II SA/Sz 1435/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić adwokata We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu M. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podała, że jest osobą starszą, schorowaną o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjaśniła, że przeszła operację serca, udar mózgu, ma tylko jedną nerkę i choruje na cukrzycę. Pomimo przepracowania ok. 40 lat nie miała środków do życia, co zmusiło ją do podjęcia działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Oprócz dochodu z działalności gospodarczej otrzymuje rentę ZUS w wysokości [...] zł. Miesięczne zobowiązania stałe i wydatki to: żywność – [..] zł, leki – [...] zł, czynsz – [..] zł, wywóz odpadów – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, woda i kanalizacja – [...] zł, gaz – [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z dnia 17 lutego 2017 r. do przedłożenia dodatkowych dowodów skarżąca oświadczyła, że jej rachunek bankowy jest obecnie zajęty przez Prezydenta Miasta. Wnioskodawczyni przedłożyła wyciąg z jej rachunku bankowego za ostatnie cztery miesiące, zaświadczenie ZUS o wysokości renty okresowej ([...] zł do wypłaty do 28 lutego 2017 r.), kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów za grudzień 2016 r., kopię zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 r., kopię umowy pożyczki kwoty [..] zł na podjęcie działalności gospodarczej (rata [...] zł miesięcznie do czerwca 2018 r.), a także kopie faktur za leki, w marcu 2017 r. za kwotę [...] zł, w lutym 2017 r. za kwotę [...] zł i [...] zł, kopię faktury za gaz z 21 lutego 2017 r. na kwotę [...] zł, druk opłaty za energię elektryczną w kwocie [...] zł, kopię faktury za gaz na kwotę [...] zł ze stycznia 2017 r., kopię faktury za energię elektryczną na kwotę [...] ze stycznia 2017 r., kopię faktury za wznowienie dostaw energii elektrycznej na kwotę [...] zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia odstępstwo od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącej należało uznać, iż obecnie sytuacja majątkowa i finansowa skarżącej nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie, ani na ustanowienia adwokata z wyboru. Z przedłożonych dowodów wynika, iż obecnie M. W. znajduje się w trudnej sytuacji. W oświadczeniu o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku ani oszczędności, a jedynym jej dochodem jest renta ZUS. Z przedłożonego zaświadczenia ZUS z dnia 7 marca 2017 r. wynika, ze renta ta miała charakter okresowy i przysługiwała skarżącej do 28 lutego 2017 r. Wnioskodawczyni nie podała wysokości dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej. Z przedłożonych dowodów wynika, że dochód ten jest niewielki (według zeznania PIT-36 za rok 2016 dochód wyniósł [...] zł). W sprawie II SA/Sz 1436/16 wniesionej równolegle z niniejszą sprawą M. W. oświadczyła, że dom w którym zamieszkuje stanowi własność jej córki, a skarżąca zajmuje w nim mieszkanie o pow. [...]m2 znajdujące się na poddaszu. Wnioskodawczyni przedłożyła umowę użyczenia lokalu mieszkalnego z dnia [...] r. z której wynika, że obciążają ją bieżące koszty utrzymania lokalu, w tym fundusz remontowy (w wys[...] zł miesięcznie), koszty dostarczania wody, gazu, energii elektrycznej, wywozu odpadów stałych i ciekłych. Z przedłożonych dowodów wynika, że miesięczne niezbędne koszty utrzymania lokalu mieszkalnego wnioskodawczyni kształtują się na poziomie ok. [...] zł (fundusz remontowy gaz, prąd) do tego dochodzą koszty zakupu leków i żywności. Ponadto skarżąca ponosi koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, które niewątpliwie również obciążają jej budżet. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i finansowej skarżącej należało uznać, że poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie przekracza obecnie jej możliwości finansowe. Uzasadniało to przyznanie M. W. prawa pomocy w żądanym zakresie na podstawie art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.