II SA/Sz 145/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie S. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia pn.: "[...] ". Jednocześnie ze skargą skarżące Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podało, że jest stowarzyszeniem zrzeszającym miłośników S. i kajakarstwa, swoją działalność opiera o społeczne, wolontariackie zasady działania. Konsekwencją tych założeń jest rezygnacja z działalności dochodowej i tym samym brak jakichkolwiek środków na poważniejsze wydatki. Wprawdzie Stowarzyszenie mogłoby zwrócić się z apelem do ofiarności mieszkańców, jednakże aktualnie stanowiłoby to dla niego nadmierną mitręgę absorbującą energię i czas niezbędne do działalności merytorycznej związanej z przygotowaniem odpowiedniej dokumentacji i projektów. Stowarzyszenie wywiodło również, że przedstawienie argumentów w odpowiedniej formie prawnej, jednoznacznej dla organów decyzyjnych wymaga znacznie wyższych kwalifikacji, niż tylko zwykła zdolność kojarzenia faktów, z tego względu w celu odpowiedniego naświetlenia aspektów prawnych skargi, zapewnienia jej odpowiedniej prezentacji prawnej na etapie jej rozpoznawania oraz w przypadku ewentualnej skargi kasacyjnej uzasadnione jest zwrócenie się o ustanowienie pełnomocnika. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku ani środków finansowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 P.p.s.a), a także wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie posiada ich chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (por. postanowienia NSA : z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OZ 20/09, z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 28/09). W niniejszej sprawie rozpoznanie skargi przez Sąd zależne jest od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Analizując znajdujący się w aktach sądowych wniosek PPPr oraz złożone wyjaśnienia przypomnieć należy, że Stowarzyszenie realizując cele określone w statucie winno liczyć się z tym, że prowadzenie każdej działalności, w tym działalności stowarzyszenia, wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów. Określając cele i formy działania stowarzyszenia jego założyciele, a następnie członkowie powinni przewidzieć środki z jakich będzie finansowana działalność statutowa oraz podjąć niezbędne kroki celem uzyskania takich środków. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie wyjaśniło, że zrezygnowało z działalności dochodowej oraz odstąpiło od pobierania składek członkowskich, a z uwagi na fakt, że misja jego działania cieszy się dużym poparciem mieszkańców, to jego wniosek jest w pełni uzasadniony. Odnośnie powyższego, podkreślić należy, że z analizy § 27 nadesłanego przez Stowarzyszenie Statutu wynika, że majątek Stowarzyszenia i źródła finasowania powstają z: opłat wpisowych i składek członkowskich; pracy własnej członków K. ; darowizn, spadków, zapisów; dochodów z majątku K. ; ofiarności publicznej; sponsoringu; dotacji; innych prawnie dopuszczalnych źródeł. W rezultacie należy stwierdzić, że strona skarżąca posiada szerokie możliwości pozyskania środków finansowych na prowadzenie działalności statutowej, w tym również prowadzenie procesów sądowych. Natomiast fakt, że z nich nie korzysta nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, z czego władze Stowarzyszenia powinny zdawać sobie sprawę. Argumentacja Stowarzyszenia, wskazuje, że oczekuje ono, iż żądanie przyznania prawa pomocy zostanie uwzględnione z uwagi na fakt, że zrezygnowało z pobierania składek członkowskich oraz, że działa w interesie społecznym. Powyższe zmierza w istocie do tego, aby działalność Stowarzyszenia, którego założyciele i członkowie zrezygnowali z ustawowo przewidzianego źródła finansowania tej działalności, realizowana była z budżetu Państwa. "Przerzucanie" ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Konstytucja RP przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finasowania ich działalności przez państwo ( por. postanowienie NSA z dnia 20.12.2006 r., sygn. akt II OZ 31433/06). Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest usprawiedliwiony w sytuacji, gdy strona dobrowolnie pozbawia się środków z których mogłaby pokryć ewentualne koszty postępowania, a cel aktywności podmiotu ubiegającego się o prawo pomocy nie jest przesłanką jego przyznania. Należy również mieć na uwadze, że w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na podstawie art. 200 P.p.s.a. W przedstawionych okolicznościach brak jest więc podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W oparciu o powyższe na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.