II SA/Sz 139/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2017 r., odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 139/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę D. B. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę. W piśmie z dnia 29 maja 2017 r., uzupełnionym urzędowym formularzem PPF z dnia 12 czerwca 2016 r., skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Wyjaśniła, że sytuacja majątkowa i zdrowotna nie pozwala jej na poniesienie kosztów postępowania, związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej od ww. wyroku. W oświadczeniu o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach skarżąca podała, że prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z mężem, posiadają dom o powierzchni 525 m2 i grunt rolny o powierzchni 2,84 ha, który nie przynosi żadnych dochodów i na który skarżąca nie otrzymuje dopłat. Wskazała, że dochody rodziny wynoszą [...] zł miesięcznie ([...] zł emerytura skarżącej, [...] zł z działalności gospodarczej męża), a wydatki stałe wynoszą: podatek od nieruchomości [...] zł, energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, opał na zimę [...] zł, leki [...] zł, wywóz odpadów [...] zł, środki czystości [...]zł. Wezwaniem z dnia 4 lipca 2017 r., (doręczonym stronie 11 lipca 2017 r.) starszy referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni: - dowodów potwierdzających wysokość wydatków poniesionych na utrzymanie domu (gaz, prąd, woda itp.) i innych wydatków poniesionych na utrzymanie, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego wysokość emerytury skarżącej w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącej i jej męża rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kopii decyzji w sprawie podatku od wszystkich posiadanych nieruchomości za 2017 r., - dokumentów księgowych potwierdzających dochód z działalności gospodarczej męża, w okresie ostatnich sześciu miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przesłała kolejny wniosek wypełniony na formularzu PPF, zawierający jej oświadczenie w przedmiocie sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów. Skarżąca nie dołączyła dokumentów, których przedłożenia domagał się referendarz sądowy w ww. wezwaniu. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyjaśnił, że skarżąca nie przedłożyła określonych w wezwaniu dokumentów źródłowych. W związku z powyższym referendarz uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 21 lipca 2017 r. Argumentowała, iż wypełniała druki PPF według posiadanego stanu wiedzy. Wyjaśniła, że powstały błędy, jak dotyczący powierzchni budynku mieszkalnego z rzeczywistego 200 m2, a wpis jest na 500 m2. Oświadczyła, że nie mogła przedłożyć faktur, rachunków, gdyż ich nie posiadała i nadal nie posiada. Dodała, że w oparciu o swoje oświadczenie wskazała dochody i wydatki, lecz nie zostały one uwzględnione przez starszego referendarza sądowego. Z tych względów skarżąca uważa, że została pozbawiona prawa do ustanowienia adwokata z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wskazuje, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podnieść, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być stosowane, gdy strona wykaże, że istotnie jej możliwości finansowe nie pozwalają na uiszczenie opłat sądowych, pokrycie wydatków, czy opłacenie zastępstwa procesowego. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek w tym przedmiocie. Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony. Przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej musi nastąpić w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa. Po analizie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wskazanych w sprzeciwie skarżącej, Sąd uznał, że żądanie skarżącej o uchylenie kwestionowanego postanowienia referendarza sądowego nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze podnoszoną przez stronę okoliczność uzyskiwania i wysokości dochodów skarżącej z tytułu emerytury oraz męża z tytułu działalności gospodarczej, posiadanych nieruchomości, jak również kwestię zweryfikowania informacji strony dotyczących jej miesięcznych wydatków, w oparciu o dokumenty źródłowe, których skarżąca nie dołączyła do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd stwierdza, że na wezwanie referendarza sądowego w ww. kwestiach o nadesłanie stosownych dowodów, skarżąca nie odpowiedziała zgodnie z jego treścią, ograniczając się jedynie do ponowienia oświadczenia na temat swej sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach, ale bez dołączenia wymaganych wezwaniem dokumentów. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje i dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Sąd winien mieć możliwość weryfikacji danych przedstawionych przez wnioskodawcę, uprawnienie takie wynika wprost z art. 255 P.p.s.a., który upoważnia sąd/referendarza sądowego do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej, rodzinnej i finansowej. Niedopełnienie przez wnioskodawcę żądania referendarza/sądu w przedmiocie przedłożenia dowodów uznanych za niezbędne w celu przyznania prawa pomocy, prowadzi do niewykazania przez niego istnienia przesłanek ustawowych, co w konsekwencji uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji Sąd uznał, że kwestionowane postanowienie referendarza sądowego zostało wydane zgodnie z prawem. Sąd wskazuje, że wpływu na ww. ocenę nie może odnieść argumentacja skarżącej dotycząca przedstawienia stanu rzeczywistego nieruchomości oraz brak możliwości uzyskania faktur, rachunków, których żądał referendarz, gdyż skarżąca ich nie posiadała i nie posiada. Zdaniem Sądu, skarżąca miała możliwość skierowania się do właściwych instytucji i podmiotów o uzyskanie odpisów dokumentów (lub zaświadczeń), które żądał referendarz, jak np. rachunku za gaz, energię elektryczną, wodę, podatku od nieruchomości. Ponadto skarżąca mogła uzyskać za pomocą wydruku z internetu lub w banku, informacje na temat stanu wszystkich posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych. Skarżąca nie wykazała ponadto okoliczności powodujących niemożliwość uzyskania dokumentów księgowych dotyczących dochodów męża z działalności gospodarczej, które każdy przedsiębiorca jest zobligowany ustawowo posiadać. Jak wynika z informacji widniejących na stronach internetowych, W. B. prowadzi działalność w T., polegającą na świadczeniu usług kamieniarskich i renowacji nagrobków. W przypadku, gdy skarżąca wraz z mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie możne ograniczać wyjaśnień jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów osobistych, ale winna również wskazać i udokumentować sytuację majątkową i dochody wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Nie jest przy tym tak, że wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść wnioskodawcy, bowiem wszystko, co wątpliwe winien on wyjaśnić, gdyż to po jego stronie istnieje powinność dowiedzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Podsumowując Sąd stwierdza, że skarżąca na wezwanie referendarza sądowego, jak również składając sprzeciw nie udokumentowała okoliczności mających znaczenie dla dokonania pełnej i rzetelnej oceny, czy przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jej obiektywnie możliwe, samo oświadczenie strony nie jest w takiej sytuacji wystarczające. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 21 maja 2017r. i stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 i 2 ww. ustawy, orzekł jak na wstępie.