II SA/Sz 1370/11
WyrokWSA w Szczecinie2012-05-30
Skład orzekający: Barbara Gebel, Elżbieta Makowska, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek rozpoznać wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej, jeśli został on złożony w piśmie zawierającym zażalenie na postanowienie o ustaleniu tej opłaty, a następnie organ wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego z powodu nieuiszczenia tej opłaty?Ratio decidendi
Opłata legalizacyjna, ze względu na swój charakter prawny, nie stanowi publicznoprawnego obowiązku podlegającego umorzeniu w trybie przepisów Ordynacji podatkowej. Jest ona konsekwencją prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia, a jej uiszczenie stanowi "uprawnienie" inwestora do konwalidacji działań realizowanych z naruszeniem prawa. Nieuiszczenie tej opłaty skutkuje nałożeniem obowiązku rozbiórki. W związku z tym, postępowanie w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu o nakaz rozbiórki, a wydanie decyzji o rozbiórce przed rozstrzygnięciem kwestii umorzenia opłaty nie jest przedwczesne.Stan faktyczny
Skarżący J. R. samowolnie rozpoczął budowę garażu, wznosząc fundamenty bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wstrzymaniu robót i ustaleniu opłaty legalizacyjnej, skarżący nie uiścił jej w terminie. W związku z tym organ nadzoru budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę fundamentów. Skarżący zaskarżył tę decyzję, podnosząc m.in. zarzut przedwczesności rozstrzygnięcia z uwagi na nierozpoznanie jego wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej, złożonego w piśmie zawierającym zażalenie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2012r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I oddala skargę II przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego K. S. kwotę [...] złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.
W dniu [...] J. R. wystąpił do Prezydenta z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę garażu przy [...].
Decyzją z dnia [...] utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z dnia [...], Prezydent odmówił J. R. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ww. garażu z uwagi na nie wykonanie w terminie obowiązku usunięcia braków w załączonej do wniosku dokumentacji oraz projekcie budowlanym, nałożonego postanowieniem tego organu z dnia[...].
W dniu[...] pracownicy Inspektoratu Nadzoru Budowlanego przeprowadzili oględziny, w trakcie których stwierdzili, że przy budynku na ul.[...] wykonany został cokół betonowy, stanowiący prostokąt o wymiarach[...]. Zgodnie z oświadczeniem złożonym w trakcie oględzin przez J. R. – niniejszy cokół stanowił wykonany przez niego fundament pod garaż blaszany.
W związku z powyższym Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] nakazał J. R., jako inwestorowi – wstrzymać roboty budowlane związane z budową przedmiotowego garażu oraz zabezpieczyć teren w taki sposób, by nie powodował zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. W postanowieniu tym organ nałożył ponadto na J. R. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia zaświadczenia Prezydenta o zgodności obiektu z ustaleniami ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projektu budowlanego wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi wymaganymi przez przepisy szczególne dokumentami oraz oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Następnie, postanowieniem z dnia [...], po rozpatrzeniu sprawy samowolnie prowadzonej budowy garażu przy ul. oraz wypełnieniu obowiązków wynikających z postanowienia z dnia [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 59f ust. 1-3, art. 59g ust. 1-3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 2000 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a.") ustalił dla inwestora – J. R. opłatę legalizacyjną w wysokości[...], za wskazany garaż, wznoszony bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Na powyższe postanowienie J. R. złożył zażalenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wnosząc o "anulowanie kary pieniężnej i zalegalizowanie wykonanego fundamentu". W wyniku rozpatrzenia złożonego środka prawnego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W świetle powyższego, w dniu[...] Inspektor Nadzoru Budowlanego , w związku z okolicznością nieuiszczenia w terminie ustalonej przez ten organ opłaty legalizacyjnej, decyzją z dnia[...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust 1 i 3 oraz art. 83 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej zwanej "Pr.bud.") oraz art. 104 K.p.a orzekł w stosunku do J. R. nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego - fundamentów projektowanego garażu usytuowanego po prawej stronie budynku przy ul. [...].
