II SA/Sz 1409/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Rektora Akademii Medycznej z dnia [...[ nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na powtarzanie III roku studiów oddala skargę. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że w dniu [...]r. studentki trzeciego roku P. Wydziału [...] H. R., T. T. i R. M. w związku z nie zaliczeniem w trzecim terminie egzaminu z [...] złożyły do Prodziekana ds. studentów programu anglojęzycznego pismo (sporządzone w języku angielskim), w którym wniosły o możliwość warunkowego wpisu na czwarty rok studiów z obowiązkiem zaliczenia egzaminu z [...], którego nie zaliczyły na [...] roku. Studentki podniosły też, że ponowne powtarzanie całego [...] roku studiów z przyczyn finansowych uniemożliwi dalszą kontynuację nauki, gdyż studenci pochodzący z N. poza odpłatnością za studia ponoszą wysokie koszty utrzymania w Polsce. Nadto podniosły, że studenci z lat wyższych w oparciu o Regulamin Studiów z [...]. otrzymywali zgody na warunkowy wpis na następny rok studiów, oraz że nie wiedziały, iż wszedł w życie nowy Regulamin Studiów, tylko niektórzy studenci byli poinformowani włączając starostów grup i starostów poszczególnych lat. Dziekan Wydziału, na powyższym podaniu, w dniu [...]r. zamieścił rozstrzygnięcie o następującej treści "Pani M., Pani R. i Pani T. powtórzą cały kurs [...] jako studentki [...] roku". W dniu [...]r. pełnomocnik H. R. [...] A. O. za pośrednictwem faxu złożył w sekretariacie P. pismo opatrzone datą sporządzenia [...]r., z treści którego wynika niezadowolenie studentki ze sposobu załatwienia jej podania oraz kwestionowanie przebiegu i negatywnego wyniku egzaminu z [...]. H. R. wniosła o bezzwłoczne zezwolenie na podjęcie nauki na [...] roku studiów oraz zaliczenie zdawanego przez nią w dniu [...]r. egzaminu z [...] i dokonanie stosownych wpisów w indeksie. Rektor P. w S. adnotację Dziekana na podaniu H. R. z dnia [...]r. potraktował jako decyzję administracyjną, a pismo z dnia [...]r. (data wpływu do organu [...]r.) wniesione przez pełnomocnika [...] A. O. uznał za odwołanie. Następnie R. w S., decyzją z dnia [...]r., [...], po rozpoznaniu odwołania H. R. z dnia [...]r. od decyzji Dziekana Wydziału z dnia [...]r., na podstawie § 29 ust. 1, § 38, § 39 i § 40 ust. 1 i 3 Regulaminu Studiów P. w S. przyjętego uchwałą Nr 58/2008 Senatu PAM z dnia 29 kwietnia 2008r., w związku z art. 160 ust. 1, art. 161 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – utrzymał w mocy decyzję D. w S. z dnia [...]r. w przedmiocie wyrażenia zgody na powtarzanie [...] roku studiów kierunek l. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że studentka H. R. w roku akademickim [...] nie zaliczyła egzaminu z na [...] roku studiów kierunku l. W dniu [...]r. studentka przystąpiła do ostatniego trzeciego zaliczenia egzaminu z [...] i nie uzyskała wyników pozwalających na uzyskanie oceny pozytywnej z tego przedmiotu. W dniu [...]r. H. R. złożyła podanie o warunkowy wpis na [...] studiów z obowiązkiem zaliczenia [...] na [...] roku. Dziekan decyzją z dnia [...]r. wyraził zgodę na powtarzanie przez H. R. [...] roku studiów z obowiązkiem zaliczenia całego kursu [...] bez obowiązku uczestnictwa w zajęciach przewidzianych programem nauczania na [...] roku już zaliczonych. Nadto w dniu [...]r. na wniosek H. R. Dziekan wydał decyzję o pozwoleniu na przeniesienie się przez studentkę na inną uczelnię medyczną według jej wyboru. Rektor wyjaśnił, że w tak ustalonym stanie faktycznym, pismo pełnomocnika strony należało potraktować jako odwołanie od decyzji Dziekana z dnia [...]r. Strona nie była bowiem pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania i nie może ponosić negatywnych konsekwencji za zaniedbania organu. Odnosząc się do żądania strony zawartego w odwołaniu z dnia [...]r. w przedmiocie warunkowego wpisu na [...] rok studiów z jednoczesnym zakreśleniem terminu do uzupełnienia zaległości, Rektor podniósł, że żądanie to oparte zostało o nieobowiązujący już Regulamin z [...]r. tj. przepis § 38 ust. 2 zgodnie z którym dziekan mógł w wyjątkowych przypadkach udzielić warunkowego zezwolenia na podjęcie nauki w następnym roku, m.in. jeżeli student nie zdał egzaminu z jednego przedmiotu i wyznaczyć termin na uzupełnienie zaległości. Obecnie obowiązujący Regulamin Studiów nie przewiduje takiego rozwiązania. Warunkowe zezwolenie na podjęcie nauki na kolejnym roku studiów jest możliwe tylko w sytuacji, w której student nie uzyskał zaliczenia z jednego przedmiotu niekończącego się egzaminem (§ 39 ust. 1 Regulaminu). Tymczasem przedmiot [...], którego H. R. nie zaliczyła, kończy się egzaminem. Obecnie na mocy § 40 ust. 3 Regulaminu strona ma możliwość powtarzania [...] roku studiów bez obowiązku zaliczenia zajęć i egzaminów z tych przedmiotów, z których uzyskała ocenę pozytywną. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie zmiana Regulaminu Studiów w trakcie pobierania nauki przez studenta jest względem niego skuteczna. Zmieniony regulamin ma zastosowanie wobec studenta od momentu jego wejścia w życie, bez konieczności indywidualnego doręczenia i akceptacji studenta. Uchwalanie i zmiany regulaminu studiów regulują przepisy art. 160 – 162 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Regulamin Studiów jest wewnętrznym aktem normatywnym uchwalonym przez senat danej uczelni, którego funkcją jest określenie organizacji i toku studiów oraz związanych z tym praw i obowiązków studentów. Tryb uchwalania regulaminu przewiduje udział w nim samorządu studenckiego (art. 161 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 161 ust. 4 ustawy, tryb przewidziany dla uchwalania regulaminu jest właściwy również do jego zmiany. Rektor wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 uchwały nr 58/2008 Senatu PAM w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2008r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów Pomorskiej Akademii Medycznej "nowy" Regulamin Studiów wszedł w życie z dniem 1 października 2008r., a dotychczasowy utracił moc z wyjątkiem § 44 ust. 1. Regulamin Studiów z 2008r. został uchwalony zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie o szkolnictwie wyższym i przekazany do wiadomości wszystkim studentom w sposób zwyczajowo przyjęty tj. poprzez publikację na stronach internetowych, wywieszenie na tablicy ogłoszeń oraz udostępnienie tekstu w dziekanacie. Nadto na początku roku akademickiego [...] Prodziekan ds. Studentów Programu Anglojęzycznego Wydziału L. spotkał się ze studentami programu anglojęzycznego i informował studentów o zmianach Regulaminu Studiów, stąd wszyscy studenci w tym również studiujący w języku angielskim wraz z rozpoczęciem roku akademickiego [...] zostali poinformowani o swoich prawach i obowiązkach wynikających z nowego Regulaminu Studiów. Rektor wskazał, że Dziekan rozpoznając podanie strony zwrócił się do Kierownika Zakładu [....] o całościową ocenę kształcenia studentki. Kierownik Zakładu stwierdził, że wyniki uzyskane przez studentkę wskazują, iż musi powtórzyć cały kurs kształcenia na kierunku [...] i po jego zakończeniu ponownie przystąpiła do egzaminu. Odnosząc się do dalszych zarzutów podniesionych w odwołaniu, Rektor wskazał, że przeprowadzone postępowanie sprawdzające nie potwierdziło zarzutów strony, co do nieprawidłowości przy zdawaniu egzaminu z [...]. W ocenie organu, nieprawidłowe zachowanie przejawiła sama strona, która poprawiła test już po jego napisaniu i będąc w posiadaniu klucza z prawidłowymi odpowiedziami. Zarzut odnoszący się do postawy etycznej egzaminatora, organ uznał za nieudowodniony i zmierzający do uzyskania korzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Nie jest też możliwe wyznaczenie innego egzaminatora lub wyznaczenie terminu egzaminu komisyjnego. Regulamin Studiów nie przewiduje możliwości wyznaczenia innego egzaminatora. Natomiast egzamin komisyjny, zgodnie z § 29 ust. 2 Regulaminu, może być wyznaczony na wniosek studenta w odniesieniu do drugiego terminu poprawkowego. W obecnej sytuacji nie ma możliwości rozpatrzenia tego wniosku, ponieważ przed przystąpieniem do drugiego egzaminu poprawkowego strona takiego wniosku nie złożyła. H. R. reprezentowana przez pełnomocnika [...] A. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 9, art. 12 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, a także ustalenie nieprawdziwego stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniosła, iż w istocie zdała egzamin z [...] (otrzymała wymaganą ilość punktów) i opisała szczegółowo przebieg egzaminu. Podczas egzaminu obecna była tylko skarżąca i egzaminator. Po zakończeniu pisania egzaminu, egzaminatorka wręczyła skarżącej kartkę z prawidłowymi odpowiedziami, celem porównania i zaznaczenia błędów. Skarżąca wykonała to polecenie sądząc, że ma to służyć usprawnieniu pracy egzaminatora. Po sprawdzeniu pracy i przeliczeniu punktów, skarżąca została poinformowana, że uzyskała wymaganą liczbę punktów i egzamin zdała. Po chwili egzaminatorka zmieniła zdanie i oskarżyła stronę o poprawienie swoich odpowiedzi po otrzymaniu odpowiedzi, czemu skarżąca zaprzeczyła twierdząc, że nanosiła poprawki, ale przed uzyskaniem listy poprawnych odpowiedzi. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej należy uznać, że zdała egzamin i powinna być dopuszczona do zajęć na [...] roku. Skarżąca zarzuciła, że w toku postępowania nie udzielono jej żadnych informacji na temat toczącego się postępowania. Nie otrzymała na piśmie decyzji Dziekana Wydziału L. Została jedynie ustnie poinformowana, że nie może uczestniczyć w zajęciach dla studentów [...] roku. Podobnie w toku postępowania odwoławczego, skarżąca nie była informowana o jego przebiegu i nie umożliwiono zapoznania z zebranym materiałem dowodowym. W ocenie skarżącej, organ naruszył art. 12 kpa, nie ustosunkował się do większości twierdzeń strony i nie podjął żadnych czynności by wyjaśnić okoliczności przeprowadzenia egzaminu z [...], co jest okolicznością kluczową w sprawie, zatem naruszył również art. 75 § 1 kpa i art. 77 § 1 kpa. Skutkiem zaniedbań organu jest wydanie decyzji w oparciu o nieprawidłowy stan faktyczny. Skarżąca bowiem uzyskała wymaganą ilość punktów i powinna dostać ocenę pozytywną. Dlatego skarga jest konieczna i zasadna. Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił, że przedmiotem kontroli w toku instancji postępowania administracyjnego nie był przebieg niezaliczonego przez skarżącą egzaminu. Egzamin nie jest postępowaniem administracyjnym, a ocena z egzaminu decyzją administracyjną w rozumieniu kpa. W konsekwencji materia ta nie mogła być przedmiotem ustaleń. Skarżąca w pierwszym piśmie do Dziekana, nie kwestionowała przebiegu egzaminu, domagając się jedynie, aby powtarzanie kursu z [...] odbywało się w ramach nauki na [...] roku studiów, nie zaś na zasadzie powtarzania [...] roku studiów. Rozstrzygnięcie niniejszego postępowania oparło się zatem na niekwestionowanych ustaleniach, z których wynika, że egzaminator wystawił stronie ocenę "niedostateczną, co oznaczało brak zaliczenia danego przedmiotu. Dziekan nie jest uprawniony do weryfikowania ocen wystawionych przez egzaminatorów, miarodajny jest zapis protokołu egzaminacyjnego oraz wpis w indeksie. Dlatego, w ocenie organu niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do wadliwych ustaleń faktycznych. Ponadto w świetle zapisów § 38 – 40 aktualnie obowiązującego regulaminu, warunkowe zezwolenie na kontynuowanie nauki na kolejnym roku studiów może zostać udzielone jedynie w przypadku, gdy student nie zaliczy przedmiotu niekończącego się egzaminem. [...] nie jest takim przedmiotem, bowiem zaliczenie odbywa się w formie egzaminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Z uwagi na to, że Sąd dostrzegł, iż decyzja Dziekana w S. z dnia [...]r. ma formę ograniczoną do minimum w stosunku do formy przewidzianej w art. 107 § 1 kpa, w pierwszej kolejności Sąd rozważał, czy organ odwoławczy był uprawniony do potraktowania tego aktu jako decyzji