II SA/Sz 1404/16

WyrokWSA w Szczecinie2017-01-25

Skład orzekający: Danuta Strzelecka - Kuligowska, Elżbieta Makowska, Katarzyna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opłata za czynności kontrolne przeprowadzone przez Państwową Inspekcję Sanitarną w celu wydania opinii sanitarnej dla podmiotu leczniczego, w związku z wnioskiem o rejestrację działalności, może być pobierana na podstawie przepisów dotyczących zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, nawet jeśli w wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości?
Ratio decidendi
Czynności kontrolne przeprowadzone przez Państwową Inspekcję Sanitarną na wniosek podmiotu ubiegającego się o opinię sanitarną dla celów rejestracji działalności leczniczej, powinny być kwalifikowane jako działania w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Opłata za takie czynności może być pobierana niezależnie od tego, czy w wyniku badań stwierdzono naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych, a także niezależnie od tego, czy opinia została wydana pozytywnie. Koszty poniesione przez organ w ramach takiej kontroli stanowią "inne czynności" w rozumieniu art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i stanowią podstawę do ustalenia opłaty.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie A. zostało obciążone opłatą za czynności kontrolne przeprowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w celu wydania opinii sanitarnej dotyczącej pomieszczeń przedsiębiorstwa leczniczego. Stowarzyszenie odwołało się, twierdząc, że czynności te nie miały charakteru nadzoru sanitarnego i wniosło o zwolnienie z opłaty na podstawie art. 267 k.p.a. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, wskazując na stwierdzone nieprawidłowości. Skarga Stowarzyszenia do WSA została oddalona, a następnie wyrok WSA został uchylony przez NSA z powodu błędów proceduralnych i konieczności ponownego rozpoznania sprawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka -Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za czynności kontrolne oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. decyzją–rachunkiem z dnia [...] r., na podstawie art. 36 ust. 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), § 2-6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2010 r. Nr 36, poz. 203) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267-zwanej dalej k.p.a.), ustalił Stowarzyszeniu [...] w S. opłatę w wysokości [...] zł za czynności kontrolne przeprowadzone w dniu [...] r. w pomieszczeniach przedsiębiorstwa leczniczego prowadzonego przez Stowarzyszenie. Stowarzyszenie w odwołaniu od powyższej decyzji wskazało, że czynności kontrolne nie miały charakteru czynności związanych ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, a więc obciążenie opłatą jest nieuzasadnione. Ponadto strona, powołując się na art. 267 k.p.a., wniosła o zastosowanie tego przepisu w sprawie, argumentując, że jest organizacją pożytku publicznego, nie posiada odpowiednich wolnych środków na uiszczenie opłaty, a swoje przychody przeznacza na statutową działalność. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] r., po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] r. przedstawiciele PPIS w S. przeprowadzili, na wniosek strony, kontrolę celem wydania opinii sanitarnej o spełnieniu wymogów jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu prowadzącego działalność leczniczą i w związku z tym obciążono stronę kosztami czynności wynikających ze sprawowania zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Podczas kontroli stwierdzono nieprawidłowości, które dotyczyły braku pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposażonego dodatkowo w natrysk, w tym co najmniej jednego przystosowanego dla osób niepełnosprawnych, w szczególności poruszających się na wózkach inwalidzkich oraz wejścia do pomieszczenia higieniczno-sanitarnego dla pacjentów i osób niepełnosprawnych oraz personelu, które są wspólne z innymi użytkownikami budynku i prowadzą z ciągów komunikacyjnych wspólnych dla wszystkich użytkowników budynku. Nieprawidłowości te także stanowiły podstawę do naliczenia kosztów czynności kontrolnych. Organ odwoławczy stwierdził, że wprawdzie organ I instancji nie powołał w uzasadnieniu decyzji zarządzenia Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej nr [...] z dnia [...] r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania i inne czynności wykonywane w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S., jednak kwota z decyzji naliczona została zgodnie z powyższym zarządzeniem, tj. wskazano kwotę kosztów – bezpośrednich, obejmujących wynagrodzenie pracowników działalności podstawowej według stawki godzinowej w wysokości [...] zł oraz koszty transportu