W stosunku do niniejszej decyzji J. R. złożył odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., a także art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 83 ust. 2 Pr.bud. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia[...].
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] przeprowadził oględziny nieruchomości przy ul., stanowiącej współwłasność: E. K., Z.K., J. R., D. R., R. R. oraz T. R. W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, że inwestor – J. R. wykonał ławy fundamentowe prostokątne o wymiarach zewnętrznych ok. pod garaż. Podczas kontroli przedstawił on postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] o wyrażeniu zgody na czynność zarządu rzeczą wspólną.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że na budowę garażu inwestor obowiązany jest uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę, której J.R. nie posiada. Organ zaznaczył, że wprawdzie w dniu [...] inwestor wystąpił z wnioskiem o pozwolenie na budowę garażu blaszanego na przedmiotowej nieruchomości, jednakże Prezydent decyzją z dnia [...] odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę wnioskowanej inwestycji, z uwagi na braki formalne, które to stanowisko decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy. W związku z powyższym Inspektor Nadzoru Budowlanego, wydał postanowienie z dnia[...], w którym nałożył na J. R. obowiązek dostarczenia oznaczonych dokumentów, a następnie postanowieniem z dnia [...] utrzymanym w mocy postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...]nałożył na inwestora, obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w kwocie [...]zł, której J. R. nie uiścił w wyznaczonym terminie.
W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w przedmiotowej sprawie pomimo spełnienia przez inwestora przesłanek legalizacji prowadzonej budowy obiektu budowlanego - garażu bez wymaganego pozwolenia na budowę, nieuiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej skutkowało wydaniem, na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 1 i 3 Pr.bud., nakazu rozbiórki wybudowanej części garażu - fundamentu zlokalizowanego po prawej stronie budynku mieszkalnego na nieruchomości przy ul.[...], które to rozstrzygnięcie uznać należało za zgodne z prawem.
Na powyższą decyzję J. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W treści skargi skarżący wyjaśnił, że od[...] stara się o budowę garażu. Sprawy tej nie mógł załatwić w krótszym czasie, ponieważ jego sąsiad celowo podejmował działania, aby sprawę wydłużyć. Podkreślił, że od wymaganych instytucji otrzymał niezbędne do budowy dokumenty, w tym m.in. decyzję z Urzędu Miejskiego z dnia [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...], w którym zamieszczono zdanie, "J. R. na wybudowanie garażu, zgodnie z projektem budowlanym Nr [...]. Apelacja od niniejszego postanowienia została oddalona. W dalszej części J. R. zaznaczył, że o konieczności skierowania sprawy do sądu w związku z okolicznością braku zgody sąsiada na budowę garażu poinformowano go w Wydziale Urbanistyki Urzędu. Po uzyskaniu stosownego postanowienia uzyskał informację, że powinien zwrócić się na piśmie wraz z załączonym postanowieniem sądu o wydanie "dokumentacji", co też uczynił. Skarżący zaznaczył, że po otrzymaniu wnioskowanej "dokumentacji" był przekonany, iż otrzymał oczekiwany przez siebie dokument pozwalający na podjęcie prac i bez przeglądania przystąpił do realizacji fundamentu. Po jego wykonaniu Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał mu wstrzymać budowę, ponieważ nie został wydany na jego rzecz dokument zezwalający na budowę, czyli "zezwolenie". Zdaniem skarżącego, został on wprowadzony w błąd, ponieważ urzędnik w Urzędzie Miasta nie poinformował go, że w dokumentacji brak jest zezwolenia, jak też nie udzielił mu w tym zakresie niezbędnej informacji.
Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia [...] ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu pisma wskazał, że skarżący uważa przedmiotową decyzję za rażąco naruszającą prawo, poczucie praworządności, sprawiedliwości i w konsekwencji wymagającą uchylenia w całości, celem otwarcia drogi do rozpoznania wniosku z dnia [...].
Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego dodatkowo zarzucił naruszenie art. 9, art. 65, art. 66 K.p.a., mające istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do nierozpoznania wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej i wydanie ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę. W ocenie pełnomocnika, organ całkowicie pominął, że w zażaleniu na postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej J.R. prosząc o "anulowanie kary pieniężnej i zalegalizowanie wykonanego fundamentu" wniósł o umorzenie opłaty w całości. Organ nie rozważył, iż pismo z dnia [...]r. zatytułowane "zażalenie," dotyczące postanowienia[...], stanowiło nie tylko zażalenie na postanowienie, ale zarazem było wnioskiem o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Pełnomocnik zaznaczył, że co prawda pismo z dnia [...] zostało wniesione do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, lecz organ ten, w myśl art. 65 K.p.a., winien przekazać je do organu właściwego. W postępowaniu wszczętym przez J. R. organ rozpoznał jedynie zażalenie, nie odnosząc się natomiast do sformułowanego w tym samym piśmie wniosku.
Z uwagi na to, że pismo z dnia[...] zawiera jedynie "wniosek o anulowanie kary pieniężnej i zalegalizowanie wykonanego fundamentu" skarżący podaniem z dnia [...] ponowił swój wniosek uzasadniając go trudną sytuacją materialną. Pełnomocnik skarżącego, odwołując się do orzecznictwa sądowego podkreślił, że jeżeli organ nie wiedziałby czego domagał się skarżący w zażaleniu z dnia[...]., to powinien był to ustalić. Na organie ciąży obowiązek zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska, jaki charakter i zakres żądania ma pismo złożone przez stronę, jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale. Nadto podkreślił, że dopiero w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] organ II instancji stwierdził, że "ustosunkowując się do argumentów skarżącego, (...) wyjaśnia, iż organem właściwym w sprawie rozłożenia na raty należnej opłaty bądź jej anulowania jest Wojewoda. Powyższa informacja z całą pewnością nie spełnia wymogów określonych w art. 66 § 1 K.p.a., a udzielenie jej na końcowym etapie postępowania uniemożliwiło stronie skorzystanie z dobrodziejstwa art. 66 § 2 K.p.a.
W przekonaniu skarżącego organ naruszył zasadę informowania stron o uprawnieniach i obowiązkach, których realizacja miała wpływ na wynik sprawy. Organ nie wziął pod uwagę, iż stroną postępowania był [...] emeryt, któremu należało udzielić niezbędnych wyjaśnień i pouczeń, aby zalegalizować samowolę budowlaną. Z wyjaśnień i pism skarżącego, chociażby pisma zatytułowanego "zawiadomienie" z dnia [...] wynikało, iż utożsamiał on postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] z zezwoleniem organów budowlanych na postawienie garażu. Już z tego względu organ winien pouczyć skarżącego o możliwości rozłożenia na raty, czy umorzeniu opłaty.
Zdaniem pełnomocnika, naruszenie przepisów procedury administracyjnej miało istotny wpływ na wynik postępowania. Gdyby organ rozpoznał wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej, czy też zwrócił się do strony o jego wyjaśnienie i doprecyzowanie nie istniałaby przeszkoda uniemożliwiająca legalizację samowoli. Wydanie nakazu rozbiórki przed rozstrzygnięciem wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej jest przedwczesne. Wniosek skarżącego z dnia [...] może doprowadzić do zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty zważywszy, że przemawia za tym interes prywatny skarżącego i jego trudna sytuacja ekonomiczna opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Do pisma pełnomocnik załączył poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię wniosku J. R. z dnia [...] o umorzenie opłaty legalizacyjnej w kwocie[...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych przez art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do uznania, że decyzja ta została wydana zgodnie z prawem, a zawarte w skardze stanowisko strony nie znajduje uzasadnienia.
