II SA/Sz 1469/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.),, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi E. C. – B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku oddala skargę. Na skutek zawiadomienia o niewłaściwym stanie technicznym budynku, złożonego przez mieszkańców budynku przy ul. [...] w P. Z. , Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś., dalej jako "PINB", po przeprowadzeniu oględzin, wszczął postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego ww. budynku. Następnie, postanowieniem z dnia [...] r. nałożył na A. S., Z. B., E. C., T. R., I. Z., B. G., R. G. i E. K., obowiązek sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej, wykonanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane w nieograniczonym zakresie lub rzeczoznawcę budowlanego, budynku mieszkalnego nr [...], zlokalizowanego na działce nr [...], położonego przy ul. [...] w P. Z. , określająca niezbędne czynności i roboty do wykonania, w celu likwidacji jego nieodpowiedniego stanu technicznego, w terminie do dnia 30 czerwca 2017 r. PINB wskazał, że ekspertyza powinna zawierać niezbędny zakres robót budowlanych, jaki należy wykonać w celu zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu. Strony wywiązały się z nałożonego obowiązku, przedkładając, w dniu 30 czerwca 2017 r. ekspertyzę sporządzoną przez inżyniera budownictwa W. P.. Zastrzeżenia do ekspertyzy złożyła E. C.-B., która wyjaśniła, że ekspert nie wykonał odkrywek, o których mowa w uzasadnieniu postanowienia, brak jest pełnej oceny dotyczącej rys pionowych i stanu ścian, ponadto wskazała, że w mieszkaniach nr [...], w trakcie remontów podmurowano ściany o grubości 25 cm, obciążając drewniane stropy, czego ekspertyza nie uwzględnia, podkreśliła również, że razem z mężem wykonała zabezpieczenie całego komina. Odpowiadając na zastrzeżenia do ekspertyzy organ pierwszej instancji wyjaśnił, że została ona sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane i doświadczenie zawodowe, zatem brak jest podstaw do uznania jej za nierzetelną. Odnosząc się do zarzutów dotyczących ściany w lokalu mieszkalnym nr [...], organ wyjaśnił, że pismem z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie [...], udzielono jej odpowiedzi m.in. w sprawie ściany w lokalu mieszkalnym nr [...], wykazano też, opierając się na operacie szacunkowym nieruchomości, układ ścian lokalu mieszkalnego nr [...], w którym w miejscu wskazywanym przez skarżącą, ściana już nie istniała. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 – j.t. ze zm.), dalej jako "p.b." oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej jako "k.p.a.", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. nakazał na A. S., Z. B., E. C., T. R., I. Z., B. G., R. G. i E. K., usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego Nr [...], zlokalizowanym na dz. nr [...], położonej przy ul. [...] w m. P. , które zostały wymienione w przedłożonej ekspertyzie technicznej, sporządzonej przez W. P., poprzez: 1. wykonanie izolacji pionowej części podziemnej ściany szczytowej, 2. osuszenie ścian piwnicy, 3. osuszenie i impregnację antygrzybiczną ściany szczytowej lokalu użytkowego, 4. wykonanie przeszyć pęknięć ściany frontowej oraz naprawę uszkodzeń powierzchni ścian, 5. oczyszczenie z rdzy i zabezpieczenie antykorozyjne stopek belek stropowych i belek nadproży nadokiennych, 6. wykonanie przeszycia pęknięcia komina na ścianie szczytowej, 7. uzupełnienie spoinowania i wymianę tynków w części komina ponad dachem. Organ wyjaśnił, że konieczność wykonania wskazanych robót wynika z wykonanej w związku z prowadzonym postępowaniem ekspertyzy. Przywołał art. 61 ustawy Prawo budowlane wskazując, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Natomiast, w myśl art. 5 ust. 2 p.b. obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymogami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. W tym stanie rzeczy zachodziły, w ocenie organu, przesłanki do wydania decyzji nakładającej na współwłaścicieli budynku obowiązek wymienionych w sentencji decyzji prac. E. C. – B. wniosła odwołanie od decyzji PINB w Ś., podnosząc, że została ona oparta na nierzetelnie wykonanej ekspertyzie. Zarzuciła, iż organ nie dokonał w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych i ponownie wskazała na nieprawidłowości przy sporządzaniu ekspertyzy, o których informowała organ wnosząc do niej zastrzeżenia. Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., dalej jako "ZWINB", decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy obszernie zrelacjonował ustalony stan faktyczny i wyjaśnił, że w świetle przepisów art. 61 ustawy Prawo budowlane obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem oraz utrzymania go w należytym stanie technicznym i estetycznym spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego. W celu przywrócenia właściwego stanu technicznego przedmiotowego obiektu, konieczne było wykazanie konkretnych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu i jego elementach konstrukcyjnych oraz wskazanie sposobu ich usunięcia. Zgromadzony materiał dowodowy zawiera m.in. dokumenty sporządzone przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje zawodowe i wpisane na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. Osoby te, z racji swojego przygotowania zawodowego, są odpowiedzialne za przygotowaną dokumentację, dlatego wobec zbieżnych stwierdzeń dotyczących stanu technicznego ww. budynku, organ nie znalazł podstaw do ich podważenia. Jednocześnie, odnosząc się do treści odwołania, ZWINB wyjaśnił, iż w punkcie 1.3.4. ww. ekspertyzy zatytułowanym "Badania" autor tego opracowania stwierdził, iż "dla celów niniejszej ekspertyzy przeprowadzono następujące badania o charakterze (z uwagi na trwającą normalną eksploatację budynku mieszkalnego) nie niszczącym i nie naruszającym konstrukcji: oględziny i lustracje wzrokowe oraz za pomocą lupy i lornetki, badania organoleptyczne, badania przez opukiwanie młotkiem, badania z użyciem noża poprzez zagłębianie ostrza i dokonywanie ścinek, pomiary wyboczeń i odchyleń od pionu za pomocą pionu i poziomicy, pomiary zawilgocenia za pomocą higrometru, pomiary pęknięć i szczelin za pomocą szczelinomierza i suwmiarki. Wobec stwierdzonego na podstawie oględzin braku zastrzeżeń, co do nośności posadowienia budynku, zrezygnowano z przeprowadzania kosztownych badań gruntu. Autor tej ekspertyzy na podstawie dokonanych oględzin dolnych partii ścian piwnic, gdzie nie stwierdził pęknięć i uszkodzeń, wywnioskował, iż budynek posadowiony jest stabilnie. Bezspornym w rozpatrywanym przypadku, zdaniem organu odwoławczego jest, iż stwierdzone nieprawidłowości dotyczą ścian zewnętrznych, stropu, komina, więźby dachowej, wentylacji w pomieszczeniu piwnicy - kotłowni, tj. części wspólnych przedmiotowego budynku, zatem nakaz ich usunięcia należy nałożyć na właściciela obiektu, tj. w przedmiotowej sprawie na wszystkich współwłaścicieli ww. budynku, co jest zgodne z orzecznictwem sądowo - administracyjnym. W oparciu o powyższe ustalenia ZWINB stwierdził, iż organ I instancji zasadnie zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy Prawo budowlane, wydał nakaz usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego, który może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia, poprzez wykonanie określonych robót budowlanych. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, iż z ekspertyzy wynika również, że przedmiotowy budynek mieszkalny przez wiele lat nie był remontowany, wyjątkiem jest przemurowanie głowicy komina, która wg autora ekspertyzy, jest w dobrym stanie technicznym, a to do obowiązków właściciela (w rozpatrywanej sprawie współwłaścicieli, w tym skarżącej) należy użytkowanie obiektu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywanie go w należytym stanie technicznym i estetycznym, również wykonywanie zaleceń wynikających z protokołów okresowych kontroli stanu technicznego 5 - letniej jak i corocznej ww. budynku. Odnosząc się do argumentów skarżącej, ZWINB wskazał, że podmiotem zobowiązanym do powołania biegłego, celem sporządzenia ww. ekspertyzy technicznej, byli wszyscy współwłaściciele przedmiotowego budynku, a nie PINB w Ś., co wynika z postanowienia z dnia [...]. Ustalenia, współwłaścicieli z biegłym, co do ewentualnego uwzględnienia argumentów mieszkańców tego budynku dokonywanych przez zleceniobiorcę - biegłego, należą do sfery cywilnej. Rozstrzyganie ewentualnych roszczeń w powyższym zakresie nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego i nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Końcowo organ podał, że w podnoszonej przez skarżącą sprawie wykonanych robót budowlanych w lokalu mieszkalny nr [...] w ww. budynku, PINB w Ś. może podjąć odrębne postępowania administracyjne. Natomiast jak wynika z pisma przewodniego z dnia 26.09.2017r., w sprawie robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...] w tym budynku wraz ze zmianą sposobu użytkowania części strychu, którą włączono jako część mieszkalną do tegoż lokalu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. prowadzi odrębne postępowanie - pod znakiem [...], w którym dowodem w sprawie jest akt notarialny Rep. A nr [...] z dn. [...]. - o którym mowa w odwołaniu. Nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia ZWINB, E. C. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc zarzuty naruszenia: a) art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., 80 k.p.a., art. 104 § 2 k.p.a. i art. 138 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych, przerzucaniu obowiązku gromadzenia materiału dowodowego i wyjaśniania okoliczności sprawy na skarżącą, nie rozpoznaniu istoty sprawy, nie podjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebraniu wyczerpującego materiału dowodowego. W szczególności: nie wysłuchano obecnych i poprzednich współwłaścicieli budynku na okoliczność wykonanych w nim prac budowlanych i dokonanych adaptacji lokali, nie zlecono dodatkowej ekspertyzy dotyczącej spornego budynku pomimo, iż zlecona przez współwłaścicieli ekspertyza niedostatecznie wyjaśniała sprawę. b) art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez organ II instancji do opisania stanu faktycznego sprawy i stwierdzenia, że po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania wyjaśniającego nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, co uchybia zasadzie udzielania informacji oraz zasadnie przekonywania (art. 11 k.p.a.). c) art. 6 i 7 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanie decyzji z całkowitym pomięciem dyrektywy nakazującej uwzględnienie słusznego interesu strony. d) art. 84 §1 kpa w zw. z art. 81 c ust. 4 prawa budowlanego poprzez nie skorzystanie przy ocenie stanu technicznego budynku z dodatkowych ekspertyz. Mianowicie przedłożona ekspertyza z czerwca 2017 r. nie została wykonana zgodnie z postanowieniem PINB nr [...] z dnia [...] r., a co za tym idzie niedostatecznie wyjaśniała sprawę, a zwłaszcza nie ustaliła kluczowych przyczyn pękania ścian budynku. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 – j.t. ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dokonana według kryterium zgodności z prawem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że nie narusza ona prawa. Przedmiotem skargi jest decyzji nakazująca usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. W pierwszej kolejności należy się zatem odwołać do przepisów ustawy Prawo budowlane dotyczących utrzymania obiektów budowlanych. Zgodnie z przywoływanym w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji art. 61 tej ustawy, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. W art. 62 i następnych ustawy prawo budowlane na podmioty, o których mowa w art. 61 nałożono szereg obowiązków, których realizacja ma zapewniać bezpieczne użytkowanie obiektów budowlanych. W art. 66 ust. 1 p.b. przewidziano, że przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Regulacje, o których mowa mają na celu zabezpieczenie użytkowników obiektów budowlanych przed skutkami niewłaściwego ich użytkowania i doprowadzenia do stanu, w którym będą one stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa osób, mienia i środowiska. W każdym przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany nie spełnia przewidzianych przepisami prawa wymogów, w szczególności jego stan techniczny jest nieodpowiedni, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany podjąć odpowiednie działania zmierzające do usunięcia tego stanu. W badanej sprawie interwencja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. związana była aktywnością mieszkańców budynku przy ul. [...] w P. Z. . Podnoszone w piśmie z dnia 20 czerwca 2016 r. okoliczności dotyczące złego stanu technicznego budynku zostały potwierdzone w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 14 lipca 2016 r., a następnie w sporządzonej na zlecenie mieszkańców, zgodnie z postanowieniem PINB z dnia [...] r., ekspertyzie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie i wokół tego koncentrują się zarzuty skargi, jest ocena przydatności ekspertyzy, w szczególności jej rzetelności i kompleksowego zbadania stanu technicznego budynku. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na to, że ekspertyza została sporządzona przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Rzeczą organu było zatem dokonanie jej przydatności, przede wszystkim z punktu widzenia obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] r., ale także w kontekście podnoszonych przez skarżącą zarzutów odnoszących się do sposobu przeprowadzenia oględzin budynku i efekcie sformułowania końcowych wniosków, czego bezpośrednią konsekwencją było wydanie zaskarżonej decyzji. Zauważyć zatem należy, że jakkolwiek organ pierwszej instancji w krótkim uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] r. oceny takiej nie dokonał przyjmując ustalenia eksperta za miarodajne i stanowiące podstawę nałożenia na strony obowiązków wynikających z treści ekspertyzy, to ocena taka została przeprowadzona przez organ odwoławczy. ZWINB w S. przeprowadził analizę ekspertyzy w szczególności w aspekcie użytych przez rzeczoznawcę metod, opisanych szczegółowo w punkcie 1.3.4 ekspertyzy, zatytułowanym "Badania". Analiza ta doprowadziła organ odwoławczy do przekonania, że ekspertyza została sporządzona rzetelnie, a w konsekwencji mogła stanowić podstawę wydania zaskarżonej decyzji PINB w Ś.. Powyższą ocenę należy podzielić, bowiem lektura ekspertyzy wskazuje, że jej autor, legitymujący się odpowiednimi uprawnieniami bardzo szczegółowo opisał stan techniczny budynku, wskazując jakich metod badawczych użył i wyjaśniając z jakich względów zrezygnował z przeprowadzenia badań, które mogłyby zakłócić normalne użytkowanie budynku i naruszyć jego konstrukcję. Zdaniem sądu są to wyjaśnienia wyczerpujące. W ekspertyzie szczegółowo opisane zostały poszczególne elementy budynku poddane oględzinom, załączono również dokumentację fotograficzną, obrazującą stan techniczny badanych elementów jego konstrukcji. Dokument ten należy zatem ocenić jako spójny, obszernie argumentujący zajęte przez rzeczoznawcę stanowisko i niezawierający luk, czy też błędów logicznych, a w konsekwencji mogący stanowić podstawę nałożenia na strony obowiązków związanych z przywróceniem odpowiedniego stanu technicznego budynku. Wbrew twierdzeniom skarżącej materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wymagał uzupełnienia, bowiem jak już wyżej wskazano, sporządzona na potrzeby postępowania ekspertyza stanowiła wystarczającą podstawę do przyjęcia, że budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym. Przy czym podkreślić wypada, że stwierdzone nieprawidłowości i nałożone na strony obowiązki dotyczą części wspólnych budynku, a zatem prawidłowo ich realizacją zostali obciążeni wszyscy współwłaściciele. Końcowo wskazać należy, że zarzuty skarżącej odnoszą się przede wszystkim do tego, iż ekspertyza nie uwzględnia prac wykonanych przez właścicieli lokali oznaczonych nr [...], które w ocenie skarżącej stanowią przyczynę stwierdzonych i przewidzianych do usunięcia nieprawidłowości. Wyjaśnić zatem należy, że obowiązki, o których mowa w decyzji nie mają, w ocenie sądu, związku z ewentualną przebudową ścian, dotyczą bowiem takich prac jak wykonanie izolacji pionowej części podziemnej ściany szczytowej, osuszenie ścian piwnicy, osuszenie i impregnację antygrzybiczną ściany szczytowej lokalu użytkowego, wykonanie przeszyć pęknięć ściany frontowej oraz naprawę uszkodzeń powierzchni ścian, oczyszczenie z rdzy i zabezpieczenie antykorozyjne stopek belek stropowych i belek nadproży nadokiennych, wykonanie przeszycia pęknięcia komina na ścianie szczytowej, uzupełnienie spoinowania i wymianę tynków w części komina ponad dachem, które siłą rzeczy nie mogą mieć wiele wspólnego z niewłaściwym wykonaniem ścian, o których mowa w skardze. Skarżąca nie przedstawiła zresztą wiarygodnego dowodu na to, że tego rodzaju przebudowa miała miejsce i że mogła mieć wpływ na powyższe nieprawidłowości, które rzeczoznawca uznał jako kwalifikujące się do pilnego remontu. W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.