w kwocie [...] zł dla [...] pracowników, a także pośrednich w wysokości [...] kosztów utrzymania stacji. Odnosząc się do wniosku strony o odstąpienie od obciążenia jej opłatą na podstawie art. 267 k.p.a., organ wyjaśnił, że z przepisu tego wynika, iż odstąpić od obciążenia opłatą można w przypadku niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania administracyjnego. Tymczasem Stowarzyszenie, jako organizacja pożytku publicznego, nie jest zwolnione od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą, między innymi, ochrona i promocja zdrowia oraz medyczne konsultacje specjalistyczne. Stowarzyszenie powinno zatem liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z działalnością kosztów oraz wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach administracyjnych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo powoduje, że faktycznie działalność Stowarzyszenia finansowana byłaby ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W skardze na powyższą decyzję Stowarzyszenie zakwestionowało ustalenia organów, że jest zobowiązane do poniesienia opłaty za czynności kontrolne oraz, że czynności te były dokonane w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, zaś mając na względzie treść art. 267 k.p.a., wniosło o zastosowanie tego przepisu w sprawie. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] r. strona, działając przez pełnomocnika, oświadczyła, że nie uzyskała wnioskowanej opinii i zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. wobec braku ustalenia, czy w tym przedmiocie została wydana decyzja ostateczna. Nadto wskazując na uchybienie art. 10 k.p.a. podniosła, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie mogła zapoznać się z zebranym w sprawie materiałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia [...]r., sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za czynności kontrolne. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd przyjął, że organy Inspekcji miały podstawę prawną do naliczenia opłat za wykonane czynności kontrolne, jednakże organ odwoławczy przedwcześnie wydał zaskarżoną decyzję, wobec nierozstrzygnięcia wniosku o zwolnienie od opłat przez właściwy organ, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. Właściwość organu do wydania postanowienia w sprawie zwolnienia z opłaty pozostaje bowiem w ścisłym związku z wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie, albowiem w świetle art. 267 k.p.a. organ, który pozostaje właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie, jest właściwy również do rozstrzygnięcia tej kwestii procesowej. Dodać należy, że rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia z opłat następuje postanowieniem, na które nie służy zażalenie, a więc strona może zaskarżyć je tylko w odwołaniu od decyzji. Nadto Sąd zwrócił uwagę, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających dokonanie w dniu [...] r., na wniosek strony, kontroli celem wydania opinii sanitarnej o spełnieniu wymogów jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu prowadzącego działalność leczniczą oraz stwierdzonych w jej trakcie nieprawidłowości, które stanowiły podstawę obciążenia strony opłatami. Brak tych dokumentów uniemożliwił sądowi ocenę prawidłowości nałożonych opłat. Naczelny Sąd Administracyjny na skutek złożenia przez organ skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt II OSK 41/15 uchylił wyrok WSA z dnia 6 listopada 2014 r., przekazując sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Argumentując podjęte orzeczenie NSA wskazał, że zasadniczym zagadnieniem, na którym koncentrują się zarzuty naruszenia art. 36 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (dalej u.p.i.s.) jest kwalifikacja podjętych przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej czynności związanych z kontrolą przeprowadzoną na wniosek Stowarzyszenia celem wydania opinii sanitarnej o spełnieniu wymogów, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Regulacja wymienionego przepisu określa różne przesłanki pobrania opłat, w zależności od tego, czy czynności organu sanitarnego zostały wykonane w ramach nadzoru bieżącego lub zapobiegawczego. NSA podkreślił, że w niniejszej sprawie nie było wątpliwości, iż podmiot leczniczy na etapie rejestracji ma obowiązek przedstawić opinię właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej potwierdzającą spełnienie warunków przewidzianych dla pomieszczeń i urządzeń wykorzystywanych w określonej działalności leczniczej (art. 100 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej), a z decyzji organu powiatowego wynika, że skarżące Stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem o wydanie takiej opinii, co zainicjowało czynności kontrolne, których kosztami obciążano podmiot