administracyjnej. Nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie o treści "Pani M., Pani R. i Pani T. powtórzą cały kurs [...] jako studentki [...] roku" zostało zamieszczone na podaniu złożonym między innymi przez skarżącą H. R. Rozstrzygnięcie to zawiera datę ([...]r.), adresata (osoby składające podanie) i podpis Dziekana co nie jest kwestionowane przez skarżącą. Zważywszy na to, że rozpatrzenie podania (które zostało wniesione tuż przed rozpoczęciem nowego roku akademickiego [...]) miało istotne znaczenie dla wnioskodawców i wymagało szybkości postępowania uznać trzeba, że taka forma decyzji Dziekana była w tych okolicznościach dopuszczalna. Dlatego w sytuacji gdy wiadomo, kto jest autorem rozstrzygnięcia, znana jest jego treść i data, przyjąć trzeba, że Rektor nie naruszył prawa traktując omawiany akt jako decyzję organu I instancji oraz rozpatrując odwołanie mimo braku wiedzy, kiedy strona została poinformowana o treści tej decyzji, ale wykładając na korzyść strony fakt, że decyzja nie zawierała pouczenia o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Wskazać też trzeba, że w zaistniałej sytuacji procesowej istotne znaczenie posiada okoliczność czy decyzja ostateczna z dnia [...]r., odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 1 i 3 kpa, jeśli bowiem odpowiada tym warunkom, to dopuszczalne jest uznanie, że z uwagi na dwuinstancyjność postępowania administracyjnego, braki formalne decyzji organu I instancji, zostały sanowane decyzją organu II instancji. Tak też Sąd ocenił sytuację proceduralną zaistniałą w niniejszej sprawie. Przystępując do oceny merytorycznej części rozstrzygnięcia organu odwoławczego, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że większość zarzutów odwołania i skargi jest bezprzedmiotowa dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem dotyczy wyniku egzaminu z [...], który to wynik nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem organu administracji publicznej podlegającym kontroli Sądu administracyjnego. Skoro tak, to punktem wyjścia dla rozważań Sądu co do prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego, muszą być przyjęte jako nie wadliwe ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wbrew bowiem wywodom skargi zmierzającym przede wszystkim do podważenia wyniku egzaminu z [...], postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżącej, jak już była mowa o tym wyżej, nie mogło się toczyć w przedmiocie wyniku egzaminu, natomiast rozstrzygnięcie organów orzekających w sprawie musiało wynik ten mieć na uwadze jako najistotniejsze ustalenie faktyczne mające decydujące znaczenie dla sposobu załatwienia podania. W dacie orzekania przez organy obu instancji obowiązywał Regulamin Studiów P., uchwalony Uchwałą Nr 58/2008 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej z dnia 29 kwietnia 2008r. Zgodnie z § 39 ust. 1 tego Regulaminu – Dziekan może w wyjątkowych przypadkach udzielić warunkowego zezwolenia na podjęcie nauki w następnym roku studiów, o którym mowa w § 38 pkt 2, jeżeli student nie uzyskał zaliczenia z jednego przedmiotu niekończącego się egzaminem. W świetle tego przepisu zezwolenie na warunkowe podjęcie studiów na [...] roku możliwe byłoby tylko wówczas, gdyby skarżąca nie zaliczyła jednego przedmiotu niekończącego się egzaminem. Tymczasem przedmiot na [...] roku studiów wydziału lekarskiego P. w S. jakim jest [...] kończy się egzaminem, a zatem nie zdanie tego egzaminu prowadziło do wyłączenia możliwości zastosowania przez Dziekana § 39 ust. 1 Regulaminu, co trafnie i zgodnie z prawem wyłożył organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji. W tej sytuacji forsowana skargą koncepcja istnienia możliwości warunkowego dopuszczenia skarżącej do studiów na [...] roku, nie znajduje oparcia w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy. W tym stanie sprawy, uznając zarzuty skargi za chybione i nie znajdując innych naruszeń prawa, należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalić.