II SA/Sz 1433/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 marca 2017 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy G. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Wnioskiem z dnia 28 maja 2015 r., Szpitalne Centrum Medyczne Sp. z o.o. (dalej przywoływane jako: "Skarżąca"), zwróciło się do Burmistrza Gminy (dalej przywoływany jako: "Organ I instancji") o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej osoby nieubezpieczonej – W. T. (dalej przywoływany jako: " "). 2. Decyzją z dnia [...] r. Organ I instancji odmówił potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni od dnia 26 maja 2015 r. dla Świadczeniobiorcy. 3. Pismem z dnia 15 grudnia 2015 r. Skarżąca wniosła odwołanie od w/w decyzji zarzucając naruszenie przepisów art. 7 oraz 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej przywoływana jako: "k.p.a."), w związku z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1793, dalej przywoływana jako: " u.ś.o.z."). 4. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej przywoływane jako: "SKO", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy"), uchyliło decyzję Organu I instancji z dnia [...] roku i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu Organowi. W uzasadnieniu wskazano, iż Organ I instancji powinien wykorzystać wszelkie przysługujące mu środki dowodowe oraz poinformować Świadczeniobiorcę o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania.  5. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ I instancji decyzją nr [...] r. ponownie odmówił potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Świadczeniobiorcy, a w uzasadnieniu podał, że nie jest możliwym ustalenie jego sytuacji dochodowej. 6. Pismem z dnia 11 lipca 2016 r. Skarżąca wniosła odwołanie od w/w decyzji zarzucając naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. oraz art. 88 § 1 i 3 k.p.a. 7. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 54 ust. 1, 3, 4 u.ś.o.z. po rozpatrzeniu odwołania orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności przeanalizował czy Organ I instancji wypełnił wskazania Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w decyzji z dnia [...] r. Organ I instancji miał: 1) wykorzystać wszelkie przysługujące mu środki dowodowe, 2) poinformować stronę (W. T.) o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. Jak wskazano w uzasadnieniu, w piśmie z dnia 11 maja 2016 r. matka Świadczeniobiorcy oświadczyła, że syn wraz z nią nie zamieszkuje i nie wie z kim wspólnie gospodaruje ani jakim dochodem dysponował w kwietniu 2015 r. Okoliczności te potwierdziła podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 12 maja 2016 r. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że sąsiedzi Świadczeniobiorcy także nie widzieli go od dłuższego czasu i nie mają na jego temat żadnych informacji. Pismem z dnia 13 maja 2016 r. wezwano Świadczeniobiorcę do stawienia się w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w związku z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej - w piśmie tym wskazano, iż niezastosowanie się do wezwania spowoduje wydanie decyzji odmownej. Organ II instancji wskazał także, iż Organ I instancji dysponował już wcześniej zebranymi dokumentami w sprawie: 1) pismem N F Z Z O W z dnia [...] r., zgodnie z którym Świadczeniobiorca na dzień 26 maja 2015 r. posiadał status osoby nieubezpieczonej, 2) pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., zgodnie z którym organ podatkowy nie dysponował informacjami dotyczącymi dochodu uzyskanego na dzień 26 maja 2015 r. przez Świadczeniobiorcę. Mając powyższe na uwadze Organ II instancji uznał, iż Burmistrz Gminy wykonał wskazania SKO zawarte w treści decyzji z dnia [...] r., ponieważ poinformował Świadczeniobiorcę pismem nadanym na jego ostatni znany adres zamieszkania o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania oraz przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w dniach 11 i 12 maja 2016 r., które także nie pozwoliły na zebranie wszystkich wymaganych informacji, a w szczególności ustalenia czy w sprawie zostało przez Świadczeniobiorcę spełnione kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930, dalej przywoływana jako: "u.p.s."). Organ po przytoczeniu treści normy zawartej w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. podniósł, iż decyzję wydaje się, miedzy innymi, po stwierdzeniu przez właściwy organ, że świadczeniobiorca spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Jeżeli natomiast Organ I instancji nie jest w stanie zweryfikować takiej okoliczności na skutek bierności świadczeniobiorcy czy też braku realnej możliwości skontaktowania się ze świadczeniobiorcą, a inne podejmowane przez Organ środki w celu ustalenia stanu faktycznego okażą się bezskuteczne, to w ocenie SKO w takim przypadku Organ był uprawniony do odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.  Wobec powyższego, za niezasadne Organ odwoławczy uznał zarzuty stawiane przez Skarżącą, a polegające na naruszeniu przepisów art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. oraz art. 88 § 1 i 3 k.p.a. W kontekście tego ostatniego Organ odwoławczy uznał, że formalne nałożenie grzywny przez Organ I instancji na Świadczeniobiorcę nic by w sprawie nie zmieniło ponieważ podstawowym problemem jest brak jakiegokolwiek kontaktu z tą osobą. 8. W skardze z dnia 10 listopada 2016 r., Skarżąca zarzuciła powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 listopada 2015 r., jak również art. 54 ust. 3 pkt 1 u.ś.o.z. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zostało spełnione kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 u.s.p., podczas gdy organ dysponował w aktach pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 listopada 2015 r., z którego wynika, że Świadczeniobiorca (pacjent) nie uzyskał jakiegokolwiek dochodu, zatem spełnił kryterium dochodowe. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w okolicznościach sprawy Organ wywiódł błędne wnioski z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r. Prawidłowa ocena tego pisma powinna, w ocenie Skarżącej, doprowadzić Organ do wniosku, że w sprawie spełniono kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Z pisma bowiem jednoznacznie wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie ma informacji na temat dochodu uzyskiwanego przez Świadczeniobiorcę, zatem logiczną konsekwencją tego pisma jest uznanie, że dochód Świadczeniobiorcy wynosi "0" zł. Wbrew Organowi, w sprawie nie można mówić, o tym, że okazały się bezskuteczne "inne podejmowane przez organ środki w celu ustalenia stanu faktycznego" (tj. kryterium dochodowego), skoro istnieje dokument urzędowy wprost wskazujący na brak dochodu po stronie Świadczeniobiorcy. Skarżąca podkreśliła ponadto, że nieprawidłowo w jej przekonaniu Organ uznał zgromadzony w sprawie materiał dowodowy za zupełny i nie zdecydował się wystąpić do innych naczelników urzędów skarbowych z analogicznym pytaniem. 9. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. 10. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."). Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się zatem do oceny legalności działania organu administracji na trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych (por. A. Kabat, Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa materialnego powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. 11. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. Zgodnie z art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Decyzję taką wydaje się po spełnieniu przesłanek wynikających z treści normy art. 54 ust. 3 tej ustawy: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium R P oraz dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub b) posiadanie statusu uchodźcy, lub c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Zgodnie z art. 54 ust. 4 u.ś.o.z. decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Z kolei art. 8 ust. 1 u.p.s. stanowi, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 542 zł (kwota obowiązująca na dzień 31 maja 2015 na podstawie § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U z 2012 r. poz. 823). 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł (kwota obowiązująca na dzień 31 maja 2015 r. na podstawie § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r. poz. 823), zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny". - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. 12. Biorąc pod uwagę powyższe wskazać należy, iż ustawodawca nie przewidział możliwości odmówienia potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych z powodu trudności czy niemożności tak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jak też ustalenia sytuacji dochodowej świadczeniobiorcy. Podkreślić należy, że jedyną przesłanką warunkującą odmowę potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być sytuacja niespełnienia przez danego świadczeniobiorcę wskazanych wyżej warunków, czyli np. sytuacji gdy dochód świadczeniobiorcy przekracza obowiązujące kryterium dochodowe bądź np. świadczeniobiorca nie posiada obywatelstwa polskiego. Organ natomiast nie może uzależnić wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od spełnienia przez osobę zainteresowaną przesłanek innych niż te, które ustawodawca wskazał. Stąd, za bezpodstawne uznać należy twierdzenie Organu, że w przypadku, gdy Organ I instancji nie jest w stanie zweryfikować takiej okoliczności na skutek bierności świadczeniobiorcy czy też braku realnej możliwości skontaktowania się ze świadczeniobiorcą, a inne podejmowane przez Organ środki w celu ustalenia stanu faktycznego okażą się bezskuteczne, to w takim przypadku Organ jest uprawniony do odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. 13. Dodatkowo, Sąd stoi na stanowisku, że w okolicznościach sprawy Organ wywiódł błędne wnioski z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. Brak jest bowiem uzasadnienia dla twierdzenia, że Organ podatkowy, w przypadku gdy nie posiada informacji o dochodach danego podmiotu uznać powinien, że podmiot ten nie uzyskał w badanym okresie żadnego dochodu. Brak informacji o dochodach to brak informacji. Nie jest to zatem informacja, że dochód osiągnięto, a przypomnieć należy, że tylko taka, i to przy wskazaniu dochodu przekraczającego ściśle oznaczoną kwotę, mogłaby uprawniać Organy orzekające w sprawie do stwierdzenia, iż świadczeniobiorca nie spełnił kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. w zw. z art. 8 u.p.s. Przyjąć jednak należy, jak słusznie wskazuje Skarżąca, iż prawidłowa ocena tego pisma powinna doprowadzić Organ do wniosku, że w sprawie spełniono kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Skoro bowiem z pisma jednoznacznie wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie ma informacji na temat dochodu uzyskiwanego przez Pana W. T., zatem przyjąć należy, że nie osiągnął on żadnego dochodu, o którym to wiedzę miałby Organ podatkowy. A skoro tak, to w sprawie uznać także należy, że dochód Pana W.T. wynosi "0" zł, nie można bowiem bezpodstawnie zakładać, że jest inaczej. Organ, dopóki nie wykaże w sposób nie budzący wątpliwości, że świadczeniobiorca dochód osiągnął, nie może tezy tej bronić skutecznie. W świetle powyższego, niniejszą skargę i zarzuty w niej podniesione uznać należy za zasadne. 14. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd, Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.