W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że budowę przedmiotowego garażu blaszanego, w zakresie obejmującym wzniesienie fundamentów, skarżący zrealizował w ramach tzw. samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia na budowę. Skarżący ławy fundamentowe planowanego garażu blaszanego wykonał pomimo, że decyzją z dnia [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z dnia [...]Prezydent odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia na jego rzecz pozwolenia na budowę garażu blaszanego przy ul., z uwagi na nie wykonanie w terminie obowiązku usunięcia braków w załączonej do wniosku dokumentacji oraz projekcie budowlanym, nałożonego postanowieniem tego organu z dnia [...].Tego, że skarżący nie zapoznał się z treścią ww. decyzji, nie można utożsamiać z naruszeniem przez organ zasady informowania stron.
W związku z potwierdzeniem, w wyniku przeprowadzonej kontroli, prowadzenia prac budowlanych bez wymaganego pozwolenia, Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pr.bud., postanowieniem z dnia[...] wstrzymał roboty budowlane związane z budową ww. garażu.
W myśl art. 49 ust. 1 Pr.bud., właściwy organ po wstrzymaniu robót budowlanych obowiązany jest, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, zbadać:
1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane.
Jednocześnie, zgodnie z art. 49 ust. 1 i 2 w związku z art. 59f ust. 1 Pr.bud. organ ten zobligowany jest, w drodze zaskarżalnego postanowienia, ustalić wysokość opłaty legalizacyjnej, do której odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy dotyczące kar nakładanych w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w trakcie obowiązkowej kontroli budowy lub obiektu budowlanego, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Stosownie do treści powołanych przepisów Inspektor Nadzoru postanowieniem z dnia[...] ustalił opłatę legalizacyjną w kwocie [...] za będący w budowie, bez wymaganego pozwolenia, garaż po prawej stronie (patrząc od ulicy) budynku dwurodzinnym przy ul. Organ pouczył jednocześnie J. R., że ustaloną opłatę należało wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia ww. postanowienia na konto Urzędu.
Niniejsze postanowienie, w związku ze złożonym przez J. R. w dniu [...]r. zażaleniem, utrzymane zostało w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego [...]r.
Zgodnie z art. 48 ust.1 w związku z art. 49 ust. 3 Pr. bud., w przypadku nie uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie, właściwy organ, w drodze decyzji, nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Wobec faktu nie uiszczenia przez skarżącego, ustalonej postanowieniem z dnia[...], opłaty legalizacyjnej Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] nakazał J.R. dokonanie rozbiórki części obiektu budowlanego – fundamentów projektowanego garażu usytuowanego po prawej stronie budynku przy ul. , które to rozstrzygnięcie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy.
W świetle zaprezentowanej sekwencji i podstaw prawnych czynności procesowych organów nadzoru budowlanego istota sporu w rozpoznawanej sprawie, w kontekście podniesionych zarzutów, zdaje się sprowadzać do kwestii przedwczesności rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazu rozbiórki, z uwagi na nie rozpoznanie złożonego przez skarżącego wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Zdaniem strony skarżącej, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w zakresie podejmowanych przez siebie działań całkowicie pominął okoliczność, że w zażaleniu na postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej z dnia[...] J. R. wnosząc o "anulowanie kary pieniężnej i zalegalizowanie wykonanego fundamentu" jednocześnie złożył wniosek o umorzenie w całości opłaty legalizacyjnej. Podkreślono, że choć wniosek o umorzenie został wniesiony do organu niewłaściwego, to obowiązkiem organu właściwego do rozpoznania zażalenia, w myśl art. 65 i 66 K.p.a., było przekazanie podania organowi właściwemu, względnie wskazanie takiego organu. Organ II instancji rozpoznał tymczasem wyłącznie zażalenie, nie odnosząc się natomiast do sformułowanego w tym samym piśmie wniosku.