wnioskujący. W takich okolicznościach sprawy zdaniem NSA należało przyjąć, że czynności kontrolne przeprowadzone przez właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej na wniosek strony występującej o opinię sanitarną dla celów rejestracji działalności leczniczej – powinny być kwalifikowane jako działania w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego (art. 3 ustawy). Jak wynika z art. 36 ust. 1 i ust. 2 u.p.i.s. opłata za czynności wykonawcze w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobierana jest niezależnie od tego czy w wyniku badań stwierdzono, czy nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. W analizowanej sytuacji Sąd Wojewódzki nie mógł więc stwierdzić, że przeprowadzenie czynności kontrolnych w celu wydania opinii sanitarnej jest działaniem mieszczącym się w sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego. Celem jednak końcowej weryfikacji kontrolowanych decyzji niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z pełnej dokumentacji sporządzonej na okoliczność czynności podjętych przez organ sanitarny, z którymi powiązano ustalone w sprawie koszty. Zauważyć bowiem należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał jako dodatkową podstawę do naliczenia spornych kosztów również to, że podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie urządzonych pomieszczeń. Wprawdzie i taki przypadek mógłby stanowić podstawę do zastosowania art. 36 ust. 1 u.p.i.s., lecz w rozpoznawanej sprawie należy rozgraniczyć czynności wchodzące w zakres nadzoru zapobiegawczego bądź bieżącego, aby nie było wątpliwości, z jakiego konkretnie tytułu strona została obciążona sporną opłatą. W konsekwencji słuszny okazał się również zarzut kasacyjny dotyczący art. 106 § 3 p.p.s.a., bowiem w zaistniałym stanie sprawy Sąd Wojewódzki powinien przeprowadzić uzupełniający dowód z akt administracyjnych, podczas gdy brak pełnej dokumentacji został niezasadnie potraktowany jako przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji. NSA podniósł również, że nie jest trafny pogląd Sądu Wojewódzkiego, iż złożenie wniosku o zwolnienie z opłaty w trybie art. 267 k.p.a. wstrzymuje rozpoznanie sprawy w przedmiocie opłaty ustalonej przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej na podstawie art. 36 ust. 1 u.p.i.s. W szczególności niezasadna była ocena, że organ odwoławczy przedwcześnie wydał decyzję w sytuacji, gdy wraz z odwołaniem Stowarzyszenie złożyło wniosek o zwolnienie z opłaty, podlegający rozpoznaniu przez organ pierwszej instancji w drodze postanowienia, na które nie służy zażalenie. Według NSA w składzie orzekającym na akceptację zasługuje pogląd, zgodnie z którym postanowienie w przedmiocie zwolnienia z opłaty w trybie art. 267 k.p.a. podlega zaskarżeniu zażaleniem, zgodnie z odpowiednio stosowanym przepisem art. 264 § 2 k.p.a. Wobec powyższego organ wyższego stopnia uzyskuje uprawnienie do zbadania tej sprawy dopiero w wyniku złożenia zażalenia. W związku z tym na gruncie rozpatrywanej sprawy przepis art. 264 § 2 stosowany w związku z art. 37 u.p.i.s. przemawiał za tym, aby kwestia ewentualnego zwolnienia od przedmiotowej opłaty rozpatrywana była odrębnie w postępowaniu, w którym właściwy organ wypowie się co do dopuszczalności i zasadności wniosku strony w świetle art. 267 k.p.a. Kwestia ta nie podlegała rozpoznaniu w ramach sprawy dotyczącej samego ustalenia opłaty w trybie art. 36 ust. 1 u.p.i.s. W końcowej części uzasadnienia NSA wskazał, że Sąd Wojewódzki przy ponownym rozpoznawaniu sprawy obowiązany będzie w pierwszej kolejności do przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., a następnie dokonania oceny prawnej zgodnie z wyrażonymi wskazaniami. Pismem z dnia [...] r. tutejszy Sąd zobowiązał organ do uzupełnienia akt administracyjnych, poprzez nadesłanie wszelkiej dokumentacji związanej z wydaniem decyzji-rachunku w sprawie ustalenia opłaty za czynności kontrolne, w tym w szczególności wniosku strony i protokołów z kontroli. W odpowiedzi na powyższe w dniu [...] r. organ przedłożył żądane dokumenty. Na rozprawie, która odbyła się dnia [...] r., Sąd postanowił przeprowadzić dowód z akt administracyjnych PPiS w S. dotyczących wniosku strony skarżącej z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt II OSK 41/15 ponownego rozważenia wymaga kwestia zasadności nałożenia na stronę skarżącą opłaty za czynności związanez kontrolą prowadzoną przez PPIS w pomieszczeniach przedsiębiorstwa leczniczego mieszczącego się przy ul. [...] w Centrum Handlowym "[...]" w S. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Z kolei stosownie do ust. 2 ww. przepisu, za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt II OSK 41/15 regulacja cytowanego przepisu określa różne przesłanki pobrania opłat, w zależności od tego, czy czynności organu sanitarnego zostały wykonane w ramach bieżącego lub zapobiegawczego nadzoru, w związku z tym należy rozgraniczyć te czynności tak, aby nie było wątpliwości z jakiego konkretnego tytułu strona została obciążona kwestionowaną opłatą. W sprawie bezsporne jest, że wnioskiem z dnia [...] r. skarżące Stowarzyszenie zwróciło się o wydanie "decyzji sanitarnej na otwarcie Przychodni [...] w S.". Nie budzi też żadnych wątpliwości, że na skutek tego wniosku w dniu [...] r. przeprowadzono kontrolę obiektu objętego wnioskiem, stwierdzając nieprawidłowości w zakresie naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakimi powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. W ocenie Sądu, tak zebrany w sprawie materiał dowody potwierdza prawidłowość ustaleń organu odwoławczego, że powyższe czynności kontrolne zostały przeprowadzone w ramach sprawowanego przez organy sanitarne zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, skoro miały miejsce z uwagi na zgłoszenie przez stronę wniosku o wydanie opinii dla celów rejestracji działalności leczniczej. Podkreślenia wymaga, że organy Państwowe Inspekcji Sanitarnej powołane są do realizacji zadań w zakresu zdrowia publicznego, a wykonywanie tych zadań polega min. na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego (art. 1 i 2 u.p.i.s.). Do zadań działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy w szczególności: 1) opiniowanie projektów planów zagospodarowania przestrzennego województwa, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy; 1a) uzgadnianie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych; 2) uzgadnianie dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących: a) budowy oraz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych, statków morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych, b) nowych materiałów i procesów technologicznych przed ich zastosowaniem w produkcji lub budownictwie; 3) uczestniczenie w dopuszczeniu do użytku obiektów budowlanych, statków morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych oraz środków komunikacji lądowej; 4) inicjowanie przedsięwzięć oraz prac badawczych w dziedzinie zapobiegania negatywnym wpływom czynników i zjawisk fizycznych, chemicznych i biologicznych na zdrowie ludzi. Użycie zwrotu "w szczególności" oznacza, że katalog tych czynności nie jest zamknięty, a zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wiążącym tutejszy Sąd wyroku, katalogu tym mieszczą się także czynności kontrolne przeprowadzone przez właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej na wniosek strony występującej o opinię sanitarną dla celów rejestracji działalności leczniczej, o której mowa w art. 100 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Podkreślenia jednakże wymaga, że opłata w przedmiotowej sprawie została wymierzona wyłącznie tytułem kosztów poniesionych przez organ w ramach przeprowadzonej kontroli, a nie wydania opinii. Stąd zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. wobec nieustalenia przez organ, czy opinia została wydana jest chybiony. Na marginesie wskazać jednakże należy, że decyzją z dnia [...] r. orzeczono, że pomieszczenia i urządzenia przedsiębiorstwa leczniczego prowadzonego przez stowarzyszenie nie spełniają warunków wymaganych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych w zakresie rehabilitacji. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniu skarżącego, wykonane przez organ czynności w obiekcie podmiotu leczniczego mają charakter czynności, o których mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. Zawarte w tym przepisie sformułowanie "badania laboratoryjne oraz inne czynności" należy traktować rozdzielnie, gdyż "inne czynności" nie muszą być wykonywane tylko w związku z badaniami laboratoryjnymi. Czynności te dotyczą szeroko rozumianego postępowania kontrolnego, obejmującego czynności pozostające w "merytorycznym związku", czyli stanowiące przejaw nadzoru sanitarnego. Dla zastosowania tego przepisu istotne jest natomiast to, czy dane czynności służą celowi kontroli, a więc zmierzają do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy (por. wyroki z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1374/08, z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 449/08, z dnia 1 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1077/08, z dnia 30 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 2281/14, dostępne w Internecie). W konsekwencji wydatki poniesione przez organ związane z dokonaniem kontroli przedsiębiorstwa leczniczego, nawet w przypadku niewydania pozytywnej opinii o spełnieniu wymogów jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu prowadzącego działalność leczniczą, niewątpliwie