II SA/Sz 1387/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Komendanta Straży Granicznej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Komendanta Straży Granicznej na rzecz skarżącego P. G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Pomorskiego Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 z późn. zm.) oraz art. 6a pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997, z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. G. - utrzymał w mocy w całości zaskarżoną decyzję nr [...] Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł. za naruszenie przepisu ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że wyżej wskazana kara pieniężna została nałożona na prowadzącego działalność gospodarczą P. G. na skutek kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...], którym kierował A. Z. Pojazdem tym wykonywany był krajowy zarobkowy transport drogowy rzeczy – przejazd bez ładunku z miejscowości [...] do miejscowości [...]. Organy obu instancji ustaliły w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że kierowca nie miał przy sobie i nie okazał do kontroli dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i odmówiły wiary wersji wydarzeń wynikającej z zeznań kierowcy oraz świadka E. S. Skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną wniósł A. G, podnosząc, że decyzja ta wydana została w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, z naruszeniem przepisów postępowania, co miało wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz z naruszeniem prawa materialnego. Skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji i umorzenie postępowania w obu instancjach oraz obciążenie kosztami Komendanta Pomorskiego Oddziału Straży Granicznej lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Komendant Pomorskiego Oddziału Straży Granicznej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje; Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza między innymi, że zobowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu również w zakresie nie zarzucanym skargą. Taka sytuacja, wymagająca wyjścia poza granice skargi, wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem Sąd z urzędu stwierdził, że zaskarżona decyzja dotknięta jest rażącym naruszeniem prawa procesowego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co wymagało stwierdzenia w wyroku jej nieważności. Mianowicie, analiza przedstawionych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych wskazuje, że znajdujące się w nich odwołanie zawiera wprawdzie wskazanie podpisu wnoszącego, sporządzone pismem maszynowym o treści: "A. G.", lecz nie zawiera w żadnym miejscu własnoręcznego podpisu wnoszącego odwołanie. Tymczasem odwołanie - jak wynika to z art. 63 § 1 k.p.a. - jest podaniem, a zatem powinno być wniesione w sposób określony w tym przepisie i zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i 3 k.p.a., a szczególności wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz powinno czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych, a nadto powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wskazuje bowiem osobę wnoszącego i pozwala zbadać, czy odwołanie pochodzi od podmiotu legitymowanego do jego wniesienia. Zarówno organ I instancji, do którego wpłynęło odwołanie, jak i organ odwoławczy, który odwołanie to rozpoznał, nie dostrzegł, że na tym piśmie brak jest własnoręcznego podpisu wnoszącego. Odwołanie bez podpisu, a więc nie spełniające wymogów określonych w art. 63 § 3 k.p.a. nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a. Obowiązkiem organu odwoławczego, było, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. wezwać wnoszącego o usunięcie w terminie 7 dni braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Skoro Komendant Pomorskiego Oddziału Straży Granicznej tego nie uczynił i rozpoznał odwołanie, mimo że nie wywołało ono skutków prawnych, to dopuścił się rażącego – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a - naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 k.p.a. (podobnie NSA: wyrok z dnia 15.09.2000 r., III SA 417/00, LEX nr 47212). Ustalenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest rażącym naruszeniem prawa, co prowadzi do stwierdzenia jej nieważności, czyni bezprzedmiotowym obowiązek odniesienia się do poszczególnych zarzutów skargi. Stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu z powodu rażącego naruszenia prawa powoduje bowiem powrót sprawy na etap administracyjnego postępowania odwoławczego, w ramach którego organ będzie zobligowany do wezwania skarżącego do usunięcia braku formalnego odwołania, co - jeśli nastąpi - będzie stanowiło podstawę do rozpatrzenia odwołania. Z powyższych względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 152 p.p.s.a orzec o jej niewykonalności. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sad orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Po wydaniu zaskarżonej decyzji, a przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, z dniem 1 stycznia 2010r. na mocy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2009r. w sprawie zniesienia niektórych oddziałów Straży Granicznej oraz zmiany rozporządzenia w sprawie utworzenia niektórych oddziałów Straży Granicznej (Dz. U. Nr 160, poz. 1273) nastąpiła zmiana organizacyjna Straży Granicznej, w następstwie której zniesiona została Pomorska Komenda Straży Granicznej, a kompetencje jej Komendanta przejął Komendant Nadodrzańskiej Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim, co oznacza, że to ten organ zobligowany jest do zwrotu skarżącemu kosztów postępowania zasądzonych niniejszym wyrokiem.