II SA/Sz 145/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2011r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń alimentacyjnych I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], decyzją z dnia [...], numer [...], wydaną na podstawie art. 25, 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 3 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "Kpa", orzekł o obowiązku zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez U.S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie [...] w wysokości 2449,08 zł, które podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości [...] ( łącznie należność do spłaty w kwocie [...] zł na dzień [...]). W uzasadnieniu powyższej decyzji organ stwierdził, iż dnia [...] wydana została decyzja nr [...] przyznająca osobie uprawnionej A.S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres [...], w kwocie [...] zł miesięcznie, od [...] do [...]nastąpiła zmiana wysokości świadczeń alimentacyjnych z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł miesięcznie. Świadczenia wypłacone zostały na podstawie ww. decyzji, która wygasła dnia [...] r. tj. z końcem okresu świadczeniowego, na jaki zostały przyznane świadczenia. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, które naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi na to, że w toku wypłacania świadczeń alimentacyjnych, Komornik Sadowy w Kołobrzegu przekazał organowi z wyegzekwowanych alimentów kwotę [...] zł, kwotę tę organ zaliczył na poczet zaległości dotyczących okresu świadczeniowego [...], natomiast kwotę [...] zł na poczet zaległości dotyczących okresu świadczeniowego [...]. Organ stwierdził także, że stosownie do przepisów cytowanej na wstępie ustawy, jako organ właściwy wierzyciela, zobowiązany jest do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Od powyższej decyzji M.S. odwołał się. W odwołaniu przedstawił swoją obecną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną. Poinformował, że komornik ściąga mu miesięcznie [...]% wynagrodzenia na poczet alimentów. Pozostaje mu tylko kwota [...],-zł na utrzymanie. Aktualnie nie stać go na żadne dodatkowe wydatki, obiecuje jednak spłacić zaległości, ale w małych ratach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] numer [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, iż M.S. jest ojcem A.S. ur. [...]. Na rzecz przedstawiciela ustawowego córki – U.S., przyznane zostało dla A.S. decyzją Nr [...] z dnia [...] świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres [...] w kwocie [...] zł miesięcznie. Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] organ pierwszej instancji ustalił dla dłużnika alimentacyjnego M.S. do zwrotu należność z tytułu otrzymanych przez U.S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł - wraz z ustawowymi odsetkami. Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja zgodna jest z obowiązującym prawem, zgodnie bowiem z przepisem art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Ust. 2. cyt. przepisu stanowi, iż organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stosownie zaś do art. 27 ust. 7 pkt 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela przekazuje dłużnikowi alimentacyjnemu oraz organowi właściwemu dłużnika decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. M.S. jako dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu wypłaconych na rzecz córki należności. Na marginesie Kolegium poinformowało stronę odwołującą się, że zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2 cyt. ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Powyższa decyzja została zaskarżona przez M.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżący, podobnie jak w odwołaniu, szczegółowo przedstawił swoją obecną sytuację finansową oraz rodzinną i stwierdził, iż chociaż nie uchyla się od obowiązku alimentacyjnego to jednak nie jest w stanie, w podanym przez organ terminie, spłacić należności z tytułu wypłaconych alimentów. Ponadto wskazując także na decyzję z dnia [...] nr [...] w sprawie zwrotu wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej – syna P.S., stwierdził, że nie rozumie skąd wzięły się tak wysokie należności, które winien spłacić, gdyż komornik ściąga od niego co miesiąc [...]% poborów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja organu I instancji została podjęta z naruszeniem obowiązujących przepisów, czego organ odwoławczy nie tylko nie zauważył w zaskarżonej decyzji, a nadto sam popełnił błędy. Zgodnie z art.27 ust.2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz.7 z późn. zm.) organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Bezsprzecznie więc organy miały podstawę prawną wydania decyzji orzekającej o zwrocie należności. W świetle jednak art.2 pkt 11 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uprawnionej – oznacza to osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja stała się bezskuteczna. W niniejszej sprawie osobą uprawnioną jest córka M.S. – A.S. U.S. jest matką A. i jej ustawowym przedstawicielem. W tej sytuacji wydanie decyzji "o obowiązku zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez U.S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego" jest niezgodne z art.27 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy decyzje orzekające o zwrocie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez A.S. i P.S. posiadają identyczne uzasadnienie prawne i faktyczne. Taki sam wywód stanowi podstawę do orzeczenia w jednej sprawie o zwrocie łącznej kwoty (należność wraz z odsetkami) [...] i w drugiej sprawie [...]. Choć w aktach sprawy znajduje się szereg różnych wyliczeń należności do zwrotu, brak jest niektórych dokumentów, a decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia, ani decyzja organu I instancji, nie zawierają dokładnego sposobu ustalenia należnej do zwrotu kwoty. Z decyzji bowiem powinno wynikać nie tylko jakie kwoty zostały wypłacone danej osobie uprawnionej i jakie kwoty zostały zwrócone przez dłużnika alimentacyjnego, ale także kiedy komornik dokonał przekazania wyegzekwowanych sum, na pokrycie jakich należności zostały one zaliczone i w jaki sposób wyliczone zostały odsetki. Dopiero zawarcie w decyzji tak ustalonego stanu faktycznego pozwala dłużnikowi na prawidłowe zrozumienie orzeczenia o zwrocie, a Sądowi na ocenę czy podlegająca zwrotowi kwota została ustalona zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Brak właściwego uzasadnienia w tym zakresie stanowi naruszenie art.107 § 3 Kpa w związku z art.7 i 77 Kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ograniczając się do zacytowania art.27 ust.1 i ust.7 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, stwierdził prawidłowość wydanej decyzji i nie badał w ogóle sposobu obliczenia kwot podlegających zwrotowi, do czego był zobowiązany na podstawie art.138 Kpa. Zgodnie bowiem z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, organ odwoławczy nie ogranicza się do zbadania prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ I instancji, ale ponownie rozpatruje sprawę w jej całokształcie. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przytaczając stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy stwierdził, iż "na rzecz przedstawiciela ustawowego U.S. przyznane zostało dla A.S. decyzją [...] z dnia [...] świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od [...] w kwocie [...] zł miesięcznie". Podana kwota, pomimo że stanowi oczywisty błąd organu, nie została skorygowana, a więc stanowi błąd w ustaleniach faktycznych organu odwoławczego. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji winien, stosując zaprezentowany powyżej pogląd Sądu, dokonać kompletnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a następnie uzasadnić decyzję zgodnie z art.107 § 3 Kpa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152 ww. ustawy.