stanowią inne czynności w rozumieniu art. 36 ust. 1 u.p.i.s. Organ podejmując czynności w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego działa nie tylko w interesie państwa, ale przede wszystkim na rzecz podmiotu inicjującego takie postępowanie, a po stronie organu generowane są koszty ponoszone z budżetu państwa, pomimo, że podejmowane są na wniosek i w interesie strony. Domaganie się zatem przez organ zwrotu kosztów nie dotyczy tylko i wyłącznie sytuacji, gdy organ załatwia sprawę zgodnie z oczekiwaniem wnioskodawcy. Również sam wynik kontroli pozostaje bez znaczenia dla ustalenia opłaty za czynności nadzoru zapobiegawczego, gdyż jest ona pobierana nawet wówczas, gdy nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy przyjąć należy, że skoro działania podjęte w dniu [...] r. przez pracowników Inspekcji Sanitarnej w obiekcie podmiotu leczniczego mieściły się w ramach zapobiegawczego nadzoru i czynności określonych w art. 36 ust. 1 u.p.i.s., to zatem słusznie organ wywiódł, że istniała podstawa do ustalenia z tego tytułu opłaty. Przy czym argumentacja skargi dotycząca braku możliwości poniesienia kosztów pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, albowiem rozpoznanie w tym zakresie wniosku jako inicjującego odrębne postępowanie należy do właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zwolnienie z opłaty w trybie art. 267 k.p.a. następuje w drodze postanowienia, które podlega zaskarżeniu. Wobec powyższego organ wyższego stopnia uzyskuje prawo do zbadania tej kwestii dopiero w wyniku złożenia zażalenia. Z uwagi na to, że kwestia ta nie podlega rozpoznaniu w ramach sprawy dotyczącej samej opłaty, to stwierdzić należy, że organ odwoławczy przedwcześnie zajął stanowisko w sprawie wniosku. Jednakże uchybienie to nie mogło skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, albowiem nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do określonej w decyzji wysokości opłaty jaką obciążono stronę, to zgodzić należy z organem odwoławczym, że kalkulacja tych kosztów przeprowadzona została zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Co prawda powyższe rozporządzenie nie zawiera ścisłego taryfikatora, lecz w sposób ogólny określa sposób obliczania wynagrodzenia, tym nie mniej w rozporządzeniu tym wskazano, że wysokość opłat ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania (§ 2) oraz co składa się na koszty bezpośrednie i pośrednie (§ 3 i § 4) jak i przesądzano, że do wysokości kosztów bezpośrednich należy doliczyć wysokość kosztów pośrednich (§ 5). Analiza przepisów tego aktu prowadzi do wniosku, że opłaty powinny być ustalane w wysokości rzeczywistych kosztów wykonania danej czynności z doliczeniem procentowego narzutu wynikającego z kosztów utrzymania stacji sanitarno-epidemiologicznych. W niniejszej sprawie ustalając wysokość opłaty organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wyszczególnił koszty bezpośrednie (w tym koszt pracownika, koszt transportu) i pośrednie oraz przedstawił arytmetyczne wyliczenie opłaty. Jednakże, wbrew twierdzeniom skargi, wyliczenia kosztów wynagrodzenia pracowników oraz procentowanego narzutu kosztów pośrednich w oparciu o cennik obowiązujący w Państwowej Stacji Sanitarno-Epidemiologiczne w S., nie można traktować w realiach niniejszej sprawy jako naruszenia prawa. Co prawda zarządzenie nr [...] Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. z dnia [...] r. w sprawie sposobu ustalenia wysokości opłat za badania i inne czynności wykonane w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S., nie jest aktem powszechnie obowiązującym, tym nie mniej w sposób obiektywny pozwala na zweryfikowanie prawidłowości dokonanych obliczeń i przyjętych do tych obliczeń jednostkowych kosztów. W ocenie Sądu, za chybiony uznać należy również podniesiony na rozprawie w dniu [...] r. zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. wobec uniemożliwienia stronie przed wydaniem zaskarżonej decyzji zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1994/14 LEX nr 2108318 oraz z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 747/14 LEX nr 2108802 czy wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 965/15 LEX nr 1930134). Tymczasem skarżący nie wskazał w skardze takiego związku przyczynowego, ani też jakich to czynności nie mógł dokonać. Reasumując stwierdzić należy, że zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, gdyż organ odwoławczy dokonał prawidłowej analizy sprawy, jak i w sposób właściwy zastosował przepis art. 37 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Również Sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, nie stwierdził żadnych naruszeń prawa materialnego, czy przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło