciem dochodu z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego, dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych Z akt postępowania wynika, że w roku kalendarzowym poprzedzającym złożenie wniosku rodzina skarżącej składała się z osób tj. wnioskodawczyni i dwójki niepełnoletnich dzieci. Wyliczony w oparciu o przedłożone dokumenty (zaświadczenia wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię) na dochód rodziny składa się dochód [...] należnego podatku dochodowego od osób fizycznych minus [...] tytułem składek na ubezpieczenie społeczne, minus – [...] tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne, co stanowiło dochód roczny w [...] Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 15 ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu rodziny wliczyć należy dochód z tytułu uzyskanego przez córkę skarżącej Z. P. stypendium z Europejskiego Funduszu Społecznego w wysokości[...]. Zatem dochód rodziny skarżącej w roku kalendarzowym wyniósł kwotę[...], co miesięcznie stanowiło dochód [...] a w przeliczeniu na członka w rodzinie dało dochód w kwocie[...] , który przekracza ustawowe kryterium dochodowe[...]. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowanie art. 5 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku bowiem, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodziny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł kwotę [...] zaś kryterium dochodowe osoby w rodzinie wynosi[...]. Skoro zatem najniższy zasiłek rodzinny w danym okresie zasiłkowym wynosi [...] to dochód rodziny strony w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą tę rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła R.P., która domaga się ponownego naliczenia dochodu jej rodziny. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie wziął pod uwagę decyzji organu I instancji [...], z której wynika, że utraciła dochód w wysokości [...]. Zatem dochodem jej rodziny jest renta rodzinna w wysokości [...] oraz stypendium unijne w wysokości[...] . Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje : Skarga R. P. zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Rodzina skarżącej składa się z trzech osób t.j. wnioskodawczyni i dwójki dzieci Z. P. i S. P.. Podstawę prawną rozpoznania wniosku skarżącej stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Stosownie do treści art. 24 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 10 w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, czyli okres od dnia [...] następnego roku kalendarzowego, czyli w rozpoznawanej sprawie będzie to okres od[...] . Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty[...]. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do sposobu obliczenia dochodu rodziny skarżącej. Przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny, oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy), na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). Dochód rodziny ustalony według powyższych zasad i uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlega korektom w związku ze zdarzeniami jakie miały miejsce w tym roku oraz później. Zdarzenia te mogą powodować pomniejszenie albo powiększenie dochodu. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby ubiegającej się o świadczenie, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. W przedmiotowej sprawie organ I instancji w swojej decyzji z dnia [...] ustalił, że przedłożone przez stronę dokumenty t.j. świadectwo pracy stanowią o utracie dochodu przez stronę w wysokości[...]. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę do powyższych ustaleń organu I instancji nie ustosunkował się, a przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy ustala stan faktyczny w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu organu I instancji. Z racji nadrzędności organ II instancji nie ogranicza się do ustalenia zasadności zarzutów postawionych w odwołaniu od decyzji lecz dodatkowo ocenia sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego i akta sprawy pod względem zgodności z obowiązującym prawem. W ocenie Sądu, przy obliczaniu dochodu za rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy organ odwoławczy winien uwzględnić fakt utraty dochodu i dokonać stosownych jasnych ustaleń (obliczenia). Przy ustaleniu dochodu rodziny, bierze się pod uwagę dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a korekta tego dochodu dopuszczalna jest w granicach jakie wynikają z art. 2 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ sprawą utraconego dochodu się zajmował co uniemożliwia dokonanie przez Sąd kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. W tej sytuacji Sąd uznał, że organ naruszył przepisy prawa procesowego art. 107 § 3, 7, 77, 80 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni zmiany stanu prawnego jakie zaistniały ,oraz wyżej przedstawione zapatrywania Sądu. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w przypadku rodziny skarżącej, dochód z gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie powinien zostać wliczony do dochodu rodziny. Wynika to z przepisu art. 5 ust. 8 a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że ustalając dochód rodziny z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego nie wlicza się obszaru rolnego oddanego w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Taka umowa dzierżawy została zawarta przez skarżącą i znajduje się w aktach administracyjnych. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.