II SA/Sz 1398/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi I.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. Nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] I.D. wystąpiła do działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...], Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie pomocy na opłatę energii elektrycznej, zakup gazu i zakup żywności wskazując, iż sytuacja finansowa jej rodziny strony jest bardzo ciężka, bowiem [...] osobowa rodzina utrzymuje się z kwoty [...] zł uzyskanej przez męża ze zbioru surowców wtórnych. Decyzją z dnia [...], Nr [...] organ odmówił stronie przyznania wnioskowanej pomocy. Organ stwierdził, iż kryterium dochodowe ustalone dla rodziny wnioskodawczyni wynosi [...] zł, zaś miesięczny dochód wynosi [...] zł. Pomimo, iż miesięczny dochód rodziny nie przekracza ustalonego dla niej kryterium dochodowego organ odmówił przyznania pomocy finansowej z uwagi na stwierdzone dysproporcje pomiędzy udokumentowanym dochodem rodziny, a sytuacją majątkową wskazującą, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Od powyższej decyzji I.D. odwołała się. Podniosła, iż korzysta z pomocy społecznej od co najmniej [...] lat. Przez te wszystkie lata współdziałała z pracownikiem socjalnym, którego informowała o wszystkich problemach rodziny, w tym chorobach, i dostarczała żądane dokumenty. Ze strony pracownika socjalnego nigdy też nie było żadnych uwag i zastrzeżeń. Ponadto wskazała, że z uzasadnienia decyzji nie wynika jakie dysproporcje zostały stwierdzone przez pracownika socjalnego. Przyznała, że w okresie poprzedzającym [...] miesięcy od złożenia wniosku mężowi przyznano odszkodowanie w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia decyzji jednak nie wynika czy organ dokonał, stosownie do treści art.8 ust.11 ustawy o pomocy społecznej, zaliczenia ww. kwoty do dochodu rodziny, uważa więc, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium ustaliło, że I.D. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i [...] dzieci. Z materiału dowodowego wynika, że łączny dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. w [...] wynosił [...] i był niższy od kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynoszącym [...]. Ponadto Kolegium wskazało, że organ I instancji zaskarżoną decyzją odmówił zainteresowanej przyznania pomocy na wnioskowany cel uzasadniając swoje stanowisko wystąpieniem dysproporcji między udokumentowanym dochodem rodziny, a sytuacją majątkową bowiem jak ustalono rodzina w m-cu [...] dokonała zakupu samochodu pomimo ograniczonych środków finansowych oraz faktu, iż strona korzysta z pomocy tut. Ośrodka. Podstawę zajęcia ww. stanowiska było ustalenie przez organ także faktu uzyskania przez rodzinę odszkodowania z tytułu wypadku komunikacyjnego w okresie [...] w łącznej kwocie [...] zł, co świadczy o posiadaniu zasobów finansowych. W aktach sprawy znajduje się umowa kupna przez A.D. w dniu [...] samochodu osobowego marki [...]. Oceniając zasadność odmowy przyznania wnioskowanej pomocy finansowej Kolegium stwierdziło, iż organ pierwszej instancji postępował zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, iż samo spełnienie wymagań do otrzymania zasiłku celowego nie oznacza automatyzmu w przyznaniu tego zasiłku. Świadczenie to nie ma charakteru obowiązkowego i jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym celem pomocy społecznej jest umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, skoro natomiast rodzina dysponuje własnymi środkami umożliwiającymi przezwyciężenie trudnej sytuacji udzielenie pomocy naruszałoby prawo. W ocenie Składu Orzekającego Kolegium rodzina posiada własne środki uzyskane, jak wynika z analizy akt, z tytułu odszkodowania. Powyższa decyzja została zaskarżona przez I.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreśliła, że z chwilą otrzymania kolejnej transzy odszkodowania informowała pracownika socjalnego o otrzymanych kwotach, a on stwierdził, że odszkodowania nie zalicza się do dochodu. Zdaniem skarżącej, zastosowanie art.12 ustawy o pomocy społecznej musi być poprzedzone dokładnymi ustaleniami i wnikliwą oceną tych ustaleń. Pojęcia dysproporcji pomiędzy udokumentowanymi dochodami, a sytuacją majątkową skarżącej nie można interpretować w sposób rozszerzający. Z żadnej z wydanych decyzji nie wynika, by organy dokładnie ustaliły, czy skarżąca posiada obecnie jakiekolwiek środki pieniężne, brak jest wskazania na jaki cel przeznaczone zostały środki uzyskane z odszkodowania i ustaleń w przedmiocie możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Zdaniem skarżącej posiadanie samochodu pozwala na uzyskiwanie dochodu przez jej męża. Brak takich ustaleń stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga I.D. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 z późn.zm.) w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Odmowa udzielenia pomocy na podstawie art. 12 powinna być poprzedzona wnikliwą analizą i rzetelną oceną sytuacji majątkowej osoby lub rodziny. Wydaje się zasadne branie pod uwagę sytuacji rzeczywistej, warunków w których żyją takie osoby. Jeśli dysponują one wartościowymi przedmiotami, trzeba ocenić stosunek emocjonalny do tych rzeczy i ich przydatność w życiu rodziny, a tym samym możliwość ich spieniężenia. Poza tym dobra sytuacja majątkowa, a nawet dochodowa, nie wyklucza wszelkich trudnych sytuacji życiowych. Korzystanie z uprawnienia określonego w niniejszym przepisie oceniane jest w ramach uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie ustalenia organów ograniczyły się do stwierdzenia, że mąż skarżącej w okresie [...] uzyskał odszkodowanie w łącznej kwocie [...] zł, co świadczy o posiadaniu zasobów finansowych. Ponadto w [...] dokonał zakupu samochodu osobowego marki [...], jednakże w motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy nie określił nawet szacunkowej wartości zakupionego samochodu. Dokonane w tym zakresie ustalenia organów obu instancji są niewystarczające do rzetelnej oceny sytuacji rodziny skarżącej. Z przedłożonych akt administracyjnych (kserokopie wniosku i aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego) nie można jednoznacznie ustalić niezbędnych okoliczności, nie można także ocenić czy organy właściwie zastosowały art.12 ustawy o pomocy społecznej. Reasumując, dla prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącej konieczne będzie ponowne ustalenie przez organ pierwszej instancji faktycznej sytuacji rodzinnej i majątkowej, z uwzględnieniem przyczyn uzyskania odszkodowania i sposobu jego wykorzystania, oraz dokonanie analizy i wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności sprawy Sąd uznał, że organy rozpatrując niniejszą sprawę dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa, jak również naruszyły omówiony powyżej przepis prawa materialnego, który miał w niej zastosowanie i to w stopniu mającym wpływ na jej wynik. W tym stanie rzeczy, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] orzekł, jak w sentencji.