II SA/Sz 143/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 16 lipca 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz skarżącego A. L. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wójt Gminy B., po rozpoznaniu wniosku B. i J. W. (dalej "inwestorzy") wydał w dniu 30 września 2015 r. decyzję nr [...], w której ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej wraz z niezbędną infrastruktura techniczną na działce nr [...] w obrębie P.. W decyzji tej zaznaczono, że w zakresie odprowadzania ścieków bytowych planowana jest budowa indywidualnej przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie działki inwestycyjnej z zachowaniem odległości wynikających z warunków technicznych jakim powinny podlegać budynki i ich usytuowanie zgodnie z przepisami. A. L. (dalej "skarżący") złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, gdyż jego zdaniem została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego, nowa inwestycja na ww. działce powinna być podłączona do sieci wodno-kanalizacyjnej zgodnie z warunkami ogólnymi i technicznymi przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej z 13 marca 2015 r. wydanymi przez RWiK spółka z o.o. w B.. Według skarżącego, ww. decyzja narusza art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż zezwala na wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, działając na podstawie art. 61a § 1, art. 157 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 19600 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a."), art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399; dalej "u.c.p.g.") wydało w dniu 16 lipca 2024 r. postanowienie nr SKO.4150.238.2024, w którym odmówiło wszczęcia postępowania na wniosek skarżącego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia 30 września 2015 r. Kolegium przytoczyło treść art. 5 ust.1 pkt 2 u.c.p.g. i wskazało, że przyłączenie inwestycji do sieci kanalizacyjnej nie jest zawsze bezwzględnie wymagane. W niniejszej sprawie inwestorzy uzyskali warunki zabudowy dopuszczające realizację indywidualnej przydomowej oczyszczalni ścieków, co wyłączało obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Zdaniem Kolegium, powyższe ustalenie nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż wynikało to z obowiązujących przepisów prawa, zatem nie było podstaw do wszczęcia niniejszego postępowania. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym podniósł, że inwestycja winna być podłączona do sieci kanalizacji sanitarnej, gdyż jest ona doprowadzona do granicy przedmiotowej nieruchomości, a nawet przez nią przebiega. W tych okolicznościach zezwolenie na realizację przydomowej oczyszczalni ścieków jest rażącym naruszeniem prawa przez organ. Kolegium wydało w dniu 10 stycznia 2025 r. postanowienie nr SKO.4150.1498.2024, w którym utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 15 lipca 2024 r. Kolegium przytoczyło stan faktyczny w sprawie oraz treść art. 5 ust.1 pkt 2 u.c.p.g. Wskazało, że z ww. przepisu nie wynika obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej. W niektórych przypadkach istnieje obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Obowiązek taki istnieje w sytuacji, gdy wybudowana jest sieć za wyjątkiem gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. W niniejszej sprawie inwestorzy zaplanowali wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, zatem w ocenie Kolegium, decyzja Wójta Gminy B. z dnia 30 września 2015 r. nie naruszała prawa. Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie, gdyż według niego decyzja Wójta Gminy B. z dnia 30 września 2015 r. naruszała art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w sposób rażący. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W pierwszej kolejności należy rozważyć prawidłowość wydanych postanowień pod względem formalnym. Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wszczęte na żądanie skarżącego. Organ, wydając postanowienie z dnia 16 lipca 2024 r. powołał się na art. 61a § 1 k.p.a. Na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. W sprawie nie było sporne, że skarżący posiada status strony postępowania. Organ uznał jednak, że wystąpiły inne uzasadnione przyczyny, wskazujące iż postępowanie nie może być wszczęte. Organ uznał, że wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji jest bezzasadny, gdyż wynika to wprost z przepisów prawa, tj. art. 5 ust.1 pkt 2 u.c.p.g. Podkreślić należy, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. została ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego – do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. (Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego. Aktualizowany. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej. LEX/el. 2025). W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, jakim w przypadku żądania stwierdzenia nieważności decyzji jest ocena danej decyzji pod kątem przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 8 marca 2017 r., II OSK 2600/16). Zdaniem Sądu, organ administracyjny w wydanych postanowieniach naruszył art. 61a § 1 k.p.a., gdyż dokonał merytorycznej oceny żądania skarżącego pod kątem spełnia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższe naruszenie było podstawą do uchylenia postanowień wydanych przez organ administracyjny, orzekający w obu instancjach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Na obecnym etapie sprawy ustosunkowanie się do zarzutów skargi jest przedwczesne. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ zobowiązany jest do oceny wniosku skarżącego w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności i wydania stosownego orzeczenia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a. Na rzecz skarżącego zasądzono od organu kwotę 100 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania.