II SA/Sz 1465/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. nr: [...] na podstawie art. 103 ust 1 pkt 1 lit b ustawy o kierujących pojazdami (zwanej dalej: "u.k.p.") cofnął J. J. uprawnienia do kierowania pojazdami według kategorii AB prawa jazdy oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] r. w Spółdzielni Pracy Lekarzy Specjalistów "[...]" w S. przeprowadzono badanie psychologiczne J. J., w wyniku którego uprawniony psycholog stwierdził u badanego istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AB prawa jazdy - z zastrzeżeniem terminu ważności orzeczenia psychologicznego wyznaczonego na dzień [...] r. co zostało potwierdzone orzeczeniem psychologicznym nr [...]. Tym samym organ I instancji stwierdził, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b u.k.p. Uzasadniając nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ wskazał, że posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami przez osobę, która nie wykazała się wymaganym dla prowadzenia pojazdu stanem zdrowia stwarza niebezpieczeństwo zarówno dla jej zdrowia i życia, jak też dla zdrowia i życia innych uczestników ruchu drogowego. W interesie społecznym jest zatem natychmiastowe eliminowanie takiej osoby z uczestnictwa w ruchu drogowym. J. J., reprezentowany przez adwokata J. K., odwołał się od opisanej powyżej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że badania psychologiczne zostały przeprowadzone pomimo tymczasowej niedyspozycji zdrowotnej badanego, wobec czego istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości wydanego orzeczenia w przedmiocie istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Odwołujący w trakcie wykonywania badań odczuwał bardzo silne dolegliwości bólowe spowodowane poszerzeniem szpary ozębnej oraz zanikiem kości sięgającym do połowy długości korzenia. W związku z czym badanie zostało przełożone i dokończone następnego dnia, pomimo wciąż dokuczających dolegliwości bólowych. Zdaniem odwołującego się mając na uwadze silne dolegliwości bólowe, jak też związany z nim dyskomfort psychiczny, nie ulega wątpliwości, że przeprowadzone badanie nie jest miarodajne i nie powinno stanowić podstawy do wydania orzeczenia. Powyższa niedyspozycja miała charakter przemijający dlatego nie powinna przesądzać o stwierdzeniu istnienia u badanego przeciwwskazań psychologicznych, a co za tym idzie o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.) dalej: K.p.a., art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627, ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych d kierowania pojazdem. Sformułowanie "starosta wydaje decyzję" oznacza, że wydanie decyzji cofające uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznani organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku stwierdzenia prze uprawnionego psychologa w orzeczeniu psychologicznym istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania przez stronę pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofające kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Tym samym starosta nie dokonuje samodzielnie żadnych ustaleń co do stanu zdrowia kierowcy, jak również nie jest uprawniony do oceny okoliczności, na podstawie których wydane zostało właściwe orzeczenie psychologiczne. Ma on obowiązek uwzględnić treść orzeczenia psychologicznego i wydać decyzję w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy w sytuacji, gdy stwierdzono w nim przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami. Przedmiotowe orzeczenie psychologiczne jest wydawane w oparciu o przepisy ustawy o kierujących pojazdami oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 i w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. z 2014 r. poz. 93,7 ze zm.). Procedura oceny istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych dc kierowania pojazdami ma charakter szczególny, odrębny od procedury administracyjnej, i jest prowadzone wyłącznie przez uprawnione osoby (uprawnieni psycholodzy oraz wojewódzkie ośrodki medycyny pracy) Specjalistyczna wiedza psychologiczna wymagana do oceny istnienia lub. braku przeciwwskazać psychologicznych do kierowania pojazdami oraz szczególny tryb, w jakim odbywa się ta ocena z ewentualnym elementem weryfikacji oceny - uprawniają do wniosku, że orzeczenie psychologiczne stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokument taki korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Wyklucza to możliwość kontrolowania treści orzeczenia psychologicznego przez organ administracji prowadzący postępowanie (tak wyrok WSA w Lublinie v dnia 21.11.2013r.,sygn.akt III SA/Lu 523/13). Tryb przeprowadzania badań psychologicznych uregulowany został w art. 84 u.k.p. i wspomnianym już rozporządzeniu. Stosownie do art. 84 u.k.p. osoba badana, która nie zgadza się z treścią orzeczenia psychologicznego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej (ust. 2). Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia psychologicznego, za pośrednictwem uprawnionego psychologa, który je wydał (ust. 3). Orzeczenie psychologiczne wydane po przeprowadzeniu ponownego badania psychologicznego jest ostateczne (ust. 4). Odwołujący nie złożył wniosku o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego, w konsekwencji orzeczenie psychologiczne z dnia [...] r. nr [...] stało się ostateczne. Stwierdzić zatem należy, że skoro w niniejszej sprawie istnieje ostateczne orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AB prawa jazdy, stanowiące podstawę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AB, to prawidłowo organ I instancji wydał decyzję w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami wobec J. J. Kolegium uznało również, że organ I Instancji słusznie nadał zaskarżonej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, albowiem istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, uzasadniających cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów, stanowi okoliczność stwarzającą niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego w przypadku użycia pojazdu przez taką osobę. W ocenie Kolegium chronione poprzez nadanie rygoru dobro, jakim jest ochrona życia i zdrowia nieokreślonej liczby uczestników ruchu drogowego, ma pierwszeństwo (priorytet) przez indywidualnym dobrem (interesem) odwołującego, wyrażającym się w uprawnieniu do kierowania pojazdem silnikowym. Powyższą decyzję pełnomocnik J. J., adw. J. K. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: a) naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77§ 1 kpa w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i nieuwzględnienie słusznego interesu strony; b) naruszenie art. 9 kpa poprzez niepoinformowanie skarżącego, iż jest uprawniony do złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego; Podnosząc powyższe zrzuty skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta S. 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wywodzi, iż zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie natomiast do treści art. 77 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Mając na uwadze powyższe przepisy, nie ulega wątpliwości, iż organ administracji publicznej obowiązany jest zarówno zebrać, jak również rozpatrzeć materiał dowodowy w taki sposób, aby możliwym było ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. W ocenie skarżącego organ nie zadośćuczynił powyższym obowiązkom, nie uwzględniając faktu, iż w trakcie przeprowadzania badania psychologicznego, J. J. zgłaszał przeprowadzającemu badanie, że jest niedysponowany z uwagi na silne dolegliwości bólowe w obrębie zęba. Jak wynika z dokumentacji medycznej zgromadzonej w aktach, ból ten związany był z poszerzeniem szpary ozębnej oraz zanikiem kości sięgającym niemalże połowy długości korzenia. Nie ulega wątpliwości, iż dyskomfort i dolegliwości towarzyszące skarżącemu - choć tymczasowe - były niezwykle silne i z pewnością miały wpływ na wyniki orzeczenia psychologicznego, na którym zostały oparte wydane w przedmiotowej sprawie decyzje. Mając na uwadze powyższe, zasadnym byłoby podjęcie przez organ działań zmierzających do wyjaśnienia okoliczności sprawy i zweryfikowania wyników przeprowadzonego badania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając na uwadze powyższy przepis, jak również całokształt okoliczności sprawy - w tym zgłaszane przez Skarżącego dolegliwości wtoku przeprowadzanego badania - nie ulega wątpliwości, iż organ winien był pouczyć J. J. o przysługującym mu prawie do złożenia wniosku o ponowne przeprowadzenia badania psychologicznego oraz udzielić niezbędnych i jasnych wskazówek w tym zakresie. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzecznictwa, w tym wyrokiem NSA, wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 286/14 "wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek organów administracji czuwania nad słusznym interesem strony przejawia się w tym, że nawet w sytuacji, gdy sformułowane przez stronę żądanie podjęcia przez organ określonego działania wyrażone zostało w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości co do jej intencji, organ powinien dostosować podejmowane przez siebie czynności do etapu toczącego się postępowania administracyjnego i dopuszczalnych w danym momencie środków prawnych, nawet jeżeli miałoby to prowadzić do odmiennej kwalifikacji prawnej pisma wniesionego przez stronę. Konsekwencją obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozytywności stron, zgodnie z którą to one decydują o tym, jaki rodzaj pisma wnoszą do organu administracji publicznej, nie może być ponoszenie przez strony ujemnych skutków prawnych związanych z błędnie zakwalifikowanymi środkami zaskarżenia, niedopuszczalnymi w określonym stadium postępowania."  W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, iż orzeczenie psychologiczne nr [...] stało się ostateczne z uwagi na fakt, że odwołujący nie złożył wniosku o przeprowadzeni ponownego badania psychologicznego. Organ poprzestał na powyższym stwierdzeniu, nie dokonują jednocześnie żadnych ustaleń co do tego czy przedmiotowe orzeczenie rzeczywiście posiada przymiot ostateczności. Organ nie dokonał ustaleń odnośnie tego czy J. J. przedmiotowe orzeczenie skutecznie doręczono, jak również tego czy w prawidłowy i jasny sposób został on pouczony o obowiązującej procedurze odwoławczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne dokonują kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej. W myśl art. 135 P.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w którym został wydany zaskarżony akt lub czynność. Sąd uwzględnia skargę i eliminuje z obrotu zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1). Rozpoznając niniejszą sprawę w aspekcie wspomnianego wyżej kryterium legalności Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżona decyzja okazała się bowiem zgodna zarówno z przepisami prawa materialnego (art. 103 ust.1 pkt 1) u.k.p. jak i z przepisami regulującymi postępowanie, w wyniku którego zaskarżona decyzja została wydana. W szczególności za bezzasadny' należy uznać podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. albowiem wszystkie okoliczności istotne rozstrzygnięcia sprawy zostały przez organ wyjaśnione a ustalenia faktyczne dokonane zostały niewadliwie. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia, na podstawie orzeczenia psychologicznego, istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W przedmiotowej sprawie ustalenia wymagało jedynie, czy zostało wydane wobec Skarżącego orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, co organ dokonał. W aktach sprawy znajduje się wydane w odpowiednim trybie przez osobę uprawnioną, orzeczenie psychologiczne z dnia [...] r. nr [...], w którym stwierdzono u J. J. istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami kategorii AB prawa jazdy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organy administracji publicznej, w prowadzonych postępowaniach o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią orzeczeń lekarskich lub psychologicznych. Tym samym orzeczenie nie podlega weryfikacji przez organy administracji publicznej. Należy podkreślić, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami jest decyzją o charakterze związanym, zaś uwzględnienie słusznego interesu strony dotyczy jedynie decyzji uznaniowych, a nie związanych. Ponadto – jak wynika z odwołania, jak też skargi – skarżący nie podnosił, iż skorzystał z prawa do złożenia wniosku do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy o ponowne przeprowadzenia badania psychologicznego. W tej sytuacji podnoszony w skardze zarzut, iż organ nie ustalił, czy orzeczenie psychologiczne ma przymiot ostatecznego uznać należy za całkowicie nietrafny, zwłaszcza, że pełnomocnik ostateczności tej również nie kwestionuje. Należy też zauważyć, że przedmiotowe orzeczenie psychologiczne zawierało stosowne pouczenie o trybie odwoławczym, zatem sugestie pełnomocnika, że skarżący nie był pouczony o prawie do wniesienia odwołania uznać należy za niezasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.