II SA/Sz 1462/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski,, Asesor WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2006 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie status bezrobotnego i prawa do zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję, II.stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...], na podstawie art. 6 pkt 15 lit. a i b oraz art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) orzekł o utracie przez D. S. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] r. w związku z niestawieniem się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomieniem w ciągu 5 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. D. S. wniosła od tej decyzji odwołanie wyjaśniając, że jej nie stawienie się spowodowane było trwającą od [...] do [...] r. chorobą (koniecznością przyjmowania antybiotyku), na dowód czego przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., w oparciu o art. 6c ust. 2 pkt. 2 i art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 13 ust. 2 i 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z którego wywiódł, że niestawiennictwo w wyznaczonym terminie tylko wówczas nie powoduje utraty statusu bezrobotnego, gdy bezrobotny spełni łącznie dwa warunki, a mianowicie powiadomi powiatowy urząd pracy w ciągu 5 dni i usprawiedliwi przyczynę niestawiennictwa. Strona nie spełniła jednego z wymienionych warunków tj. nie powiadomiła właściwego urzędu w ciągu 5 dni o przyczynie niestawiennictwa. W tej sytuacji Wojewoda uznał za bezprzedmiotowe rozstrzyganie, czy wskazana już po upływie przewidzianego terminu przyczyna nie stawienia się, mogłaby zostać uznana za usprawiedliwioną, gdyby została podana w ciągu 5 dni od wyznaczonego dnia stawienia się. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] złożyła D. S. wnosząc o przywrócenie statusu osoby bezrobotnej powołując okoliczności przedstawione w złożonym wcześniej odwołaniu. Jednocześnie podniosła, że nie pouczono jej o skutkach nie złożenia w wyznaczonym terminie oświadczenia o zdolności do pracy. W następnym dniu po ustaniu choroby skarżąca stawiła się w PUP i otrzymała krzywdzącą, w jej ocenie, decyzję Starosty [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt II uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody . Uzasadniając wyrok Sąd podał, że z zaprezentowanym przez Wojewodę stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Skarżąca korzystała ze zwolnienia lekarskiego do dnia [...] r. Niezwłocznie, bo w dniu następnym, tj. [...] r. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy. W takim stanie rzeczy Sąd stwierdził, że należało wyjaśnić, czy nie zgłoszenie się w terminie było usprawiedliwione obiektywnymi przyczynami, to znaczy takimi, które uniemożliwiały wypełnienie ustawowego obowiązku przy dołożeniu wszelkich starań. Wymaga to poczynienia odpowiednich ustaleń, których zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co uzasadniało uznanie, że została ona wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wyjaśnić wszystkie wskazane okoliczności, a następnie wydać stosowną decyzję. Po otrzymaniu w/w wyroku Wojewoda [...] w dniu [...] r. w oparciu o art. 10 ust. 4 pkt 2 i art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., podjął decyzję nr [...], ponownie utrzymującą w mocy orzeczenie Starosty [...] z dnia [...] r. w sprawie utraty przez D. S. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...]r. Argumentując treść dokonanego rozstrzygnięcia Wojewoda powołał się na następujące okoliczności: - rejestrując się w dniu [...] r. D. S. podpisała oświadczenie (stanowiące integralną część karty rejestracyjnej) ,z którego wynika, że została pouczona o obowiązku powiadomienia w ciągu 5 dni od daty wyznaczonej o przyczynie niestawiennictwa, - w dniu 5 lutego 2004 r. dla D. S. wyznaczony został, jako dzień stawienia się celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy [...] r., co przyjęła do wiadomości, - w wyznaczonym dniu D. S. nie zgłosiła się i nie powiadomiła w ciągu 5 dni o przyczynie niestawiennictwa. D. S. zgłosiła się do PUP w [...] dopiero [...] r. i poinformowała, że nie stawienie się [...] r. nastąpiło w wyniku choroby. Nie przedłożyła jednak na potwierdzenie tego żadnego dokumentu. Dopiero po otrzymaniu decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku skarżąca wnosząc od niej odwołanie załączyła zaświadczenie lekarskie wystawione [...] r. na okres niezdolności do pracy od [...] r. do [...] r. Tymczasem z art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wynika, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w ciągu 5 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Ustawodawca jednoznacznie określił termin, w którym bezrobotny musi usprawiedliwić swoje niestawiennictwo w dniu jaki został mu wyznaczony i który przyjął do wiadomości. Z powyższego przepisu wynika zatem, że powiadomienie o przyczynie nie stawienia się winno nastąpić w ciągu 5 dni od dnia, który był wyznaczony jako dzień zgłoszenia się w urzędzie pracy. D. S. złożyła na w/w decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wnosząc o jej uchylenie i zmianę poprzez przywrócenie statusu osoby bezrobotnej z prawem od zasiłku. Skarżąca powołała się na zapadły w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] r. zarzucając Wojewodzie, że ponownie rozpoznając sprawę nic nowego do niej nie wniósł, dostając się przy swoim stanowisku zaprezentowanym w poprzedniej, uchylonej przez Sąd decyzji. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację prawną przedstawioną w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona w ramach kompetencji określonych przez art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła Sąd do uznania, że Wojewoda [...] naruszył prawo w stopniu niewątpliwie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Jak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, sprawa pozbawienia D. S. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku była już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], który wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...]. Strony nie wnosiły skargi kasacyjnej w związku z czym wyrok ten stał się prawomocny. Fakt ten wywołał określone skutki prawne. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Na gruncie w/w przepisu, stanowiącego kontynuację tożsamej zasady wyrażonej w art. 30 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), doktryna, poparta orzecznictwem sądowym, wypracowała stanowisko, że w zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinna mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2000 r., s. 266-267). Ocena prawna dotyczy również braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. wyrok NSA O/Z w Poznaniu z 16 października 1997 r., sygn. akt I SA/Po 262/97, Lex nr 30884, wyrok NSA w Warszawie z 29 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1177/97, Lex nr 47301). W związku z tym, że ocena prawna wyrażona w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt [...] wiąże nie tylko organ, którego orzeczenie zostało uchylone ale również każdy kolejny skład sądu, w pierwszej kolejności, z urzędu, należało zbadać, czy ponownie rozpoznając sprawę cofnięcia D. S. statusu osoby bezrobotnej i zasiłku Wojewoda [...] uwzględnił wskazania wynikające z powołanego orzeczenia. Przyczyną uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. było niepodzielnie przez Sąd zaprezentowanego przez organ stanowiska wyprowadzonego na gruncie dokonanej interpretacji art. 13 ust. 2 i 3 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 58 z 2003 r., poz. 514 ze zm.). W konkluzji uzasadnienia wyroku Sąd zwrócił uwagę na potrzebę wyjaśnienia przez Wojewodę, czy nie zgłoszenie się przez D. S. w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w wyznaczonym terminie, tj. [...] r., było usprawiedliwione obiektywnymi przyczynami, to znaczy takimi, które uniemożliwiały wypełnienie ustawowego obowiązku przy dołożeniu wszelkich starań, co wymaga poczynienia odpowiednich ustaleń, których zabrakło w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Przeprowadzona analiza zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. prowadzi do wniosku, że organ nie uwzględnił wskazań płynących z poprzedzającego ją wyroku z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda ponownie przedstawił własną wykładnię art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która, w jego ocenie, przesądza o braku potrzeby badania przyczyn niestawiennictwa skarżącej [...] r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Oceniając postępowanie organu w tym zakresie przez pryzmat cytowanej wyżej treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obecny skład orzekając Sądu stwierdził, że Wojewoda uchybił postanowieniom w/w przepisu, nie uwzględniając wyrażonej w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r. oceny prawnej Sądu jak i zawartych w nim jednoznacznych zaleceń co do dalszych działań organu. Wojewoda nie podjął jakichkolwiek kroków celem wyjaśnienia okoliczności związanych z niestawiennictwem D. S. w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w wyznaczonym jej terminie, podejmując w istocie niedopuszczalną polemikę z oceną prawną zawartą w prawomocnym orzeczeniu Sądu, którą organ był zobowiązany uwzględnić przy ponownym prowadzeniu sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] stwierdził naruszenie przez Wojewodę [...] art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wobec zamieszczonego w skardze wniosku o zmianę kwestionowanej decyzji i przywrócenie statusu osoby bezrobotnej wraz z prawem do zasiłku, należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy te upoważnione są do badania decyzji organów administracji publicznej pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd eliminuje takie orzeczenie poprzez jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności (art. 145 p.p.s.a.). Sądy administracyjne nie posiadają natomiast kompetencji do wydawania merytorycznych rozstrzygnięć niejako w zastępstwie organów administracji. Z tej przyczyny wniosek skarżącej, która oczekiwała od Sądu merytorycznego orzeczenia o przywróceniu statusu osoby bezrobotnej i zasiłku nie mógł być uwzględniony. Po raz kolejny rozpoznając sprawę Wojewoda [...] weźmie pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności wraz ze wskazaniami Sądu płynącymi z wyroku wydanego dnia [...] r. i niezwłocznie podejmie stosowną decyzję. Wyrok wydano na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku oparto na art. 152 w/w ustawy.