Strona skarżąca zaznaczyła, że Inspektor Nadzoru Budowlanego dopiero w uzasadnieniu postanowienia z dnia[...], wydanego na skutek złożonego w dniu [...] zażalenia, wskazał, że organem właściwym w sprawie rozłożenia na raty należnej opłaty bądź jej anulowania jest Wojewoda. Powyższe, w ocenie strony skarżącej, skutkowało naruszeniem przez organy rozstrzygające w sprawie zasady informowania o uprawnieniach i obowiązkach stron, których realizacja miała wpływ na wynik sprawy. Podkreślono, że gdyby organ rozpoznał wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej, czy też zwrócił się do strony o jego wyjaśnienie i doprecyzowanie nie istniała by przeszkoda uniemożliwiająca legalizację samowoli. Tym samym wydanie nakazu rozbiórki przed rozstrzygnięciem wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej w ocenie strony skarżącej było przedwczesne, bowiem wniosek skarżącego z dnia [...] może doprowadzić do zwolnienia go z obowiązku uiszczenia opłaty, tym bardziej, że przemawia za tym interes prywatny skarżącego i jego trudna sytuacja ekonomiczna.
Powyższa argumentacja, zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie. W kwestii naruszenia zasady informowania, jak również przepisów art. 65 i 66 K.p.a. wskazać należy, tak jak zaznaczyła to strona skarżąca, że w myśl art. 66 § 1 i 2 K.p.a., jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie obowiązany jest on także zawiadomić wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu i poinformować go, że odrębne podanie złożone w terminie czternastu dni od daty doręczenia tego zawiadomienia uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania.
W kontekście powyższego przepisu można byłoby przyjąć, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał stosownego zawiadomienia, co uczynił w końcowej części uzasadnienia postanowienia z dnia [...] w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Inspektora Nadzoru Budowlanego o ustaleniu wysokości opłaty legalizacyjnej. Uchybienie, jakie możnaby wówczas zarzucić organowi polegałoby co najwyżej na zaniechaniu pouczenia o skutku prawnym złożenia podania w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, brak stosownego pouczenia nie łączył się jednak dla skarżącego z negatywnymi skutkami procesowymi, ponieważ wniosek o umorzenie stosownej opłaty w przepisach prawa nie jest ograniczony terminem, a poza tym organ właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia opłaty i tak nie miałby możliwości wydania własnego orzeczenia w tym zakresie, z uwagi na okoliczność, że rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia opłaty nie korzystało z przymiotu rozstrzygnięcia ostatecznego. Warunkiem rozpoznania ewentualnego wniosku z dnia[...] było zatem uprzednie, ostateczne zakończenie sprawy zasadności i wysokości opłaty legalizacyjnej wywołanej wniesieniem zażalenia do Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego.
Sąd nie podziela także poglądu strony skarżącej co do przedwczesności wydania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki do czasu rozstrzygnięcia kwestii umorzenia opłaty legalizacyjnej. O przedwczesności można w trybie procesowym mówić wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy w innym postępowaniu stanowi dla sprawy rozpoznawanej w postępowaniu głównym zagadnienie wstępne o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
W myśl powołanego przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ administracji publicznej prowadzący postępowanie zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne o jakim mowa w powołanym przepisie stanowi pewną kwestię prejudycjalną, co do zasady o charakterze materialnoprawnym, której rozstrzygnięcie przez określony organ lub sąd warunkuje załatwienie określonej sprawy indywidualnej. Związek zagadnienia wstępnego ze sprawą merytoryczną wyraża się przy tym relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd stanowi bezwzględną przeszkodę dla wydania decyzji, w prowadzonej przez organ sprawie. W sytuacji, gdy ten związek nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania.
