II SA/Sz 1398/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a : 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF D.A. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i nie stać jej na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Wnioskodawczyni ma na utrzymaniu bezrobotnego męża oraz czwórkę dzieci w wieku szkolnym. Nie posiada żadnego majątku, a jej miesięczny dochód osiągany z sezonowej działalności gospodarczej wynosi ok. [..] zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenie skarżącej okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, wezwaniem z dnia [...] została zobowiązana to nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Powyższe zobowiązanie obejmowało: kserokopię umowy najmu mieszkania położonego, dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. gaz, woda, prąd itp.) i innych niezbędnych wydatków z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy o posiadaniu przez M. A. statusu osoby bezrobotnej, wyciągów lub wykazów z posiadanego/ych przez skarżącą i jej męża konta/kont bankowego/ych z okresu ostatnich trzech miesięcy, kserokopię umowy dzierżawy działki nr [..]położonej, oświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej, zaświadczenia z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej, czy skarżąca w okresie ostatnich dwóch lat korzystała z form pomocy społecznej udzielanej przez ośrodek. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego wnioskodawczyni oświadczyła, że do końca listopada dochód z działalności gospodarczej za rok [..] wyniósł [...] zł, przedłożyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego podające, że w roku podatkowym [...] jej dochód wyniósł [...] zł, oświadczenie męża M. A., że nie posiada on konta bankowego, aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego, z którego wynika, że skarżąca z tytułu wynajmu mieszkania jest obowiązana płacić miesięcznie [...] zł oraz z tytułu opłat eksploatacyjnych zaliczkę w wysokości [...]zł, umowę poddzierżawy nieruchomości położonej. Rodziewiczówny zawartą w dniu [...] na czas oznaczony do dnia [...] z obowiązkiem zapłaty czynszu za cały okres poddzierżawy w wysokości [...] zł, umowę poddzierżawy ww. nieruchomości zawartą w dniu [...] na czas oznaczony do dnia [...] z obowiązkiem zapłaty czynszu za cały okres poddzierżawy w wysokości [...] zł oraz aneks do tej umowy w przedmiocie przedłużenia czasu jej trwania do dnia [...]., decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]. przyznającą skarżącej zasiłek rodzinny na każde dziecko w wysokości [...] zł miesięcznie do dnia [..] r., jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [...] zł na każde dziecko, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dwoje dzieci w wysokości [..] zł na każde do dnia [...]. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Koszty sądowe obciążające aktualnie skarżącą w niniejszej sprawie wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi należny wpis sądowy od skargi. Oceniając sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowić będzie dla niej nadmierne obciążenie. Wnioskodawczyni prowadzi sezonową działalność gospodarczą, z której miesięczny wynosi ok. [...] zł. Z kwoty tej musi utrzymać czwórkę dzieci, opłacić wynajem mieszkania, czy dzierżawę działki na, której prowadzi działalność gospodarczą, będącą jedynym źródłem utrzymania jej rodziny. Z powodu trudnej sytuacji finansowej D.A. korzysta z pomocy społecznej. Oceniając przedstawioną sytuację materialną i rodzinną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie, bowiem w obecnej sytuacji, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowić będzie dla niej nadmierne obciążenie. W świetle przedstawionych argumentów przyjąć należy, że wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z tych względów na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.