II SA/Sz 1416/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski,, Asesor WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 sprawy ze skargi A. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę W dniu [...] r. A. O. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta [...], w oparciu o art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) i art. 37l ust. 1 i 2, art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), odmówił przyznania A. O. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] r. uznając, że nie udokumentował 35 letniego okresu pracy uprawniającego do emerytury. Wyłączając z okresów zatrudnienia czas prowadzenia działalności gospodarczej, za który A. O. nie opłacił składek na ubezpieczenie społeczne, organ ustalił, że okres uprawniający wnioskodawcę do emerytury wynosi 34 lata 5 miesięcy i 6 dni. W wyniku rozpatrzenia odwołania A. O. od powyższej decyzji Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Wojewoda zwrócił uwagę na potrzebę ustalenia, które z okresów zatrudnienia, a w szczególności prowadzenia działalności gospodarczej, mogą być uznane za okresy uprawniające do emerytury. Organ odwoławczy powołał się na prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, którego wynik mógł mieć wypływ na wynik sprawy. Po powtórnym przeprowadzeniu postępowania Starosta [...], przywołując tą samą podstawę prawną rozstrzygnięcia jak w poprzednim orzeczeniu z dnia [...] r., decyzją z [...] r., nr [...] odmówił A. O. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] r. Przedstawiając szczegółowe zestawienie okresów zatrudnienia i prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej organ stwierdził, że łączny okres uprawniający A. O. do emerytury wynosi 34 lata 10 miesięcy i 29 dni, co oznacza, że na dzień rejestracji nie spełniał wszystkich warunków do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego, gdyż nie posiadał 35 letniego okresu uprawniającego do emerytury. W złożonym od tej decyzji odwołaniu A. O. podniósł, że suma podanych przez organ I instancji okresów zatrudnienia i prowadzenia działalności gospodarczej daje łącznie 37 lat i 20 dni, a nie jak błędnie obliczył Starosta 34 lata 10 miesięcy i 29 dni. Ponadto, A. O. wyjaśnił, że przystąpił do spłaty zaległych składek Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, co będzie skutkowało zaliczeniem okresu od [...] r. do [...] r. do ogólnego stażu pracy. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 37l ust. 1 i 2, art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając treść dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że po raz ostatni A. O. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...] r., składając na karcie rejestracyjnej osoby bezrobotnej wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Z treści przedłożonego świadectwa pracy wynika, że bezpośrednio przed rejestracją był zatrudniony na stanowisku kierownika w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym w [...] w okresie od [...] r. do [...] r. Stosunek pracy został rozwiązany za wypowiedzeniem, z przyczyn ekonomicznych - zmniejszenia zatrudnienia - likwidacji stanowiska pracy. Przywołując treść art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Wojewoda uznał, że biorąc pod uwagę wiek wnioskodawcy i udokumentowany staż pracy, jego uprawnienia mogły być ocenione wyłącznie pod kątem spełnienia przesłanek określonych w punkcie 2 w/w przepisu. Według ustaleń Wojewody, A. O. w momencie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy spełniał warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, a także miał ukończone 55 lat do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w którym był zatrudniony przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. Natomiast nie spełniał ostatniej z przesłanek, tj. nie legitymował się okresem uprawniającym do emerytury, wynoszącym co najmniej 35 lat, udokumentowując świadectwami pracy i zaświadczeniami okres uprawniający do emerytury wynoszący 34 lata 10 miesięcy i 29 dni, co wynika ze sporządzonego zestawienia okresów zatrudnienia, pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej: – Wojewódzka Spółdzielnia Spożywców [...] w [...], okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. - 2 lata, 3 miesiące i 15 dni, – [...] Zjednoczenie Budownictwa w [...], okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. - 1 rok, – Zjednoczenie Technicznej Obsługi Rolnictwa w [...], okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. - 3 lata i 4 dni, – Spółdzielnia Pracy Budowlano-Termoizolacyjna w [...], okres zatrudnienia od 02.01.1975 r. do 31.07.1981 r. - 6 lat i 7 miesięcy, – zaświadczenie ZUS - ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek, okres ubezpieczenia od [...] r. do [...] r. - 4 lata, 6 miesięcy, – Wojewódzka Spółdzielnia Pracy "[...]" w [...], okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. - 2 lata i 4 miesiące, – Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe [...] Spółka z o.o. w [...], okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. - 11 lat, 1 miesiąc i 16 dni, – zaświadczenie ZUS - ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek, okres ubezpieczenia od [...] r. do [...] r. - 7 miesięcy i 18 dni, – [...]Spółka z o.o. w [...], okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. - 1 rok, – Powiatowy Urząd Pracy w [...], okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. - 1 rok, – Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe [...] w [...], okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. - 1 rok, 5 miesięcy i 6 dni. Ustosunkowując się do podniesionego w odwołaniu zarzutu błędnego wyliczenia przez organ I instancji zatrudnienia za okres od [...] r. do [...] r. w Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców [...] w [...], Wojewoda przyznał, że istotnie nieprawidłowo wpisano jego czasookres, tj. 1 rok, 5 miesięcy i 6 dni, zamiast 2 lat, 3 miesięcy i 15 dni, natomiast do łącznego okresu (34 lat 10 miesięcy i 29 dni) został ujęty prawidłowy czas pracy: 2 lata, 3 miesiące i 15 dni. Natomiast wskazany przez skarżącego okres od dnia [...]r. do [...] r., zawarty jest w przedziale od [...]r. do [...] r. i został zaliczony do ogólnego okresu uprawniającego do emerytury w związku z ubezpieczeniem z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek. A. O. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] zarzucając organowi naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118). Skarżący nie kwestionując prawidłowości podstawy prawnej decyzji wskazał, że w swym uzasadnieniu Wojewoda dwukrotnie uznał sporny okres prowadzenia działalności gospodarczej od [...] r. do [...] r. Jednocześnie jednak błędnie przyjął, że wynikający z niego okres składkowy wynosi 7 miesięcy i 18 dni, a nie 10 miesięcy. Zdaniem skarżącego, prawidłowe obliczenie i uwzględnienie 10 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej dawałoby 35 lat 1 miesiąc i 11 dni, a tym samym prawo do świadczenia przedemerytalnego. A. O. zarzucił organowi odwoławczemu zaniechanie ustaleń przy badaniu okresów za które skarżący uiścił składki, poprzestając jedynie na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji. W tym zakresie, powołując się na art. 5 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]r., dowody wpłat zaległych składek z dnia [...] r. i zaświadczenie ZUS z dnia [...] r. skarżący stwierdził, że skoro składki za brakujące okresy zostały zapłacone to nie ma podstaw aby nie uwzględnić całego okresu prowadzenia działalności gospodarczej od [...] r. do [...] r. W ocenie A. O., nie ma znaczenia, że składki zostały zapłacone po terminie. Art. 5 ust. 4 ustawy o FUS nie stawia wymogu zapłacenia składek w terminie. Inna wykładnia byłaby sprzeczna z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.) i zasadą słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Poza tym, przy odmiennej interpretacji konieczne byłoby uznania jakie opóźnienie w opłaceniu składki powoduje utratę prawa do uznania, że składki zostały opłacone. Zapłacenie składek nawet po terminie rodzi dwojakie skutki: wygaśnięcie zobowiązania oraz uzyskanie prawa do określonych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, czy też świadczeń emerytalnych. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] r. A. O. podniósł dodatkowo, że Wojewoda [...] nie ustosunkował się do kwestii nieuwzględnienia przez Starostę [...] okresu prowadzenia działalności gospodarczej od [...] r. do [...] r., za który opłacono składkę na ubezpieczenie, co dałoby wraz z innymi okresami pracy i zatrudnienia 37 lat 10 miesięcy i 28 dni do wymaganego stażu. Ponadto, skarżący podkreślił, że organ I instancji początkowo nie kwestionował uprawnień skarżącego do świadczenia przedemerytalnego wypłacając mu przez 11 miesięcy zaliczkowe świadczenie na podstawie art. 37k ust. 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W trakcie rozprawy Sąd uwzględnił wnioski dowodowe A. O. i dopuścił dowód z dokumentów dołączonych do skargi, pisma procesowego z [...] r. oraz złożonych na rozprawie, mających m.in. wykazać kiedy i za jakie okresy skarżący uiścił składki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem - stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi, bowiem wydając kwestionowane orzeczenie Wojewoda [...] nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując wniosek A. O. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego organy obu instancji zgodnie przyjęły, że nabycie prawa do tego świadczenia, wobec przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów potwierdzających zatrudnienie i prowadzenie działalności gospodarczej a także daty urodzenia skarżącego, mogło ewentualne nastąpić na gruncie art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514 ze zm.). Pogląd ten w pełni zaaprobował we wniesionej skardze A. O., podnosząc jednak, że w jego ocenie, spełnia wszystkie przesłanki określone w w/w przepisie do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Istotą sporu, który wyłonił się w niniejszej sprawie stało się ustalenie okresu uprawniającego A. O. do emerytury, który winien wynosić co najmniej 35 lat, a która to okoliczność, zdaniem Wojewody [...], nie została przez skarżącego wykazana, uniemożliwiając przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Zgodnie z art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 66 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawiający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Zdaniem Sądu, Wojewoda [...] prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o wykazane przez skarżącego poszczególne okresy zatrudnienia oraz prowadzenia działalności gospodarczej. Nie wszystkie z tych okresów organ uwzględnił przy obliczaniu okresu uprawniającego A. O. do emerytury. W tym zakresie skarżący zarzucił Wojewodzie niekonsekwencję i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji sprzecznych ze sobą ustaleń, polegających na tym, że organ z jednej strony wskazując czas prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej podał okres od [...] r. do [...] r. a zarazem przyjął do okresu uprawniającego skarżącego do emerytury zamiast 10 miesięcy - 7 miesięcy i 18 dni. Rozpatrując słuszność tego zarzutu Sąd stwierdził, że istotnie stanowisko organu w tej kwestii może budzić pewne zastrzeżenia w kontekście sposobu sformułowania uzasadnienia decyzji. Uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że Wojewoda [...] z okresu prowadzonej przez skarżącego działalności, tj. od [...] r. do [...] r. do okresu uprawniającego do emerytury jak i do świadczenia przedemerytalnego zaliczył w rzeczywistości jedynie 7 miesięcy i 18 dni, nieuwzględniając okresu za który skarżący nie uiścił należnych składek na ubezpieczenie społeczne. W myśl art. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszy Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118), przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty dla płatników składek, zobowiązanych do opłacania składek na własne ubezpieczenia emerytalne i rentowe, nie uwzględnia się okresów, za które nie zostały opłacone składki, mimo podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu w tym okresie. Skoro art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wymaga spełnienia przesłanek w nim określonych, w tym m.in. osiągnięcia okresu uprawiającego do emerytury "do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy", w którym dana osoba była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, to istotne stało się ustalenie przez organ uprawnień skarżącego najpóźniej na dzień rozwiązania ostatniego stosunku pracy lub stosunku służbowego. Art. 37l w/w ustawy dodatkowo stanowi, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy (tj. warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku). Na dzień rozwiązania stosunku pracy w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym [...] w [...], czyli [...] r. skarżący nie legitymował się 35 letnim okresem uprawniającym do emerytury. Wobec przedstawionej wyżej zasady, wedle której przy ustaleniu prawa do emerytury lub renty osób prowadzących działalność gospodarczą nie uwzględnia się okresów za które nie zostały opłacone składki, składając wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego skarżący nie mógł skutecznie powołać się na te okresy prowadzenia działalności gospodarczej za które należnych składek nie uiścił na dzień [...] r. Jak wynika z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] r., A. O. jeszcze na dzień [...] r. zalegał z opłatą składek za okres od [...] r. do [...] r. (karta 46 akt administracyjnych). W takim stanie faktycznym i prawnym przedstawione w skardze argumenty poparte dołączonymi dokumentami a wskazujące na późniejsze uregulowanie przez skarżącego zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, nie mogły wpłynąć na ocenę spełnienia przez skarżącego warunków osiągnięcia 35 letniego okresu uprawniającego do emerytury i w konsekwencji do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Stwierdzenie powyższych faktów jako nietrafne każą ocenić zarzuty naruszenia przez Wojewodę [...] zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) i zasady słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Skuteczność zarzutu naruszenia zasady praworządności. musiałaby zostać poparta wykazaniem, że organ naruszył normy prawne związane z podejmowaniem zaskarżonej decyzji. Takich uchybień ze strony organu Sąd nie dostrzegł. Wojewoda [...] prawidłowo zinterpretował i zastosował powołane w orzeczeniu przepisy prawa, w szczególności art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Co do podniesionego, acz bliżej nieskonkretyzowanego zarzutu naruszenia zasady słusznego interesu strony w postępowaniu, należy zauważyć, że zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wyrażona w art. 7 k.p.a. nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż to przepisy te wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Tym samym odmienna i niewłaściwa wykładnia przepisów prawa materialnego zaprezentowana przez skarżącego, nie mogła stanowić uzasadnienia przedstawionego zarzutu. Za chybione Sąd uznał również zarzutu nieuwzględnienia przez Wojewodę [...] okresu prowadzenia przez A. O. działalności gospodarczej od [...] r. do [...] r., bowiem okres ten pokrywa się z uwzględnionym przez organ czasem zatrudnienia skarżącego w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowym [...] w którym pracował w latach [...]. Okres prowadzenia działalności gospodarczej i równoczesnego zatrudnienia nie mógł zostać liczony podwójnie, bo byłoby to sprzeczne z zasadami ustalania okresu uprawniającego do emerytury wynikającymi z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która w art. 11 stanowi, że w razie zbiegu w czasie okresów uprawniających do świadczeń, uwzględnia się okres korzystniejszy. Sąd nie podzielił także tych wywodów przedstawionych przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] r., który powołując się na art. 150d ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), w wersji obowiązującej od dnia 1 listopada 2005 r. uznał za prawnie dopuszczalne uwzględnienie tych okresów prowadzenia działalności gospodarczej za które składki zostały opłacone już po dniu złożenia wniosku o świadczenie przedemerytalne. Należy podkreślić, że skoro wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego skarżący złożył [...] r., to podstawę materialnoprawną prowadzenia rozważań i wydania decyzji w przedmiocie wnioskowanego świadczenia mogły stanowić jedynie przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed [...] (art. 32), stosuje się przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma okoliczność wypłacania przez Powiatowy Urząd Pracy w [...] świadczenia przedemerytalnego w formie zaliczkowej na mocy art. 37k ust. 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Te czynności organu I instancji nie mogły podlegać kontroli Sądu w niniejszej sprawie, gdyż nie miały one wpływu na ostateczne załatwienie wniosku A. O. o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, co skutkować musiało oddaleniem skargi jako niezasadnej na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).