W związku z powyższym wyjaśnienia wymaga, czy sprawa dotycząca umorzenia opłaty legalizacyjnej mogła stanowić zagadnienie wstępne w postępowaniu w przedmiocie nakazu rozbiórki, której rozstrzygnięcie warunkowało następcze orzekanie w sprawie tego rodzaju nakazu. W tym zakresie należy odnieść się do istoty i charakteru prawnego tego rodzaju opłaty.
Z art. 49 ust. 1 Pr.bud, wynika, że ustalenie opłaty legalizacyjnej stanowi obligatoryjny obowiązek organu nadzoru budowlanego w razie stwierdzenia prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia przy jednoczesnym ziszczeniu się określonych w tym przepisie przesłanek o których mowa w pkt 1-3. Zgodnie z art. 49 ust. 2 Pr.bud., do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, nakładanych w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w trakcie obowiązkowej kontroli budowy lub obiektu budowlanego, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Ponadto, zgodnie z art. 59g ust. 5 Pr.bud., do kar, o których wyżej mowa stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.8)), z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie, w tym przepis art. 67a Ordynacji podatkowej dotyczący umarzania lub rozkładania na raty płatności podatku lub zaległości podatkowych.
Wyjaśnić należy, że odpowiednie stosowanie może oznaczać pełne stosowanie niektórych przepisów odniesienia, czasem zaś ograniczone (tj. z modyfikacjami wynikającymi z konieczności dostosowania ich do rozważanych przypadków), albo brak ich stosowania ze względu na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami podstawowymi. Odpowiednie zastosowanie przepisu nakazuje interpretatorowi uwzględnienie ewentualnych różnic pomiędzy instytucjami, do których należy przepis odsyłający i przepis odesłania. W rezultacie odpowiednie zastosowanie przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost lub zastosowaniu z odpowiednimi modyfikacjami. Aby interpretator mógł ustalić, o którą z tych sytuacji chodzi, powinien się posłużyć wykładnią systemową i funkcjonalną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt II FSK 723/10, źródło: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W aspekcie przedstawionych regulacji i stanowisk, zdaniem składu orzekającego, ustalana w drodze postanowienia przez organy nadzoru budowlanego opłata legalizacyjna z uwagi na swój charakter prawny nie daje podstaw do jej umorzenia w trybie przepisów Ordynacji podatkowej, na zasadzie odpowiedniego ich stosowania. Brak tej możliwości związany jest z okolicznością, iż opłata legalizacyjna nie stanowi publicznoprawnego obowiązku, którego realizacja dochodzona może być w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem wobec braku przymusowego charakteru, nie ma również podstaw do przyjęcia, że stanowić może ona obowiązek, który może podlegać umorzeniu. Opłata legalizacyjna stanowi prawną konsekwencję prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia, które to czynności mogą być konwalidowane poprzez m.in. uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Stanowi to więc swoiste "uprawnienie" inwestora, którego realizacja w oznaczonym terminie daje mu podstawę do uznania za zgodne z prawem działań realizowanych z naruszeniem prawa. Konsekwencją nie skorzystania z tego rodzaju "uprawnienia", skutkować będzie nałożeniem na inwestora obowiązku publicznoprawnego – tj. nakazu rozbiórki, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Charakter prawny, jaki wykazuje instytucja opłaty legalizacyjnej, wyklucza zatem, w ramach "odpowiedniego stosowania" możliwość rozważania przesłanek umorzenia takiej opłaty w trybie art. 67a Ordynacji podatkowej.
Następstwem powyższego jest brak podstaw do uznania postępowania w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej za zagadnienie wstępne w postępowaniu w zakresie nakazu rozbiórki, wobec czego nie można zgodzić się z poglądem strony skarżącej, iż wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej je decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego o nakazie rozbiórki było przedwczesne.
Ta okoliczność, w świetle przedstawionego wyżej trybu działania organów nadzoru budowlanego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, stanowiącej konsekwencję nie uiszczenia ostatecznie ustalonej opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie, oznacza, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło